e-Con e-News

පැන්ඩෝරාගේ පෙට්ටියෙන් ඉවත් වී සිතීම: බදු සැඟවීම සහ මූල්‍ය යටත්විජිතවාදය

Summary

ලොව පුරා පාලක පන්ති වලට තමන්ගේම රටවල් කොල්ලකෑමට හැකි නමුත් ඒ අනුමත එක්සත් ජනපදයේ සහ ඉංග්‍රිසි සැඟවුනු ස්ථාන වල කොල්ලය තබා ගත්තොත් පමණි.

“ආර්ථික විද්‍යාව හැදෑරීමට පෙර ආර්ථික විද්‍යාඥයින් හදාරන්න!”

e-Con e-News 03-09 ඔක්තෝම්බර් 2021

ලොව පුරා පාලක පන්ති වලට තමන්ගේම රටවල් කොල්ලකෑමට හැකි නමුත් ඒ අනුමත එක්සත් ජනපදයේ සහ ඉංග්‍රිසි සැඟවුනු ස්ථාන වල කොල්ලය තබා ගත්තොත් පමණි. මේ සතියේ එක්සත් ජනපද සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ලෝකයට අනතුරු ඇඟවූයේ මෙයයි. කොල්ලකෑම සැඟවීම සඳහා හොඳම ධනේශ්වර සැඟවුම් ස්ථාන වන්නේ එක්සත් ජනපදය, එංගලන්තය සහ යුරෝපයයි. තම අධිරාජ්‍යවාදී රේඛාවට එකඟව ක්‍රියා කරන අය නම් කර ඔවුන්ගේ මාධ්‍ය මඟින් ලැජ්ජාවට පත් නොවනු ඇත. මේ අතර,යුනිලීවර් මෙන්ම බීබීසීය ද තම ලාභ නෙදර්ලන්ත සැඟවුමක සඟවා ඇත. –  ee විසින් මෙම යුනිලිවර් ආයතනය, ඔවුන් නාසි ජර්මනිය සමඟ පිහිටුවන ලද තල්මසුන් දඩයම් සමාගමක නමින් කුරාකාවෝ හි බදු සැඟවුමක් ආරම්භ කළේ කෙසේදැයි පරීක්‍ෂා කරයි.  (ee ෆෝකස් බලන්න).

‘දූෂණය’ ගැන හෙළිදරව් කිරීම්, සාමාන්‍යයෙන් ‘තුන්වන ලෝකයේ’ පමණක් සිදු වන අතර, (ධනවාදී නීතිය යටතේ නීත්‍යානුකූලව සිදුවන) සැබෑ අපරාධ ක්‍රියාකාරකම් වලින් අවධානය ඈත් කිරීමට එම ඕපාදූප සහ විකාර ප්‍රචාර උදව් කරයි. ගෝනවල සුනිල් හෝ මාකඳුරේ මධුෂ් වැනි අයගේ කීර්තිනාමය ග්‍රෑන්ඩ්පාස් ඇඞ්ලෝ-ලන්දේසි යුනිලීවර් යන්ත්‍රය සතුව නැති අතර, මට්ටකුලිය සිලෝන් ටොබැකෝ කෝ (ලන්ඩන්හි බ්‍රිතාන්‍ය ඇමරිකානු දුම්කොළ සතු) ඒ අයුරින් මාධ්‍ය  පිළිකුල නොනංවයි. නමුත් ඔවුන් ඊටත් වඩා විශාල ලාභ ලබා ගත් කොල්ලකෑම් සිදු කර ලංකාවේ බදු නොගෙවයි . රජයේ නිලධාරීන්ට (විශේෂයෙන් ඉහළ භාණ්ඩාගාරයේ)  සහ දේශපාලනඥයින්ට (සහ අනෙකුත් අයට ) අල්ලස් දී ඔවුන් එයින් ගැලවෙති. ඔවුන් එය කරන්නේ කෙසේද යන්න රුපියල් බිලියනයක ගැටලුවකි. ලෝක බැංකුවේ ‘ගෝලීය’ ට්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල්ද, ආදායම් හෝ පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුද ඒ ගැන නොකියයි.

යුනිලීවර් සහ සීටීසී විසින් මිල අධික ලෙස ආනයනය කරන ලද රසායනික ද්‍රව්‍ය වලින් අපේ ඡිද්‍ර , පෙනහළු, ජල මාර්ග සහ පස් දූෂණය කිරීමෙන් පිළිකා ඇති කරමින් අපේ සෞඛ්‍ය පිරිවැය ඉහළ නංවමින් රටට විශාල හානියක් සිදු කරයි. ඔවුන් බදු ගෙවීම ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීම මඟින්, රටේ අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය යනාදිය සඳහා අරමුදල් සැපයීම වළක්වයි. රටේ ක්‍රියාත්මක වන බලවත්ම බහුජාතික සමාගම් වශයෙන් ඔවුන් සතුව විවිධ මූල්‍ය උපාමාරු (මාරු මිල ගණන්, අයිපීආර් පුරස්කාර, වෙළඳ දැන්වීම් ආදිය) ඇත. මෙම දෛනික ලෞකික මංකොල්ලය අපේ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ප්‍රිය කරන ආනයන-අපනයන වැවිලි උද්‍යානය තුළින් එය සක්‍රීය කර ඇත! නරකම අපරාධය නම් නූතන (යන්ත්‍ර සූත්‍ර) කර්මාන්තයේ ප්‍රාග්ධන ආයෝඡනය වැළැක්වීමයි! ඇත්ත වශයෙන්ම, අධිරාජ්‍යවාදී රටවල් විදේශ සෘජු ආයෝඡනය යන නිර්වචනය වෙනස් කළේ නිෂ්පාදනයේ ආයෝඡනය නොව තනිකර මූල්‍ය ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළත් කරමිනි! අපේ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් දැන් විදේශීය ආයෝඡන වලට කැමති වීම පුදුමයක් නොවේ!

• එසේ නම් පැන්ඩෝරා පුෂ්වෙඩිල්ලා හි සැබෑ හේතුව මෙයයි: සමහර ආසියානු හා අප්‍රිකානු රටවලින් පැන යන ප්‍රාග්ධනය ආකර්‍ෂණය කර ගැනීම සඳහා සියරට මුල්‍ය සැඟවුම් ස්ථාන ස්ථානගත කිරීම සහ පිටරට බදු සැඟවුම් ස්ථානවල සංසන්දනාත්මක වාසි බොඳ කිරීම! මෙය ජුනි මාසයේදී එක්සත් ජනපද ජනාධිපති විසින් එවැනි වැඩ සඳහා ඔත්තුකාරයින් සහ මාධ්‍ය ආයතන භාවිතා කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රතිඵලයයි (ee ෆෝකස් බලන්න)

පණ්ඩෝරා පත්‍රිකාවල අනුග්‍රහකයෙකු වන බීබීසීය ද බදු සැඟවුම් ස්ථාන භාවිතා කරයි. බීබීසියට ෂෙල් සමාගමක් ඇති අතර , බීබීසී වර්ල්ඩ්වයිඩ් හෝල්ඩිඞ්ස් බීවී නෙදර්ලන්තයේ ලියාපදිංචි වී ඇත්තේ බදු වළක්වා ගැනීමේ විශේෂඥයින් වන ඉන්ටට්‍රස්ට් සමඟ ය. බීබීසී වර්ල්ඩ්වයිඩ් හෝල්ඩිඞ්ස් බීවී ගැන බ්ලූම්බර්ග් ප්‍රව්‍රුත්ති සේවය පවසන්නේ – එය තැපැල් පෙට්ටි සමාගමක් බව පවසයි! (අහඹු සටහන්)

• ඉන්දියාවේ රිලයන්ස් සමාගමේ සුපිරි තරුවක් වන අමිතාබ් බචන් විසින් උසස් කරන ලද ක්‍ෂණික පොප්ස්ටාර් යොහානි, බොලිවුඩ් ඉන්දියාවට යවනු ලැබේ (එහිදී ඇයගේ ඇසට පහරක් එල්ල වේ). ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා මෙහි පැමිණෙන්නේ දළඳා මාලිගාව දෙස බලා ත්‍රිකුණාමලය වරාය තක්සේරු කර, යාපනයේදී  දෙමළ ඊළාම් දේශපාලන ප්‍රමුඛතාවයන් විස්තර කිරීමටයි. කඳුකරයේ මහවැලි මූලාශ්‍රය දක්වා වතුකරයේ ‘නොසන්සුන්තාව’ පුපුරා යන අතර කම්කරුවන් වතු කළමනාකරුවන්ට පහර දෙයි. පසුව ඉන්දියාවේ බුද්ධි ඒජන්සිය විසින් ඔවුන් විසින්ම පුහුණු කරන ලද එල්ටීටීඊ ක්‍රියාකාරිකයෙකු විවිධ වර්ගයේ තුවක්කු සහ ඖෂධ නොවන බෙහෙත් (මාළු දඩයම් කරන ට්‍රෝලර් යාත්‍රාවලින් තොරව) සමඟ අතඅඩංගුවට ගනී. ජපන් යුද නැව් සහ ජර්මානු යුද නිලධාරීන් පිටත්ව යන විට ඉන්දියානු හමුදා ප්‍රධානියා පැමිණේ. මෙවැනි අහඹු සිදුවීම් ගැන අවබෝධයක් ලබා ගත හැක්කේ ජ්‍යෝතිෂවේදීන්ට පමණි! තවත් තිබේ:

අපෙන් නැගෙනහිර: නේටෝව චීනයේ බටහිර මායිම්වල යුද්ධය උත්සන්න කරමින් සිටී. ‘මියන්මාර විපක්‍ෂයට සැබවින්ම බලවත් හමුදාවක් නිර්මාණය කළ හැකිද?’ … සමහර විට මියන්මාර හමුදාවට එරෙහිව ජයග්‍රහණයන් ලබා ගත හැකිදැයි රොක්ෆෙලර් අරමුදල් සපයන එක්සත් ජනපද විදේශ සබඳතා කවුන්සිලය මේ සතියේ අසයි.

අපට බටහිර: එක්සත් ජනපදය ඉතියෝපියාව, එරිත්‍රියාව සහ සෝමාලියාවට එරෙහිව ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සපයයි. එක්සත් ජනපද හමුදාවේ ඇෆ්‍රිකෝම්හි අප්‍රිකාව පුරා ඇති ස්ථිර හා අර්ධ ස්ථීර එක්සත් ජනපද කඳවුරුවලින් 1/3 කට වඩා නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ කඳවුරු 11 ක් ඇත. නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ සහ බටහිර ඉන්දීය සාගරයේ එංගලන්තය සහ ඉන්දියාව සමඟ ඔවුන් කට්ලස් එක්ස්ප්‍රස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන වාර්‍ෂික යුද ක්‍රීඩා සම්පූර්ණ කළහ.

අපේ හිසට ඉහළින් උතුරට, නව විශාල ක්‍රීඩාවක් පටන් ගැනීමට එංගලන්තයේ බුද්ධි කමිටුවේ ප්‍රධානියා ඇමරිකානු නිලධාරීන් සමඟ මේ සතියේ කාබුල් හි සිටි අතර පාකිස්තානයේ සිට චීනය දක්වා ඉරානය දක්වා වූ ආන්ඩු මධ්‍යම ආසියාවේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමට උත්සාහ කළහ. තවද අපට දකුණින්, ‘නීති විරෝධී’ සංක්‍රමණයන් සීමා කිරීමේ මුවාවෙන්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සුදු පදිංචි කරුවන් අපේ මුහුදේ සැරිසරති.

• ee ප්‍රවෘත්ති අංගයේ එක්සත් ජනපදය සහ ඉංග්‍රීසි රජයේ පණ්ඩෝරා ලිපි ගැන කථාබහ කිරීමට මාධ්‍යයන්හි ඇති ප්‍රමුඛතාවය සටහන් කරයි. එහෙත් මෑතකදී මියගිය මහාරාජා සංස්ථාවේ හිමිකරුගේ සමීපතම මිතුරෙකු වූ සහ ඇමරිකන් එක්ස්ප්‍රස් හි උප සභාපති වූ මහාරාජා සංස්ථාවේ සමූහ අධ්‍යක්‍ෂවරයෙකු වශයෙන් ද නැවත නැවත නම් කරන ලද එක් ලාංකිකයෙකු ගැන ස්වල්ප දෙනෙක් සඳහන් කරති. අනෙකුත් ප්‍රවෘත්ති කතිකාවන් නැවත වරක් මහාරාජාගේ මාධ්‍ය විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ රසායනික ආනයන ලොබියේ කෝපය දිගටම ප්‍රචාර කරගෙන ගිය අතර ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට යටත් වීම සහ දුර්වල ආනයන සීමා කිරීම් අවසන් කිරීම ගැන ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ගේ දිනපතා කෑගැසීම් පළ කරති. මේ අතර ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල පාකිස්තානයට බල කරන්නේ ආදායම් බදු වැඩි කරන ලෙසත් බලශක්ති අංශය පෞද්ගලීකරණය කරන ලෙසත් ය.

• එක්සත් ජාතීන් විසින් ධනපති බැංකු සහ එමෙන්සී අත් විවෘතව තබා ගැනීම හේතුවෙන් මෑත ලෝක ආහාර සමුළුවේදී තහවුරු වූ පරිදි එක්සත් ජනපදය පාලනය කරන ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ (ඩබ්ලිව්ටීඕ) 12 වන අමාත්‍යවරුන්ගේ සමුළුව නොවැම්බර් 30 සිට දෙසැම්බර් 3 දක්වා ජිනීවා හිදී පැවැත්වේ. කෙසේ වෙතත්, ඩබ්ලිව්ටීඕ සහ ලෝක බැංකුව තවමත් අපේ රටවල එන්නත් නිපදවීමට ඉඩ දීම ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීම ගැන ප්‍රචාරයක් නොමැත. ඒ වෙනුවට, කොවිඩ් -19 තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වීම වැළැක්වීම කෙරෙහි ශ්‍රී ලංකා රජයේ අවධානය යොමු වීම ආර්ථික ප්‍රතිසාධනය අඩාල කළ හැකි බවට ලෝක බැංකුව කනස්සල්ලට පත්ව සිටින බව වාර්තා වේ!

කොවිඩ් විසින් සිදු කරන ලද මරණ, නින්දා, මිනීමැරුම්, ජාතික සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපනය වසර 40 ක් බිඳ දැමීම හේතුවෙන් සිදු වූ විනාශයේ උච්චතම අවස්ථාව වන අතර ඒ කිසිවක් නොතකා, ‘නිදහස් වෙළඳ’ ලයිසෙයාර්-ෆෙයාර් ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රතිපත්ති සහ ආයතනික පදනම් මුළුමනින්ම නොවෙනස්ව පවතී.

වතු වගාවන් ගැන කතා කරන විට, අපේ ආදරණීය ආර්ථික විද්‍යාඥයින් පෞද්ගලික අංශයේ ගතික භාවය ගැන කථා කිරීමට කැමති නමුත් වසර 200 කට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ වතුකරයේ ඵලදායිතාවයේ සුළු වර්ධනයක් දක්නට ඇත. තවමත් කම්කරුවන් අතින් රබර් කිරි ඇවිස්සීමත්, තේ සහ පොල් ගෙඩි නෙලීමත් කරති.

1948 දී ආසියාවේ දුප්පත් ගොවි ජනතාව ඉංග්‍රීසින් විසින් අපට ඉතිරි කළ නමුත් අපේ ආදරණීය ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ඉංග්‍රීසි ආනයන අපනයන වැවිලි ආර්ථිකයට තවමත් ආදරෙයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී ඉංග්‍රීසීන් මුහුණ දුන් අභියෝගයන්ට වඩා දැන් අප මුහුණ දෙන විට, ප්‍රාග්ධනය පැන යාම පාලනය කිරීමේ උත්සාහයන් විවේචනය කරන විජය සමූහ ව්‍යාපාරයේ ඩබ්ලිවේ විජයවර්ධන වැනි ආර්ථික විද්‍යාඥයන් අපට සිටී. කෙසේ වෙතත්, අපේ ඉංග්‍රීසි ‘මිතුරන්’ එසේ කළ විට කමක් නැතැයි ඔහු පවසයි: “දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී පැරණි ලංකාවට විනිමය පාලනය හඳුන්වා දුන්නේ ඉංග්‍රීසි පාලකයන් විසින් රටේ විදේශ විනිමය සම්පත් සතුරන් අතට පත් වීම වැළැක්වීම සඳහා ය. ” නමුත් දැන් ඉංග්‍රීසි, ජර්මානුවන් සහ ජපන් ජාතිකයින් එකම පැත්තේ බැවින් ඔවුන්ට එම පාලනය දෙන්න!

මෙම සතියේ බෙලරුසියාවේ සහ ලිතුවේනියාවේ දේශසීමාවේදී ශ්‍රී ලාංකික සේවකයෙකු ජීවිතක්‍ෂයට පත් විය. ඉරාකීය කුර්දිස්තානයේ සහ බටහිර/මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ සිට සංක්‍රමණිකයන් 2,000 ක් පමණ ලිතුවේනියාවට යොමු කර ඇති අතර, ලිතුවේනියාවේ අවිධිමත් සටන්කාමී කණ්ඩායමක් ඔවුන්ව තුවක්කු පොලකට තල්ලු කළ බව වාර්ත විය. කෙසේ වෙතත්, ජර්මානු සේවා යෝජකයින් අපට ආදරය කරන බව පෙනේ. නිදහස සඳහා වූ ෆ්‍රෙඩ්‍රික් නූමන් පදනමට (එෆෙනෙෆ්) හැඟෙන්නේ දකුණු ආසියාවේ සංක්‍රමණය සඳහා බාධක ඕනෑවට වඩා ඇති බවයි. ජපානය ද ශ‍්‍රී ලාංකිකයින් දෙදෙනෙකු නීති විරෝධී ලෙස පිටුවහල් කිරීම කණගාටුවට කරුණකි. කැනඩාවට යන ශ්‍රී ලාංකිකයින් අතඩංගුවට ගත් බව ඉන්දියාව ප්‍රකාශ කළ ඇත . මෙහි නීති විරෝධී ලෙස සිදු කෙරෙන ශ්‍රමය ජාවාරම පිටුපස ඇත්ත වශයෙන්ම සිටින්නේ කවුරුන්ද? එය විශාල ව්‍යාපාරයක් වන අතර ලිංගික අපයෝජන බහුල බව අපට කියවේ. එම රටවල කාර්මික ලොබිය අපේ සේවකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ තම වයෝවෘද්ධ අයගේ පිටුපස සෝදාගෙන රොබෝ යන්ත්‍ර ලබා ගන්නා තුරු තමන්ගේම කම්කරුවන්ට වඩා අඩු වැටුපකට අනතුරුදායක විෂ සහිත වෘත්තීන්හි වැඩ කරන ලෙසයි.

නිදහස් මාධ්‍ය වල ප්‍රදීපයක් ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමේ මුවාවෙන් එක්සත් ජනපද මාධ්‍ය දහස් ගණන් පොලිස් ඝාතන සඟවයි. මාධ්‍යයේ කර්තව්‍යය වන්නේ ව්‍යාජ ගැටලු නිර්‍මාණය කර ඒවා වෙනතකට යොමු කිරීම ය. (බලන්න ඒ උපුටා දැක්වීම්, ee ආරක්‍ෂාව)

A2. සතියේ උපුටා දැක්වීම්_

සාම්ප්‍රදායිකව ලෝක බැංකුව ලංකාවට වැඩිම අධ්‍යාපන පරිත්‍යාගශීලීන්/ණය දෙන්නන් ය. ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව ද විදේශ ආධාර වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් ලබා දෙන අතර අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රයට ණය දෙන්නෙකු වී ඇත. අධ්‍යාපනය නවීකරණය කිරීමට පහසුකම් සලසා ඇති යුනිසෙෆ්, ඩීඑෆයිඩී, සිඩා, ජීටීඑස්, ජයිකා, ජේබීඅයිසී වැනි අනෙකුත් ණය දෙන සහ ආධාර දෙන ආයතන විසින් ද අරමුදල් ලබා දෙන ලදී. ’ – ඩී එච් වික‍්‍රමනායක, ශ‍්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන අංශයට ආධාර දෙන ආධාර, 2015

• ‘ගොවීන් විශාල සංඛ්‍යාවක් අස්වැන්න එකවර විකිණීම, සහල් ගබඩා කිරීමට ධාරිතාවක් නොමැතිකම, ණය සම්බන්ධිත සබඳතා නොමැතිකම,සහ මාස ගණනක් අවිනිශ්චිත ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතාවක් හේතුවෙන් වෙළෙඳපොළ තුළ ගොවීන් ස්වභාවයෙන්ම අවාසිදායකය.

වී වෙලඳපොලේ ප්‍රමාණවත් තරම් (33.8%) ක් මිලදී ගන්නා විශාල මෝල්කරුවන්ගේ සමූපකාර තීරණ ගැනීමේදි, අස්වැන්න නෙළන කාලය තුළ විශාල සහල් තොග වෙළඳපොලට මුදා හැරීම තුළින් කතිපයාධිකාරී වාසියක් ලබා ගන්නා අතර එමඟින් අවම මිලට වී මිලදී ගන්න ඔවුන්ට හැකි වනු ඇත.. ’ – ee කෘෂිකර්මාන්තය, මිල ඉහළ යාම

• වැලිසර ලංකා සතොස ගබඩාව වැටලීමට අපේ නිලධාරීන් පැමිණි අවස්ථාවක රජයේ ආයතනයකට – සීඒඒ ආයතනයට සහය වීමට අපරාධ පරීක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට අකමැති වූ විට අපක්‍ෂපාතී පරීක්‍ෂණයක් මම කෙසේ අපේක්‍ෂා කරන්නද? මම නියෝජ්‍ය පොලිස්පති සීඅයිඩී අමතා ඔවුන්ගේ සහය ඉල්ලූ විට නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයාට අවශ්‍ය වූයේ මා පළමුව පැමිණිල්ලක් කරන ලෙසයි. මම ඔහුගෙන් ඉල්ලීමක් කළ විට ඔහුගේ සහය දීමට ඉදිරිපත් වූයේ රාගම ස්ථානාධිපතිවරයා පමණි. හිටපු සීඒඒ උසස් නිලධාරියෙකුගෙන් මට එල්ල වූ ජීවිත තර්ජන ගැන අපරාධ පරීක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණිලි කර මාස 3 කටත් ආසන්නයි. පුද්ගලයාගේ නම සහ ඔහුගේ දුරකථනයේ විස්තර පවා මම ඔවුන්ට ලබා දුන්නෙමි. ඔවුන් තවමත් මූලික පරීක්‍ෂණ ආරම්භ කර නැත. ’ – ee කෘෂිකර්මාන්තය, සීඒඒ

• ‘උද්ධමනයට හේතු බොහෝ විට මුදල් සැපයුමෙන් ඔබ්බට යයි. ලංකාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, උද්ධමනය සඳහා ව්යුහාත්මක සාධක රාශියක් බලපායි. ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දැඩි ලෙස සේවා කේන්ද්‍රීය වන අතර රැකියා වලින් 47% ක් සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 60% ක් මෙම අංශය මත රඳා පවතී. මේ අතර වාණිජ බැංකුවලින් ගෙවිය යුතු ණය වලින් 27% ක් සහ අත්තිකාරම් සේවා සඳහා වන අතර තවත් 26% ක් පුද්ගලික පරිභෝජනය සඳහා වේ. සංචාරක ව්‍යාපාරය වැනි ආනයන මත යැපෙන සුඛෝපභෝගී සේවාවන් සඳහා ශ්‍රමය සහ මූල්‍ය සම්පත් වෙන් කිරීමෙන් ජාත්‍යන්තරව වෙළඳාම් කළ හැකි හෝ දේශීයව පරිභෝජනය කළ හැකි නිෂ්පාදන හා කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන නොසලකා හරින අතර පද්ධතිය උද්ධමනකාරී නැඹුරුවකට යොමු වී ඇත.

කාලීන අවශ්‍යතාවය වනුයේ වර්ධනය මර්දනය කරන උද්ධමනකාරී මුදල් ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම නොවේ. ඒ වෙනුවට, ආර්ථිකයේ ව්‍යුහය නිෂ්පාදනය දෙසට හැරවීමේ ප්‍රධාන ලීවරයක් ලෙස මුදල් ප්‍රතිපත්තිය යොදා ගත යුතුය. මේ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එම කලාපයේ කාර්මීකරණයේ මුල්ගල වූ නැගෙනහිර ආසියාවේ රාජ්‍ය නායකත්වයෙන් යුත් සංවර්ධන බැංකුවල අත්දැකීම් තුළින් ශ්‍රී ලංකාව ඉගෙන ගත යුතුය. ee-ආර්ථික විද්‍යාඥයින්, විකාර

• ‘ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් මාර්ටින් පාසලේ ”දත්ත වලින් අපේ ලෝකය”, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වාර්ගික හිංසනය අඩු වන බව පෙන්නුම් කරන දත්ත ඉදිරිපත් කරයි. එයම පිළිගනී: එය “ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන පොලිස් ඝාතන පිළිබඳ සම්පූර්ණ තොරතුරු රැස් නොකරන” බවයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, ”දත්ත වලින් අපේ ලෝකය” වාර්ගික හිංසනයේ වැදගත් කාණ්ඩයක් වන “කළු ජාතිකයින්ගේ පොලිස් ඝාතන” ගැන කිසිඳු සඳහනක් නොකරයි. ee දේශපාලනය, පින්කර්

• ‘සංවර්ධිත ජාතීන් තම දේපල නිර්නාමික විදේශීය සමාගම් වලට අයිති කර ගැනීමට ඉඩ දීමෙන් ෂෙල් සමාගම් මේ වසර ගණනාව පුරාම දියුණුවේ සිටියේය. ධනවත් රටවල් තම පසෙහි වත්කම් හිමියන්ගේ අනන්‍යතාවය හෙළිදරව් කිරීම සඳහා නීති සම්පාදනය කරන්නේ නම්, හොර රහසේ සිදු කෙරෙන ආයෝඡන ගැටලුව ඵලදායීව විසඳා ගත හැකිය. ඒ සඳහා එංගලන්තය වසර 3 කට පමණ පෙර කෙටුම්පත් නීතියක් ප්‍රකාශයට පත් කළ නමුත් එය මන්ත්‍රීවරුන්ට ඉදිරිපත් කර නැති බව බීබීසී අපට දන්වයි. යෝජිත නීතිය සම්මත කර බදු වංචාකරුවන් සහ මුදල් විශුද්ධිකරුවන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට එංගලන්තය පෙරමුණ ගෙන, අනෙක් රටවලටද එය අනුගමනය කිරීමට බල කරයිද? අයිසීඅයිජේ විසින් මිලියන 12 ක පමණ මූල්‍ය ලියකියවිලි වෙන් කර ඇති නමුත් එය පිටරට ගනුදෙනු පිළිබඳ ගැටලුවේ මතුපිට සීරීමක් පමණයි.  එයට ලේඛන ලැබී ඇත්තේ සමාගම් 14 කින් පමණක් වන අතර වෙනත් ඇඳුම් කට්ටල රාශියක් ඇත. ’ – ee බිස්නස්, පැන්ඩෝරා

මතවාදීන් වශයෙන්, අන්තර්ජාතික ධනේශ්වර පන්තියේ බුද්ධිමය නිෂ්පාදන ප්‍රාග්ධනය දේශීයකරණය කරනවාට වඩා ගෝලීයකරණයේ අවශ්‍යතා සඳහා සේවය කරයි. මෙය සෘජුවම අනුගමනය කරන්නේ ලෝක ආර්ථික ගෝලීයකරණය පිටුපස ඇති කොටස් හිමියන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන වර්‍ධන අවශ්‍යතාවය සහ තනිකරම දේශීය සමාගම් වල කොටස් හිමියන්ගේ වටිනාකම ඉහළ නැංවීමේ දුෂ්කරතාව, නිර්මාණාත්මක ගිණුම්කරණය සහ වංචාව යන ප්‍රවනතාවයන් දිරිමත් කිරීමෙනි.-ee ව්‍යාපාරය, පැන්ඩෝරා

• ‘ලොව පුරා මෑත කාලීන උද්ඝෝෂන වලදී – ඉන්දියාව සහ ඉන්දුනීසියාව සිට යුරෝපය හරහා එක්සත් ජනපදය දක්වා – ෆේස්බුක් හි වැඩිම අනුගාමිකයන් සිටින අපේක්ෂකයා සාමාන්‍යයෙන් ජයග්‍රහණය කරන බව අපි දැක ඇත්තෙමු.’ – ee මීඩියා, ෆේස්බුක්

A3. අහඹු සටහන් (ව්‍යාකූලත්වය තුළ සංඛ්‍යා දැකීම)

සැන්සිබාර් හි උපත ලද ඉංග්‍රීසි ලේඛක අබ්දුල්‍රාසක් ගුර්නාහ්, ‘යටත් විජිතවාදයේ බලපෑම කෙරෙහි සම්මුති විරහිතව සහ දයානුකම්පිතව විනිවිද යාම’ සඳහා සාමය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. කෙසේ වෙතත්, අධිරාජ්‍යවාදයට අභියෝග කළ කෙන් යාවේ න්ගුගි ව තියන්ගෝ වැනි අප්‍රිකානු නවකතාකරුවන් ගැන ගුර්නා විවේචනය කරයි. 1964 සැන්සිබාර්හි දින 100 විප්ලවය ගැන ගුර්නා විවේචනාත්මක ය. ඔහු අරාබි ඉඩම් හිමියන් සහ ඉන්දියානු වෙළෙන්දන් අප්‍රිකානු ගොවීන්ට එරෙහිව කරන ඉංග්‍රීසි යටත්විජිත උපාය ප්‍රතිරාවය කරයි. 1964 සැන්සිබාර්ගේ විප්ලවය, ජාතිකවාදී රජයකට එරෙහිව ජවිපෙ නායක රෝහණ විජේවීර 1971 දී ක්‍ෂණිකව නැගිටීමට උත්සාහ දැරීය. ප.ලි: බොෆෝර්ස් නොබෙල් සතුව තිබේ! ගුර්නා ප්‍රකාශයට පත් කරන්නේ ඉංග්‍රීසි ප්‍රාන්තය සහ කටාර්හි යටත් විජිත එමිරේට්ස් සමඟ සම්බන්ධ වූ බ්ලූම්ස්බරි ප්‍රකාශනයෙනි!

නෙදර්ලන්තයේ පුරස්කාර සඳහා බදු අය කිරීම ඉතා වාසිදායක බැවින්, රූපවාහිනී බලපත්‍රලාභියා විසින් අරමුදල් සපයන සංදර්ශන සඳහා බීබීසී විසින් ලොව පුරා පුරස්කාර ලන්දේසි ෂෙල් සමාගමක් හරහා ‘නාලිකාගත කරමින්’ සිටී. එවැනි විධිවිධානයක් ලන්දේසි පුරස්කාර වාහක ලෙස හැඳින්වේ.

      නෙදර්ලන්තයේ බදු පැහැර හැරීම සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන විශාලතම සමාගම ඉන්ටර්ට්‍රස්ට් (හිටපු ෆෝටිස් ඉන්ටර්ට්‍රස්ට්) ය. බීබීසී වර්ල්ඩ්වයිඩ් හෝල්ඩිඞ්ස් බීවී ඇම්ස්ටර්ඩෑම්හි අන්තර් විශ්වාසභංගයේ ලියාපදිංචි වී ඇති අතර එහි කිසිදු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් නොමැත. බීබීසීයගෙන් අසන ලදි: බීබීසී වර්ල්ඩ්වයිඩ් හෝල්ඩින්ස් බීවී හි කාර්‍යභාරය කුමක්ද? එය පුරස්කාර වාහක සමාගමක්ද? සමාගම හරහා අරමුදල් ගලා එන්නේ කොතැනටද? එය ලොව පුරා බීබීසී පුරස්කාරයන් පරිපාලනය කරනවාද?

      ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් පිළිතුරු දුන්නේ ‘6 (1) (ආ) (ඊ) අනුව තොරතුරු දැන ගැනීමේ පනතට යටත් නොවන‘ බීබීසී වර්ල්ඩ්වයිඩ් ’නම් වෙනස් සමාගම ගැන ය. බීබීසී පැවසුවේ, ‘රාජ්‍ය බදු සම්බන්ධයෙන්’ ඔවුන් බදු ගෙවීමෙන් වැළකී නොසිට, ඉල්ලීමට භාජනය වන බීබීසී ඩබ්ලිවෙච් බීවී පිළිබඳ තොරතුරු ප්‍රතික්‍ෂේප කරන බවයි (ee ෆෝකස් බලන්න).

ඊනියා ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් උත්සන්න කරන ලද සීබීකේ. සභාපති ධූරයේ සිටියදී ජාතික ධනය මත කම්කරුවන්ගේ කොටස අඩු කරන ලදී. ජේආර් සහ ප්‍රේමදාස වෘත්තීය සමිති තලා දැමීමෙන් අඩිතාලම දැමූ, ප්‍රතිපත්තිවල දිගු කාලීන බලපෑම් දැනුනේ ඔවුන් ‘තනතුරෙන්’ ඉවත් වී බොහෝ කලකට පසුවද? බාහිර තරඟකාරිත්වයට ආර්ථිකය විවෘත කිරීමෙන් ජේආර් දේශීය ප්‍රාග්ධනයේ ලාභදායිතාව මරා දැමීය. ලාභදායිතාව වැඩි කළ හැකි එකම ක්‍රමය නම් ශ්‍රම කොටස අඩු කිරීමයි. සීබීකේගේ ප්‍රතිසංස්කරණ කෙටි කාලීනව ලාභදායිතාව ඉහළ නංවන නමුත් මධ්‍ය කාලීන හා දිගු කාලීනව නිෂ්පාදන පිරිවැය වැඩි කරන ආර්ථිකයේ අණ දෙන බොහෝ දේ පෞද්ගලීකරණය කිරීම ඇතුළත් විය. ඇගේ ලිබරල්කරණ රැල්ල බොහෝ පැතිවලින් ජේආර් සහ ප්‍රේමදාසගේ සීමාව ඉක්මවා ගියේය.

Ever Ace ලෝකයේ විශාලතම බහාලුම් නෞකාව කොළඹ වරායේ පැය 24ක් නැංගුරම් ලා මැලේසියාවට යාත්‍රා කරයි’ යන සිරස්තලය මේ සතියේ දැකගත හැකි විය. මත්ද්‍රව්‍ය ආනයනය කරන හේමාස් හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී කස්තුරි චෙල්ලරාජා නැවේ කපිතාන්වරයා සහ ‘අනෙකුත් ප්‍රභූන්’ Ever Ace ඉදිරිපිට ඡායාරූපයකට පෙනී සිටිනු දැකීම කුතුහලයට කාරණයකි! නැව ගොඩබෑම කළේ කුමක්ද? මේ අතර, අනුබද්ධ මොරිසන් දේශීයව ඖෂධ නිෂ්පාදනය කරන බවට හේමාස් ව්‍යාජ මාධ්‍ය අලෙවිය දිගටම කරගෙන යයි!

පැන්ඩෝරා ලිපි ලේඛන එළි කිරීම පිටුපස සීඅයිඒ ඇති ලෙස සැලකේ. ප්‍රධාන එක්සත් ජනපද, ඉංග්‍රීසි සහ යුරෝපීය බැංකු, උදා, JP Morgan Chase, Standard Chartered, Deutsche  හෝ HSBC නම් කර නොමැත. විස්ල්-බ්ලෝවර්, OCCRP හි වාර්තාකරණ හවුල්කරුවන් වන්නේ BBC සහ Guardian පුවත්පත්‍ ය. BBC හි 2014-7  ප්‍රධානියා වූයේ 2004-16 HSBC හි අධ්‍යක්‍ෂවරයෙකු වූ රෝනා ෆෙයාර්හෙඩ් ය.  ෆෙයාර්හෙඩ්ගේ ස්වාමිපුරුෂයා වන ටොම්, එන්.එම්.   රොත්ස්චයිල්ඩ් සමඟ සම්බන්ධ වූ කැම්බල් ලුටියන්ස් හි අධ්‍යක්‍ෂවරයෙකි. මුදල් අහිමි වන  Guardian, HSBC සමඟ දිගු ලාභදායී සබඳතාවක් ඇත. eBay  නිර්මාතෘ පියරේ ඔමිඩියර් සහ ආයෝජක ජෝර්ජ් සෝරෝස් වැනි කෝටිපතියන් ද නම් කර නැත. ඔවුන් දෙදෙනාම ICIJ සහ OCCRP වෙත අරමුදල් සපයන්නේ ඔවුන්ගේ ලුමිනේට් සහ ”විවෘත සමාජය” නම් ‘පරිත්‍යාගශීලී’ ව්‍යවසායයන් හරහා ය. OCCRP හි මූල්‍ය සපයන්නන් අතර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා ජාතික පරිත්‍යාගය (NED)  සහ ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනය සඳහා වූ එක්සත් ජනපද නියෝජිතායතනය (USAID)  යන දෙකම එක්සත් ජනපද යුද යන්ත්‍ර සමඟ සම්බන්ධ වේ.

• ”එකොනොමි නෙක්ස්ට්”,ෆිච්  ආදිය සමඟ හවුල් වු  සර්වෝදය-සම්බන්ධිත කැපිටල් මිඩීයාහි ”එකෙලොන්” සඟරාව,  ‘ආජන්ටිනාව සහ වෙනිසියුලාව මෙන්ම ග්‍රීසිය වැනි මෘදු රටවල ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සම්බන්ධයෙන්’ කටයුතු කළ ජාත්‍යන්තර විශේෂඥ ලී බුච්හයිට් සමඟ සංසදයක් පවත්වයි. යුරෝපයේ තරඟ නීති උල්ලංඝනය කරන විට මෙන් විශ්වාසභංග කාරණාවලදී ගූගල් නියෝජනය කළ ක්ලියරි ගොට්ලීබ් ස්ටීල් සහ හැමිල්තන් සමාගම සමඟ බුච්හයිට් වැඩ කළේය.

මියන්මාරයේදී අත්අඩංගුවට ගත් ඕස්ට්‍රේලියානු පදිංචිකරු ආර්ථික විද්‍යාඥයා, මැක්වරි විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්‍ය ෂෝන් ටර්නෙල්, බුරුමයේ හිටපු එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්‍යාල ප්‍රධානී ප්‍රිස්සි ක්ලැප් සමඟ රොක්ෆෙලර්ගේ අරමුදල් සහිත Asia Society Task Forceහි ‘ප්‍රධාන උපදේශක’වරයෙකි. ASTF ප්‍රදීපයන් අතර (හිටපු) එ.ජ. ජෙනරල් වෙස්ලි කේ ක්ලාක්, ජෝර්ජ් සෝරෝස්, අමර්ත්‍යා සෙන්, විවිධ USAID ඔත්තුකරුවන්, ඇතුළත් වන අතර ඔවුන් ශාස්ත්‍රීය දීමනා, කෘෂිකර්මය, සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය පුද්ගලීකරනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සිදු කරයි.

• සැබෑ ටෙලිනාට්‍යය නම්  ‘විරෝධීතාව ‘ පිළිඹිබු කරන ඒවා වේ. එක්සත් ජනපදය විසින් පාලනය කරනු ලබන ‘සමාජ’ මාධ්‍ය වෙත මියන්මාරි සහ ඉතියෝපියානු ජනයාගේ ප්‍රවේශය වසා දැමීමට කැමති ව්‍යාජ ෆේස්බුක් හෙළිදරව් කරන්නා ෆ්‍රාන්සස් හෝගන් විසින් මෑත කාලීන ‘විශිෂ්ට සාක්‍ෂියක්’ ලබා දුනී. විකල්ප සමාජ මාධ්‍ය සපයමින් චීනය, රුසියාව (ඕස්ට්‍රේලියාව පවා) මෙන් ශ්‍රී ලංකාව ද සිය ස්වෛරීභාවය තහවුරු කිරීමට කාලය පැමිණ තිබේ. නේටෝව වෙනත් ආකාරයකින් තීරණය කළත් රට සම්බන්ධ කිරීම සහතික කිරීම සඳහා කේබල් පද්ධතිය පාලනය කිරීම ද සිදු කිරීම ක්ළ් යුතුය . ‘නිදහස්’ මාධ්‍ය යනු අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ බහුජාතික බැංකු සහ සංගතවල ඒකාධිකාරය වන ‘නිදහස්’ වෙළඳපොළ සහ ‘නිදහස්’ වෙළඳාම වැනි ය.

•ශ්‍රීතඍතුව ලංවීමත් සමඟ නේටෝ ලෝකය තුළ, ඔවුන් ඇමරිකාවේ පදිංචි වූ රාජ්‍යවල ජන සංහාර ඉතිහාසය ගෙන එන ආකාරය තෝරාගෙන,  ඔවුන් වෙනුවෙන් ඛණ්ඩනය වූ රසවත් ස්වරූපයෙන් රාමුගත කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ මුල් පාපයන් ඔප දැමීමට සැලසෙයි. ඔවුන් මුල් ජන අරගලයේ ජාතික ස්වභාවයෙන් බැහැර වන්නේ එක එක පැතිකඩයන් හෙළිදරව් කරමිනි. මුල් පවුල් විනාශ වූයේ අන්තර් විවාහ (මෙටික්කරණය), සහජීවනයෙන් පසුවය, පදිංචිකරුවන් ඔවුන් ගෙන් ජීවත් වන ආකාරය ඉගෙන ගත් අතර, කාර්මික දැනුම (හිම සපත්තු, ඔරු, ලොම් වෙළඳාම ආදිය) ණයට ගෙන, දැන් කළුකුඩු මරා ඉක්මනින් ස්තුති කරති. ඔවුන් පසුව බිහිසුණු යුද්ධ දියත් කළ අතර එහිදී ඔවුන් පිළිස්සී ගිය ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කළහ, ආහාර සැපයුම් කපා හැරීම (බෝරියල් වනාන්තර, මී හරක්), පසුව සාම්ප්‍රදායික නායකත්වය මරා දැමීම හෝ පිටුවහල් කිරීම. ඔවුන් ඵලදායි ඉඩම්වලින් මිනිසුන්ව ‘වෙන්කිරීම්’ කර (ඔවුන් අප්‍රිකාවේ බන්ටස්තාන් සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ බෙදාගත් ප්‍රවීණයන්) පසුව මිනිසුන්ව නැවත නම් කර ගෝත්‍ර, කණ්ඩායම්, යනාදී ලෙස බෙදා, ව්‍යාජ නායකත්වය වගා කිරීම, මත්පැන් සහ මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රවර්ධනය කිරීම, පවුල් බෙදීම, මුල් භාෂා තහනම් කිරීම , පාස් සිස්ටම් කප්පාදු කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් තිබුනා, ආදිය… වෙළඳුන් හැලොවීන් වලදී ඔබව බිය ගන්වන විට සහ ස්තුති දීමේදී ඔබව තරබාරු කරන විට මෙය එකට සිහිපත් කරන්න.

B. විශේෂ අවධානය_

_______________

B1. එක්සත් ජනපද රජය එය අකමැති පුද්ගලයින්ගේ තවත් අක්වෙරළ ලිපි ලේඛන සපයයි

එක්සත් ජනපදය අකමැති පුද්ගලයින් විසින් බදු පැහැර හැරීමේ අක්වෙරළ ආයෝජන පිළිබඳ තවත් ‘එළි කිරීමක්’ තිබේ:

     ‘ලෝකයේ ධනවත්ම සහ බලවත්ම පුද්ගලයන් කිහිප දෙනෙකුගේ රහස් ගනුදෙනු සහ සැඟවුණු වත්කම් ඉතිහාසයේ එළි වූ විශාලතම අක්වෙරළ දත්ත තොගයෙන් හෙළි වී තිබේ. පැන්ඩෝරා පත්‍රිකා ලෙස හංවඩු ගසා ඇති මෙම හැඹිලියට පැනමාව, ඩුබායි, මොනාකෝ, ස්විට්සර්ලන්තය, කේමන් දූපත් වැනි බදු සැඟවීම්වල අක්වෙරළ ව්‍යුහයන් සහ භාරයන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ධනවත් ගනුදෙනුකරුවන් විසින් කුලියට ගත් සමාගම් වලින් ගොනු මිලියන 11.9 ක් ඇතුළත් වේ.

     මෙම ලිපිගොනු වොෂින්ටනයේ ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සම්මේලනයට හසු විය. ICIJ විසින් Guardian, BBC Panorama , Le Monde, Washington Post  ඇතුළු තෝරාගත් මාධ්‍ය හවුල්කරුවන් සමඟ කාන්දු වූ දත්ත වෙත ප්‍රවේශය බෙදා ගත්හ. දැවැන්ත ගෝලීය විමර්ශනයක කොටසක් ලෙස මාධ්‍යවේදීන් 600 කට අධික පිරිසක් ලිපිගොනු පෙරළා ඇත.

පැන්ඩෝරා පත්‍රිකා 2013 වසරේ සිට අක්වෙරළ ලෝකය කම්පනයට පත් කළ මූල්‍ය දත්තවල ප්‍රධාන කාන්දුවීම් මාලාවක නවතම සහ දත්ත පරිමාව අනුව විශාලතම එළි දැක්වීම නියෝජනය කරයි. මෙම පත්‍රිකා පැමිණෙන්නේ මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ මුදල් සැඟවීමට සහ බදු ගෙවීමෙන් වැළකී සිටීමට ඉඩ දෙන නීත්‍යානුකූල වාහන සපයන අක්වෙරළ සපයන්නන් 14 දෙනෙකුගෙන් බව කියනු ලැබේ.

     කෙසේ වෙතත්, මෙම ලිපි ලේඛන ලබා ගත් ආකාරය පිළිබඳ ඉඟියක් නොමැත. ඒවාට ප්‍රවේශය ලැබී තිබුණේ කවුද? කෙසේද? මේවායේ අත්අඩංගු  දාමය කුමක්ද? මේවා එම සමාගම් 14 හි සම්පූර්ණ ලිපිගොනුද නැතහොත් සමහරක් ප්‍රකාශනය කිරීමට පෙර ඉවත් කර තිබේද? කුමන ඒවාද? එම ලිපිගොනු සියල්ල සත්‍යාපනය කර  තිබේද නැතහොත් ඒවා අතර කිසියම් ව්‍යාජ ද්‍රව්‍යයක් මිශ්‍ර කර තිබේද?

අවාසනාවකට ‘කාන්දුව’ පිළිබඳ වාර්තා කිසිවක් එම ප්‍රශ්න ආවරණය කර නැත.

     නමුත් මේ ‘පැන්ඩෝරා පත්තර’ මීට වසර 5කට පෙර පළ වූ ‘පැනමා පත්‍රිකා’ මෙන්ද, වසර 4කට පෙර ‘පැරඩයිස් පත්‍රිකා’ද  ෆ්‍යිව් අයිස්(එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, කැනඩාව, ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තයේ රහස් සේවා) විසින් කරන ලද ‘තොරතුරු මෙහෙයුමක’ කොටසක් බවට අවම වශයෙන් විශාල ඉඟි 2ක් තිබේ.

     2021 ජුනි 3 වන දින ධවල මන්දිරය දූෂණයට එරෙහි සටන පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ පරිපාලන නිලධාරීන් විසින් පසුබිම් මාධ්‍ය ඇමතුමක් පැවැත්වීය:

     “පරිපාලන නිලධාරියා: නියමයි. ස්තුතියි.. සුභ උදෑසනක් සහ අද ඇමතුමට සම්බන්ධ වීම ගැන ස්තුතියි. දූෂණයට එරෙහි සටන පිළිබඳ ජාතික ආරක්‍ෂක අධ්‍යයන සංදේශයක් – එන්.එස්.එස්.එෆ්. – අද උදෑසන අපගේ එළිදැක්වීමට පෙර ජනාධිපතිවරයාගේ දූෂණ විරෝධී න්‍යාය පත්‍රය ගැන ඔබ සැමට කතා කිරීමට ලැබීම ගැන මම ඇත්තෙන්ම සතුටට පත් වෙමි.

එබැවින්, සංදේශය සමඟින්, ජනාධිපති බිඩෙන් එක්සත් ජනපදයේ මූලික ජාතික ආරක්‍ෂක අවශ්‍යතාවයක් ලෙස දූෂණයට එරෙහි සටන විධිමත් ලෙස ස්ථාපිත කරයි. ඒක එතුමා මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේදී කළ කැපවීමක්. ඔහුගේ ප්‍රතිඥාව වූයේ ඔහු දූෂණ විරෝධී ප්‍රයත්නයන්ට ප්‍රමුඛත්වය දෙන අතර එක්සත් ජනපදයට සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය පද්ධතිවලට අමතර විනිවිදභාවයක් ගෙන එන බවයි.

     අදාළ සංදේශය තරමක් කෙටි ය. ‘2 කොටස: උපාය මාර්ගය’ යටතේ රසවත් කරුණු කිහිපයක් තිබේ:

     ‘(ඇ) වගකියන දූෂිත පුද්ගලයින්, අන්තර්ජාතික අපරාධ සංවිධාන සහ ඔවුන්ගේ පහසුකම් සපයන්නන්, ඇතුළුව, සහ සුදුසු තැන්වල, හඳුනා ගැනීම, කැටි කිරීම සහ සොරකම් කරන ලද වත්කම් සොයා ගැනීම, තොරතුරු හුවමාරු කිරීම සහ බුද්ධි රැස්කිරීම සහ විශ්ලේෂණය, අපරාධ හෝ සිවිල් බලාත්මක කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග, උපදේශන, සහ සම්බාධක හෝ වෙනත් අධිකාරීන්, සහ, හැකි සහ සුදුසු අවස්ථාවලදී, දූෂණයෙන් හානියට පත් පුරවැසියන්ගේ යහපත සඳහා අයකරගත් වත්කම් ආපසු ලබා දීම

(ඉ) දූෂණ ප්‍රවණතා පිළිබඳ පර්‍යේෂණ සහ විශ්ලේෂණ පැවැත්වීම, වැළැක්වීමේ ක්‍රියාමාර්ග වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, දූෂණ විමර්ශනය කිරීම සහ අනාවරණය කර ගැනීම, නායකයින් වගකිව යුතු බවට පත් කිරීම සහ රජයේ වගවීම පිළිබඳ දැනුවත් කිරීම සහ සහාය දැක්වීම සඳහා සිවිල් සමාජය, මාධ්‍ය සහ අනෙකුත් අධීක්‍ෂණ සහ වගවීමේ ක්‍රියාකාරීන්ගේ හැකියාවට සහාය වීම සහ ශක්තිමත් කිරීම සහ ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රයත්නයන්, සහ මෙම ක්‍රියාකාරීන්ට දේශීයව සහ ජාත්‍යන්තරව ආරක්‍ෂිත සහ විවෘත මෙහෙයුම් පරිසරයක් ලබා දීමට කටයුතු කිරීම;

     (ඊ) එක්සත් ජනපදයේ සහ විදේශයන්හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලීන්ට ඇඟිලි ගැසීමට මෙම ක්‍රියාකාරීන් විසින් සූරාකන ලද හිඩැස් වසා දැමීම ඇතුළුව විදේශීය නායකයින්, විදේශ රාජ්‍ය සතු හෝ අනුබද්ධ ව්‍යවසායන්, ජාත්‍යන්තර අපරාධ සංවිධාන සහ අනෙකුත් විදේශීය ක්‍රියාකාරීන් සහ ඔවුන්ගේ දේශීය සහකරුවන් විසින් උපාය මාර්ගික දූෂණ මැඩලීමට ජාත්‍යන්තර හවුල්කරුවන් සමඟ කටයුතු කිරීම

ඊයේ ‘කාන්දුව’ සමඟ අපි ජූනි උපාය මාර්ගයේ පළමු ක්‍රියාත්මක කිරීමක් දකිමු. එක්සත් ජනපදය සිය බුද්ධිමය හැකියාවන් භාවිතා කරයි, එනම් අක්වෙරළ සේවා සපයන්නන්ගේ පද්ධතිවලට අනවසරයෙන් ඇතුළුවීමට, සහ ඔවුන්ට ලබා දෙන ඕනෑම කුණු ප්‍රකාශ කරන (හෝ නොකරන) ‘සිවිල් සමාජයට’ සහ මාධ්‍යයට එහි අරමුණ සඳහා ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි ඕනෑම දෙයක් තෝරා බේරා නිදහස් කරයි. ඔවුන්ගේ පසුබිම් විස්තරයේ ප්‍රශ්නෝත්තර වලදී, ‘ජ්‍යෙෂ්ඨ පරිපාලන නිලධාරීන්’ ඔවුන් කිරීමට සැලසුම් කළේ හරියටම එය බව තහවුරු කළහ:

     “ප්‍රශ්නය: මෙය කිරීම ගැන ඔබට ස්තුතියි. ඔබ දන්නා පරිදි, දූෂණ විරෝධී ක්‍රියාකාරිකයින් වරින් වර එක්සත් ජනපද රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ බුද්ධි ප්‍රජාව ඇතුළු එහි විවිධ වත්කම් සහ හැකියාවන් විදේශයන්හි දූෂණ පිළිබඳ නිශ්චිත සිද්ධීන් හෙළි කිරීමට, දූෂිත නිලධාරීන් නම් කිරීමට සහ ලැජ්ජාවට පත් කිරීමට – සහ ඔවුන් ඉදිරිපත් කරන තර්ක හුරුපුරුදු ය – නමුත් දූෂණයට බාධාවක් පමණක් නොව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට හැකි දායකත්වයක් ද ඇතුළත් වේ.

     සංදේශය – වැඩසටහනට සම්බන්ධ වන කිසියම් සංරචකයක් ඇතුළත් වේද?

     ජ්‍යෙෂ්ඨ පරිපාලන නිලධාරියා: මට ඒ පෙරමුණෙන් කියන්න පුළුවන් දේ තමයි සංදේශයට බුද්ධි අංශවල කොටස් ඇතුළත් බව. එබැවින්, එම පෙරමුණෙහි වැඩ කොටස, දැකීමට ඉතිරිව ඇත, නමුත් ඒවා ජාතික බුද්ධි අංශයේ අධ්‍යක්‍ෂ සහ සීඅයිඒට ඇතුළත් වේ

     එබැවින් අපි දූෂණය සිදු වන තැන හඳුනාගෙන සුදුසු ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිචාර ලබා ගැනීමට වග බලා ගැනීම සඳහා අප සතුව ඇති සියලුම මෙවලම් දෙස බලා සිටිමු.

දූෂණය හෙළිදරව් කර එය ආලෝකයට ගෙන ඒමට ලෝකයේ සිටින අනෙකුත් ක්‍රියාකාරීන් ශක්තිමත් කිරීමට අපට තවත් කුමක් කළ හැකිද යන්න ගැන සිතීමට අපි මෙම උත්සාහය භාවිතා කරන බව සඳහන් කිරීමට මම අවස්ථාවක් ගන්නෙමි.

     එබැවින්, ඇත්ත වශයෙන්ම, එක්සත් ජනපද රජයට තමන්ගේම අභ්‍යන්තර ක්‍රම තිබේ. නමුත්, බොහෝ දුරට, දූෂණය හෙළිදරව් වන ආකාරය වන්නේ ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදීන්ගේ සහ ගවේෂණාත්මක රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවල ක්‍රියාකාරකම් මගිනි.

     එක්සත් ජනපද රජය  සමහර අවස්ථාවලදී මෙම ක්‍රියාකාරීන්ට සහාය ලබා දේ. තවද එම පෙරමුණෙහි අපට තවත් කුමක් කළ හැකි දැයි අපි සොයා බලමු.

     ප්‍ර: එම සන්දර්භය තුළ සහාය යන වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

     ජ්‍යෙෂ්ඨ පරිපාලන නිලධාරියා: හොඳයි, සමහර විට එය විදේශ ආධාර දක්වා පහත වැටේ. ගවේෂණාත්මක පුවත්පත් සංවිධාන ආරම්භ කර ඇති ආධාරක රේඛා තිබේ. මගේ මතකයට වඩාත් ක්‍ෂණිකව එන්නේ OCCRP මෙන්ම, අවසානයේ දූෂණ විරෝධී විමර්ශන කටයුතු කරන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන වෙත ලැබෙන විදේශ ආධාර ද වේ.

     ස්වාධීන යැයි කියනු ලබන සංවිධානාත්මක අපරාධ සහ දූෂණ වාර්තාකරණ ව්‍යාපෘතිය (OCCRP) විවිධ ‘බටහිර’ පදනම් සහ ‘බටහිර’ ආන්ඩු හරහා ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සම්මේලනය මෙන් අරමුදල් සපයයි. ‘ජ්‍යෙෂ්ඨ පරිපාලන නිලධාරියා’ පිළිගන්නා පරිදි එය එක්සත් ජනපද (සහ එක්සත් රාජධානියේ) රජය විසින් ‘පනින්න පටන්ගත්’ බව.

එක්සත් ජනපදය විකිලීක්ස් ආකෘතිය පිටපත් කර ඇත. 2017 දී ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් විකිලීක්ස් ‘රාජ්‍ය නොවන සතුරු ඔත්තු සේවයක්’ ලෙස නම් කරන ලද්දේ එක්සත් ජනපද රජය විසින් සිදු කරන ලද මිනීමැරුම්, අනවසරයෙන් ඇතුළුවීම සහ වෙනත් වැරදි ක්‍රියාවන් හෙළිදරව් කළ රහස් හෙළි කරන්නන් විසින් ලබා දුන් රහස් රජයේ පත්‍රිකා ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සඳහා ය.

     OCCRP, ICIJ සහ ෆ්‍යිව් අයිස් බුද්ධි අංශ විසින් සපයනු ලබන ද්‍රව්‍යවලින් පෝෂණය වන එවැනි සංවිධාන ආරම්භ කිරීම සහ/හෝ සහාය දීම මගින් එක්සත් ජනපදය වසර ගණනාවක් තිස්සේ විකිලීක්ස් සඳහා තරඟකාරීත්වය ඇති කර ඇත. මෙම සංවිධාන ෆ්‍යිව් අයිස් අකමැති පුද්ගලයින්ගේ පුද්ගලික පත්‍රිකා ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සඳහා ‘රාජ්‍ය නොවන මිත්‍ර බුද්ධි සේවාවක්’ වේ.

ජුලියන් අසාඤ් සහ විකිලීක්ස් පිළිබඳ දිගු මෑතකාලීන යාහූ කොටසක් පැහැදිලිවම එම කරුණ ඉදිරිපත් කළේය:

     අපි දැන් යම් ආකාරයකට විකිලීක්ස් වලින් පසුව ගොස් ඇත යැයි හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ බුද්ධි අංශ නිලධාරියෙක් පැවසීය.

     එහෙත් ඔත්තු සේවා වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා කරන්නේ ‘සොරකම් කරන ලද ද්‍රව්‍ය අන්තර්ජාලයේ පළ කිරීමේ’ විකිලීක්ස් වැනි ආකෘතියකි. 2018 දී ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් සීඅයිඒ ආක්‍රමණශීලී නව රහස් බලධාරීන්ට රුසියානු බුද්ධි අංශ විසින් විකිලීක්ස් භාවිතා කර ඇති ආකාරයේම හැක් ඇන්ඩ් ඩම්ප් මෙහෙයුම් සිදු කිරීමට අවසර දෙන ලදී. වෙනත් ක්‍රියාවන් අතර, මොස්කව්හි ඔත්තු උපකරණ සමඟ වැඩ කළ රුසියානු සමාගමක් පිළිබඳ තොරතුරු රහසිගතව අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීම සඳහා නියෝජිතායතනය සිය නව බලතල භාවිතා කර ඇත.

     මෙම වැඩසටහන ට්‍රම්ප් යටතේ දියත් නොකළ නමුත් ඉහත බයිඩන් සංදේශය මෙන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ පවතින වැඩසටහනක දිගුවක් පමණි. OCCRP 2006 දී ආරම්භ කරන ලද අතර මුලින්ම පහර දුන්නේ නැගෙනහිර යුරෝපීය රජයන්ට පමණි. ‘පැනම පත්‍රිකා’ එලියට ආවේ 2016දීය.  ‘පැන්ඩෝරා පත්‍රිකා’ මේවායේ අලුත් ප්‍රභේදයක් විතරයි.

     මෙම සොරාගත් දත්ත මුදා හැරීමේ ප්‍රධාන අරමුණක් වන්නේ ප්‍රචාරණයයි. ගාඩියන් පත්තරේ ඔවුන් ගැන කතාවට උඩින් දාලා තියෙන පින්තූරය බැලූවිට එම පින්තූරයේ සිටින විශාලම හිස රුසියානු ජනාධිපති පුටින් ය. කෙසේ වෙතත් ඔහු ‘පැන්ඩෝරා පත්‍රිකා’වල කිසිසේත්ම සඳහන් කර නොමැති අතර ඔහුට අක්වෙරළ වත්කම් ඇති බවට හෝ සුවිශේෂී ලෙස පොහොසත් බවට කිසිදු සාක්‍ෂියක් නොමැත. ඔහුට කතාව සමඟ ඇති එකම සම්බන්ධය මෙයයි:

“විදේශීය ආයෝජන හෙළිදරව් වූ වත්මන් සහ හිටපු නායකයින් දුසිම් ගනනක් අතර අබ්දුල්ලා රජු ද වේ. අනෙකුත් නායකයින්ට රුසියාවේ ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් V. පුටින් ද ඇතුළත් විය, ඔහුගේ හිටපු පෙම්වතිය මොනාකෝ හි මහල් නිවාසයක් මිලදී ගෙන ඇති බව සොයා ගන්නා ලදී.

     ඉතින් මීට වසර 20කට පමණ පෙර පුටින් සමඟ පෙම් සබඳතාවක් පැවැත්වූ බව කියන ධනවත් රුසියානු තරුණියක් විදේශ රටක පිහිටි මහල් නිවාසයක් මිලදී ගත්තේ අක්වෙරළ වාහනයක් භාවිතා කරමිනි.

     පුටින්ගේ පින්තූරය සමඟ වත්මන් සහ හිටපු ජාතික නායකයින් 35 දෙනෙකු (නමුත් පුටින් නොවේ), බොහෝ නිලධාරීන් සහ ප්‍රකෝටිපතියන් දුසිම් ගනනක් නම් කරන මුදා හැරීමට නායකත්වය දීමට එය සාධාරණීකරණය කරන්නේ කෙසේද? (2016 දී ගාඩියන් ‘පැනමා පත්‍රිකා’ සම්බන්ධයෙන් ද එයම කළේය. පුටින් ඒවායෙහි ද සඳහන් කර නොතිබූ නමුත් ඒවා පිළිබඳ ගාඩියන් කතාවට නායකත්වය දුන්නේ ය.)

     මේ සියල්ල එක්සත් ජනපදයෙන් ආන්ඩු පෙරන ලද ප්‍රචාරක (& බ්ලැක්මේල් ද්‍රව්‍ය) බවට තවත් ඉඟියක් පැමිණෙන්නේ සපයන ලද ද්‍රව්‍යවල එක්සත් ජනපද ප්‍රකෝටිපතියන්ගේ සහ දූෂිත දේශපාලනඥයන්ගේ නම් නොමැතිකමෙනි.

     ප්‍රකාශිත අක්වෙරළ සේවා ලිපිගොනු වල ඔවුන්ගේ නම් කිසිවක් සොයා නොගැනීම, මේවා ප්‍රවේශමෙන් ඉවත් කිරීමක් පෙන්නුම් කරයි.

ප්‍රකාශිත පත්‍රිකා යනු පද්ධතියේ ව්‍යාජ විවේචනයකි. ඔවුන් එක්සත් ජනපදය අකමැති පුද්ගලයින්ට චෝදනා කරමින් එක්සත් ජනපද විදේශ ප්‍රතිපත්ති අරමුණුවලට සහාය දෙන අතරම, මූල්‍ය නිරීක්‍ෂණ සහ ඔත්තු බැලීම සඳහා වැඩි සහයෝගයක් ලබා දෙනු ඇත. විදේශීය තරඟකාරිත්වය අපකීර්තියට පත් කිරීම හෝ ඉවත් කිරීම මගින් ඔවුන් විදේශීය ‘පාරිභෝගිකයින්ට’ ඇලස්කාව, නෙවාඩා,ඩෙලවෙයාර් වැනි එක්සත් ජනපද බදු සැඟවීම් ස්ථන ප්‍රවර්ධනය කරයි.

     “පැන්ඩෝරා පත්‍රිකා හි මෑත වසරවල එක්සත් ජනපදයේ පිහිටුවා ඇති භාර 200 කට අධික සංඛ්‍යාවක විස්තර අඩංගු වේ. අවස්ථා දුසිම් ගණනකදී, ගනුදෙනුකරුවන් එක්සත් ජනපදයට පක්‍ෂව බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් අයිලන්ඩ්ස් සහ බහමාස් වැනි සාම්ප්‍රදායික තෝතැන්න අත්හැර දමා ඇත.

     “වඩාත් ජනප්‍රිය ගමනාන්තය වූයේ දකුණු ඩැකෝටා වන අතර, පසුගිය දශකය තුළ භාරයේ තබා ඇති වත්කම්වල වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 360 ඉක්මවයි. දකුණු ඩකොට හි රාජ්‍ය නීති මඟින් කිසියම් ඉපැයීමක් සඳහා රජයට බද්දෙන් ශතයක් ගෙවිය යුතු නැති රහස් භාර පිහිටුවීමට ඉඩ ලබා දේ. භාරවල ආයු කාලය ශතවර්‍ෂයකට හෝ ඊට අඩු කාලයකට සීමා කරන බොහෝ ප්‍රාන්ත මෙන් නොව, දකුණු ඩැකෝටා භාර ද ‘සදාකාලික’ වේ. එයින් අදහස් වන්නේ ඒවාට අවසන් දිනයක් නොමැති බවයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔවුන්ට බදු රහිත ලාභ උපයා ගැනීම සහ ඒවා අනාගත පරම්පරාවන්ට – න්‍යායාත්මකව සදහටම ලබා දිය හැකි බවයි.”

     එබැවින් එක්සත් ජනපදය අක්වෙරළ බදු සැඟවීම් සහ දූෂණයේ විදේශීය නායකයින්ට දොස් පැවරීමට පටන් ගත් අතර එය දෙකම සම්බන්ධයෙන් විශාලතම වැරදිකරුවා වේ. මෙහි රටාවක් ඇත . එක්සත් ජනපදය යම් විදේශිකයෙකුට හෝ රජයකට ‘යමක්’ කරන බවට චෝදනා කරන සෑම විටම ‘යමක්’ හරියටම එක්සත් ජනපදය විසින්ම කරන දෙය බවට ඉහළ සම්භාවිතාවක් ඇත.

___________

B2. පින්ස්ට්‍රයිප් මාෆියාව – බැංකුකරුවන්, නීතිඥයින් සහ ගණකාධිකාරීවරුන් සහ ඔවුන්ගේ බදු සැඟවීම්

“එක්සත් ජනපදයේ සෑම වසරකම පිහිටුවන ලද නීතිමය ආයතන විශාල සංඛ්‍යාවක් බදු සැඟවුණු අධිකරණ බල සීමාවන් 41ටම වඩා 10 ගුණයකින් වැඩිය. එක්සත් ජනපද සමාගම් පිළිබඳ තොරතුරු ඉතා කුඩා බැවින්, ෂෙල් සමාගම් කීයක්  මෙහෙයුම් සමාගම් නොවන බව පැවසිය නොහැක, නමුත් එක්සත් ජනපද නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම නිරන්තරයෙන් පෙන්වා දී ඇත්තේ බරපතල ගැටළු ඇති කිරීමට තරම් ඉහළ අගයක් ඇති බවයි. භාර සහ සමාගම් සේවා සපයන්නන් සමඟ අපගේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවලින් සහ වෙළඳ ප්‍රචාරණයෙන් විනිශ්චය කිරීමට, එක්සත් ජනපද ෂෙල් සමාගම් එක්සත් ජනපද නොවන පදිංචිකරුවන් අතර ජනප්‍රිය තේරීමකි.

– The Puppet Masters, දූෂිතයන් සොරකම් කළ වත්කම් සැඟවීමට නීතිමය ව්‍යුහයන් භාවිතා කරන්නේ කෙසේද සහ ඒ ගැන කුමක් කළ යුතුද, Emile van der Does de Willebois, etal), ලෝක බැංකුව 2011

බදු සැඟවීම් (THs) – IMF විසින් වැරදි ලෙස නම් කරන ලද අක්වෙරළ මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන (OFCs) – ඔවුන්ට ගෞරවනීයත්වය ලබා දීම සඳහා – අධිරාජ්‍යවාදී රටවල් විසින් , මිත්‍ර පාළක පන්තීන්ට, බහුජාතික සමාගම්වලට සහ ඉහළ ශුද්ධ වටිනාකමක් ඇති පුද්ගලයින්ට (HNWIs) උපකාර කිරීම සඳහා නීතිමය සහ මූල්‍ය සැඟවීම් සැපයීම සඳහා පිහිටුවන ලදි. ආර්ථික සම්බාධක, බදු සහ මුදල් විශුද්ධිකරණයට එරෙහි රෙගුලාසි වලින් ගැලවීමට.

     THs පරිණාමය වූයේ එංගලන්තය, යුරෝපය සහ ඔවුන්ගේ පදිංචිකරුවන්ගේ-යටත්විජිත රාජ්‍යයන් සමඟ සමීප සම්බන්ධතාවකින්, ඊනියා විජිතකරණයෙන් පසුව වර්ධනය වෙමින් පවතී. ඔවුන්ගේ සංගත, බැංකු සහ මූල්‍ය සේවා සපයන්නන්, පැරණි යටත් විජිත මුරපොලවල්වල පිහිටුවිය හැකි ලිහිල් රාජ්‍ය මූල්‍ය හා නීතිමය පාලන තන්ත්‍රයන් සූරාකෑම සඳහා කැප වූ අනුබද්ධිත ආයතන සමූහයක් නිරන්තරයෙන්ම පිහිටුවා ඇත. මෙම අධිරාජ්‍යවාදී ආන්ඩු TH සංවර්ධනයට සහාය දුන්නේ ඔවුන් එයින් ලාභ ලබන තාක් කල්, සමහර විට ආයතනික ලාභ සඳහා බදු ආදායම කැප කරමින්.

     ඒවා සායනිකව නිර්වචනය කර ඇත්තේ ‘ඔවුන්ගේ වසම්වල පදිංචි නොවන පුද්ගලයින් විසින් සිදු කරනු ලබන ගනුදෙනු පහසු කිරීම සඳහා හිතාමතාම නීති සම්පාදනය කරන, බදු සහ/හෝ රෙගුලාසි වළක්වා ගැනීමේ අරමුණින්, ඔවුන් විසින් එම ගනුදෙනුවල ප්‍රතිලාභීන්ට

 නීත්‍යානුකූලව පිටුබලය ඇති රහස්‍ය ආවරණයක් ලබා දීමෙන් ඔවුන් පහසුකම් සලසන අධිකරණ බලයන් ලෙසයි.

TH වලට ප්‍රධාන ලක්ෂණ 2ක් ඇත. ඔවුන් බොහෝ විට විශාල අධිරාජ්‍යවාදී රටවල් සමඟ සමීප සබඳතා ඇති කුඩා නගර වැනි රාජ්‍යවල (ඉංග්‍රීසි ආධිපත්‍යය දරන සිංගප්පූරුව සහ හොංකොං, ආදිය) පිහිටා ඇත; ඔවුන් වෙනත් තැනකින් ව්‍යාපාර සහ ධනවත් ආයෝජකයින් ආකර්ෂණය කර ගනිමින් මිත්‍ර රූකඩ සඳහා දේශීය මහජන ආදායම ඉහළ නංවයි. ඔවුන් අඩු බදු අනුපාත, අඩු සහ ‘නම්‍යශීලී’ නියාමනය, අඩු අධීක්ෂණය සහ සේවාදායක දත්ත පිළිබඳ දැඩි රහස්‍යභාවය සපයයි.  ඒවා භාවිතා කළ හැක්කේ විදේශීය සංස්ථා සහ පුද්ගලයන්ට පමණි; ප්‍රදේශවාසීන්ට නොහැක.

     1856 දී මොනාකෝහි III වන චාල්ස් අසල්වැසි ප්‍රංශයේ රූලට් සහ සූදුව තහනම් කර තිබූ බැවින්, ඔහුගේ දිළිඳු කුමාරයා සඳහා ආදායමක් උපයා ගැනීම සඳහා කැසිනෝ ශාලාවක් පිහිටුවන ලදී. නයිස් වෙත සෘජු දුම්රිය මාර්ගයක් (1868) සහ ජර්මනියේ සූදුව තහනම් කිරීම (1872) ඔහුගේ යටත්වැසියන්ගෙන් විමසීමෙන් වැළකීම සඳහා සියලු සෘජු බදු අහෝසි කිරීමට ඔහුට හැකි විය. මෙම ශුන්‍ය බදු සංකල්පය HNWIs සඳහා මොනාකෝ ඉතා ජනප්‍රිය ගමනාන්තයක් බවට පත් වූ අතර, පුද්ගලික කළඹ කළමනාකරණය පිළිබඳ විශේෂඥ බැංකු ඉක්මනින්ම අනුගමනය කරන ලදී.

     එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රාන්ත දෙකක් මූල්‍ය ආදායම උත්පාදනය කිරීම සඳහා THs සඳහා දෙවන සංකල්පයක් පුරෝගාමී විය: අඩු නියාමනය. 1889 දී නිව් ජර්සි හඩ්සන් ගඟේ අනෙක් පැත්තේ නිව් යෝර්ක්(NY) සිට සමාගම් ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා විශේෂ නීති හඳුන්වා දුන්නේය. මෙම ව්‍යවස්ථාව මගින් සමාගම් ඒකාධිකාරය, ඒකාබද්ධ කිරීම් සහ පවරා ගැනීම් සහ භාරයන් පිළිබඳ වඩාත් සීමාකාරී NY නීති වලින් නිදහස් කරන ලදී. රොක්ෆෙලර්ගේ ස්ටැන්ඩර්ඩ් ඔයිල් ට්‍රස්ට් සහ තවත් බොහෝ සමාගම්, NY හි ප්‍රධාන කාර්යාල තබා ගනිමින් ඔවුන්ගේ විධිමත් ආසනය නිව් ජර්සි ශෙල් කොම්පැනි වෙත ගෙන ගියහ.

     ආසන්න ඩෙලවෙයාර්, ඩූපොන්ට් (DuPont) පවුල (19වන සියවස ප්‍රංශයෙන් සහ හයිටියෙන් පලා ගිය ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් ) විසින් පදිංචි කරන ලද අතර, අයවැය හිඟයන් මැඩපැවැත්වීම සඳහා අඩු නියාමන සංකල්පය ඉක්මනින් පිටපත් කරන ලදී. සුළු අධීක්ෂණයකින් තොරව, එහි ලියාපදිංචි වූ සමාගම් 1902 දී 1,400 සිට 1919 දී 4,800 දක්වා ඉහළ ගියේය. ඩෙලවෙයාර් රාජ්‍ය ආදායමෙන් 40% ක් ඉක්මනින්ම ලියාපදිංචි බදු සහ ආයතනික බදු වලින් ලබා ගන්නා ලදී. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බයිඩන් ඩෙලවෙයාර් නියෝජනය කරයි!

     එක්සත් ජනපදය පුරා රාජ්‍ය සහ ප්‍රාදේශීය ආයතනික බදුවල වැඩිවන අපසරනය ෂෙල් සමාගම් හරහා බදු වළක්වා ගැනීමට අවස්ථා විවර කළේය. ඩෙලවෙයාර් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ෂෙල් සමාගම් මත බදු අඩු කිරීමෙනි. ෆෙඩරල් ආයතනික බද්ද ගෙවීමට සමාගම තවමත් බැඳී සිටියද, එහි එක්සත් ජනපද අනුබද්ධිත සමාගම් විසින් ඩෙලවෙයාර් සමාගමකට ගෙවන ලද කර්තෘභාගය බදු රහිත කරන ලදී. ඩෙලවෙයාර් ෂෙල්ස් හරහා ඔවුන්ගේ ආදායම් ප්‍රවාහයන් දක්ෂ ලෙස මෙහෙයවීමෙන්, එක්සත් ජනපද සමාගම්වලට ඔවුන්ගේ බදු බිල 15-24% කින් අඩු කළ හැකිය. ආදායම් ප්‍රවාහයේ වාසිදායක හිමිකරු සැඟවී සිටීමට තෝරා ගත හැකි බැවින් ෂෙල් සමාගම් රහස්‍යභාවයේ අමතර වාසියක් ලබා දුන්නේය.

     2011 වන විට ඩෙලවෙයාර් වැසියන්ට වඩා සංගත ගණන් කර ඇත, 898,000 ට එරෙහිව 945,000. එම සංගත බදු සහ බදු වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 860ක් උපයා ඇති අතර එය රාජ්‍ය ආදායමෙන් 25%ක් පමණ විය.

       බදු සැඟවීමේ උපත – ස්විට්සර්ලන්ත මූල්‍ය සැඟවීම ආරම්භ වූයේ 1920 ගණන්වලදී, පළමුවන ලෝක යුද්ධය සහ සෝවියට් (USSR) විප්ලවයෙන් පසුව, සම්බන්ධ වූ ප්‍රධාන සටන්කාමීන්ට විශාල ධනය සඳහා බදු වැඩි කිරීමට සිදු වූ විටය.

19 වන ශතවර්‍ෂය පුරාවටම, පොහොසත්ම යුරෝපීය පවුල්වලට සුළු වශයෙන් හෝ බදු ගෙවීමෙන් ධනය රැස්කර ගැනීමට අවසර දෙන ලදී. සෝවියට් සංගමයේ විප්ලවයෙන් පසු ලෝකය වෙනස් විය. යුද්ධයේදී විපතට පත් වූවන්ට නොමසුරුව වන්දි ගෙවීමට සහ ප්‍රවීණයන්ගේ විශ්‍රාම ගැනීම සඳහා ගෙවීමට රජය පොරොන්දු විය. එම වසරේ ඉහළම ආන්තික ආදායම් බදු අනුපාතය 50% දක්වා ඉහළ ගියේය; 1924 දී එය 72% දක්වා ළඟා විය. බදු පැහැර හැරීමේ කර්මාන්තය බිහි විය.

 සැඟවුණු ව්‍යාපාරික උපන් ස්ථාන – ජිනීවා, සූරිච්, බාසෙල් – දැනටමත් ජනප්‍රිය වූ මූලික වශයෙන් හිතකර ප්‍රවණතා භුක්ති වින්දහ . 1900 ගණන්වල මුල් භාගයේදී බැංකු විසින් කාටෙල් පිහිටුවා ඇත (ස්විස් බැංකුකරුවන්ගේ සංගමය 1912 පිහිටුවන ලදී) සහ ස්විට්සර්ලන්ත රජයට සාපේක්‍ෂව ඉහළ පොලී අනුපාත ගෙවීමට ඉඩ සලසන ලද අතර එමඟින් ස්විස් බැංකු ඉතා ලාභදායී විය. 1907 සිට ඔවුන් අර්බුදකාරී අවස්ථාවකදී මැදිහත් වී සමස්ත පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය සහතික කළ හැකි අවසාන ණය දෙන්නෙකු වන ස්විස් නැෂනල් බැංකුව තිබීමෙන් ප්‍රතිලාභ ලබා ඇත. එබැවින් පළමු ලෝක යුද්ධය වන විට, ස්විට්සර්ලන්තයට පැහැදිලි සහයෝගයක් සහ ප්‍රධාන ණය ආයතන ජාලයක් සහිත මූල්‍ය කර්මාන්තයක් තිබුණි. 1815 වියානා කොංග්‍රසයේ සිට ස්විට්සර්ලන්තය සදාකාලික මධ්‍යස්ථභාවයේ සහතිකය භුක්ති වින්ද අතර,පළමු ලෝක යුද්ධය සහ ඒ ආශ්‍රිත සමාජ කැලඹීම් වලින් නොනැසී මතු විය.

     බදු පැහැර හැරීමේ කර්මාන්තයේ උත්පාතය ද ධනයේ ස්වභාවය වෙනස් කිරීම මගින් සිදු විය. කාර්මීකරණය වූ රටවල, මුල්‍ය ධනය, 19වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට, ඉඩම් හිමිකම අභිබවා ගියේය. 1920 දී ලෝකයේ ධනවත්ම පුද්ගලයින් සාමාන්‍යයෙන් මූල්‍ය සුරැකුම්පත් තබා ගෙන ඇත: රාජ්‍ය අධිකාරීන් හෝ විශාල පෞද්ගලික සමාගම් විසින් නිකුත් කරන ලද කොටස් සහ බැඳුම්කර. සුරැකුම්පත් විශාල මුදල් නෝට්ටු වැනි කඩදාසි කැබලි විය. සටහන් මෙන්ම, බොහෝ සුරැකුම්පත්වල නම් නොතිබුණත්, ‘දරන්නාට ගෙවන්න’ යන වාක්‍ය ඛණ්ඩය තිබුණි: නීත්‍යානුකූල හිමිකරු තීරණය කිරීම සන්තකය සමඟ. තනි නෝට්ටු මෙන් නොව, කොටස් සහ බැඳුම්කර අද ඩොලර් මිලියන කිහිපයක් තරම් ඉහළ අගයක් තිබිය හැකිය. විශාල ධනස්කන්ධයක් නිර්නාමිකව තබා ගැනීමට හැකි විය.

     බැංකු රහස්‍යභාවය (TH  සඳහා පොදු වූ 3 වැනි සංකල්පය) 20 වැනි සියවස ආරම්භයේදී තරමක් පුළුල්ව පැතිරී තිබුණි. ප්‍රංශය, එංගලන්තය, ජර්මනිය සහ එක්සත් ජනපදය වෙනත් අය අතර එය තිබූ අතර එහි බලධාරීන්ට යම් යම් කොන්දේසි යටතේ එය ඉවත් කළ හැකිය. ඊට වෙනස්ව, ස්විට්සර්ලන්තය බැංකු රහස්‍යභාවයට එතරම් වැදගත්කමක් ලබා දුන්නේ රටේම බදු බලධාරීන්ට පවා අවශ්‍ය තොරතුරු ලබා ගැනීමේ දුෂ්කරතාවයන්ට මුහුණ දුන් අතරදීය .

ස්විට්සර්ලන්තයේ අසල්වැසියන්ගෙන් එල්ල වූ දේශපාලන බලපෑම් 1930 ගණන් වලදී රට සූක්ශමින් සෙවීමට හේතු විය. විදේශයන්හි සඟවා ඇති ධනය සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරමින් ජර්මනිය සහ ප්‍රංශය ස්විස් ගිණුම් දත්ත ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළහ. 1931 දී බර්ලිනය, බැංකු කාර්‍ය මණ්ඩලයට රිංගා ගැනීම සඳහා නියෝජිතයන් යවා ඇත. 1932 දී පැරිසිය, ස්විස් බැංකුවල දේශීය අනුබද්ධ ආයතනවලට හිරිහැර කිරීම, පොලිස් සෝදිසි කිරීම්, නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග, තැන්පතු වෙන්කරවා ගැනීම සහ බැංකු නිලධාරීන් සිරගත කිරීම සිදු කළේය.

     බියට පත් විදේශීය ගනුදෙනුකරුවන් ස්විට්සර්ලන්තයෙන් තැන්පතු ආපසු ගැනීමට පටන් ගත් විට, එක් ජිනීවා බැංකුවක් කඩා වැටීමට හේතු වූ විට, ආන්ඩුව සිය බැංකු රහස්‍යභාවය තරකර ගනිමින් ප්‍රතිචාර දැක්වීය. 1934 දී සම්මත කරන ලද ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඕනෑම උල්ලංඝනයක් සාපරාධී වරදක් බවට පත් වූ අතර, බලපෑමට ලක් වූ සේවාදායකයා විධිමත් පැමිණිල්ලක් ගොනු කළත් නැතත් එයට නඩු පැවරීම අනිවාර්‍ය විය, එය නම් කරන ලද ගිණුම් වෙනුවට අංක භාවිතා කිරීමේ දිගුකාලීන භාවිතය සමඟ ඒකාබද්ධව වත්කම් සඳහා ඵලදායී පලිහක් සාදන ලදී. අයිතිය.

     එබැවින් ස්විට්සර්ලන්ත බැංකු රහස්‍යතා නීතිය බදු පැහැර හැරීමට පහසුකම් සැලසීය. 1937 වන විට ස්විස් බැංකුවල විදේශ තැන්පතු 28% කින් ඉහළ ගියේය. ස්විට්සර්ලන්තය මෙලෙස නිර්නාමික ගිණුම් නිර්මාණය කළේ දැඩි රහස්‍යභාවය රැක ගනිමින්.

     1920/30 ගණන්වල මුල් කාලයේ වෙනත් රටවල් මෙය අනුගමනය කළහ. බහමාස් එක්සත් ජනපදයෙන් සහ කැනඩාවෙන් HNWI ආකර්‍ෂණය කර ගැනීම සඳහා එහි ශුන්‍ය බදු පාලන තන්ත්‍රයේ තරඟකාරී වාසි භාවිතා කළ අතර පසුව බර්මියුඩාව. ලක්සම්බර්ග් විසින් රඳවා තබා ගැනීමේ සමාගම් සඳහා අඩු බදු හඳුන්වා දුන් අතර, ස්විට්සර්ලන්තය එහි ආකර්‍ෂණ ස්ථාන සඳහා ඩෙලවෙයාර් ආකාරයේ අවසර සහිත ආයතනික රෙගුලාසි එකතු කරන ලද අතර ලිච්ටෙන්ස්ටයින් ස්විස් බැංකු රහස්‍යතා නීතිය පිටපත් කළේය. මෙය ආරම්භය පමණි.

යුනිලිවර් සහ කැරිබියනය (Unilever & the Caribbean) –  කුරසාඕ (Curaçao) සැලසුම් කර ඇත්තේ අඩු බදුකරණය, අඩු ආයතනික නියාමනය සහ රහස්‍යභාවය හිතාමතාම ඒකාබද්ධ කිරීමෙනි.

     අසල්වැසි වෙනිසියුලාවේ තෙල් සොයා ගන්නා තෙක් ලන්දේසි කැරිබියන් දූපත් නෙදර්ලන්තයට හෝ ලන්දේසි සමාගම්වලට සහ ආයෝජකයින්ට ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් නොවීය. රාජකීය ලන්දේසි ෂෙල් විසින් වෙනිසියුලානු තෙල් සැකසීම සඳහා කුරසාඕ හි පිරිපහදුවක් ඉදි කරන ලදී; ස්ටෑන්ඩර්ඩ් ඔයිල් හා සම්බන්ධ එක්සත් ජනපද සමාගමක් අරුබා මතද එයම කළේය. 1918 දී රාජකීය ලන්දේසි ෂෙල හි පිරිපහදුව සමාගමේ විශාලතම සහ 1938 වන විට ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම බවට පත් විය.

     1936 දී යුනිලීවර් විසින් ඇන්ග්ලෝ-ජර්මන් සාමාජිකත්වය සම-ආරම්භ කරන ලදී. 1937 දී යුනිලීවර් විසින් ‘අවහිර වූ ලකුණු සඳහා අලෙවිසැලක්’ පිහිටුවූ අතර විදේශ විනිමය භාවිතා නොකර අමුද්‍රව්‍ය ආනයනය කිරීමට, යුනිලීවර් හි අප්‍රිකානු වෙළඳ සමාගමක් වන UAC සමඟ විශාල ව්‍යාපාර කළ Unitas Deutsche Walfang GmbH නමින් ජර්මානු තල්මසුන් බලඇණියක් ගොඩනැගීමට උපකාරී විය.  ඔවුන්ගේ තල්මසුන් නැව දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු රාජසන්තක විය.

     ඔවුන්ගේ දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, 1940 දී, නෙදර්ලන්තයට ජර්මානු ප්‍රහාරයෙන් පසුව, රාජකීය ලන්දේසීන් කුරසාඕ තෝරා ගත්තේ එය එක්සත් ජනපදය හා එංගලන්තය අතර වූ අතර ඉන්දුනීසියාවට වඩා සමීප වූ බැවිනි. 1942 වන විට සමාගම් 140ක් ද එවැනිම කාර්යාල පිහිටුවා ගත්හ. මෙම කාර්යාල ෂෙල් සමාගම් මෙන් දිස් විය: වාර්ෂික මහා සභා රැස්වීම් කැඳවීම සහ මිනිත්තු කිරීම වැනි පරිපාලන ආයතනික විධිවිධාන ඉටු කිරීමට වඩා වැඩි දෙයක් ඔවුන් කළේ නැත. එම සමාගම්වල අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය සහ ව්‍යාපාරික කටයුතු විදේශයන්හි පැවතිණි. කෙසේ වෙතත්, කාර්යාලවල අරමුණ වෙනස් විය. ඔවුන් ලන්දේසි ආයතනික වත්කම් ‘මිතුරන්’ විසින් අත්පත් කර ගැනීමෙන් ආරක්ෂා කිරීමට සේවය කළ අතර චාරිත්‍රානුකූල ගෙවීම් කරමින් බදු වළක්වා ගැනීමට පහසුකම් සලසා දුන්නේ නැත. එපමණක් නොව, යුද්ධයෙන් පසු කාර්යාල සියල්ලම වැසී ගියහ.

බ්‍රෙටන් වුඩ්ස්ගේ ආයතන – ලෝක බැංකුව , ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල , ලෝක වෙළඳ සමාගම දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය පාලනය සඳහා පදනම් සකස් කරන ලදී.

     1950 දී ඒබීඒන් ඇම්‍ හි පූර්වගාමියා වන් Nederlandsche Handel-Maatschappij (එන්.එච්.එම්),  නිව් යෝර්ක් කාර්‍යාලයේ සිට යුද්ධය පුරාවට සිය ජාත්‍යන්තර මෙහෙයුම් දිගටම කරගෙන ගිය එකම ලන්දේසි බැංකුව විය. ධන බද්ද පනවා ඇති රටවලින් ප්‍රාග්ධනය ඉවතට තල්ලු කරමින් සිටියේය. ඔවුන් සහ ඔවුන්ගේ ආයෝජන අතර තුන්වන රටක භාරයක් හෝ සමාගමක් තබා ගැනීමෙන් ආයෝජකයින් ‘මූල්‍ය දුෂ්කරතා’ වලින් ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා, ඔවුන් Cඋරච ඔ තෝරා ගත්හ. එවැනි සමාගම් ලක්සම්බර්ග්හි ව්‍යාප්ත විය, නමුත් එක්සත් ජනපදයේ ලන්දේසි ආයෝජකයින්ට සේවය කිරීම සඳහා බැංකුවට එක්සත් ජනපදයට සමීප යමක් අවශ්‍ය විය.

     ඔවුන් බදු වළක්වා ගැනීම සඳහා කැප වූ දිවයිනේ පළමු ඒකකය වන එන්.එච්.එම ට්‍රුස්ත්කන්තෝර්  කුරසාඕ පිහිටුවන ලදී.

     1951 දී වැඩබලන ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් ෂෙල් සමාගම්වලට ලැබෙන ලාභාංශ සඳහා 90% ක බදු නිදහස් කිරීමක් ලබා දෙන නීති කෙටුම්පත් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය. 1952 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ෂෙල් සමාගම් සඳහා ව්‍යාපාරික බද්ද සාමාන්‍ය අනුපාතයෙන් දහයෙන් එකක් වන 2.4-3% දක්වා අඩු කරන ලද නමුත් ප්‍රදේශවාසීන්ට අදාළ නොවේ. ආයෝජකයින් ප්‍රභවයෙන් සුළු හෝ බදු නොගෙවූ අතර කුරකාඕ හි සොච්චම් බදු ගෙවීමට හැකි වන පරිදි ෂෙල් සමාගම් වෙත ගලා එන මුදල් සඳහා හිතකර අනුපාත සහිත බදු ගිවිසුම් අවසන් කිරීමට කැමති රටවල් සොයා ගැනීමට රජය පසුව තීරණය කළේය. බලධාරීන් එක්සත් ජනපදය, එංගලන්තය සහ නෙදර්ලන්තය සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට ප්‍රමුඛත්වය දුන්හ.

     එම සාකච්ඡා සඳහා කුරසාඕ ට අවශ්‍ය වූ අතර ලන්දේසි සහාය ලබා ගත්තේය. 1951 දී අවසන් කරන ලද අන්තර්කාලීන ගිවිසුමක් 1955 නෙදර්ලන්ත රාජධානියේ ප්‍රඥප්තියට ඇතුළත් කර ඇති අතර එය ක්‍ෂේත්‍රය තුළ නෛතික හා පරිපාලන බැඳීම් නැවත අර්ථ දක්වා ඇත. ඇන්ටිලස් නෙදර්ලන්තය සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වමින් බොහෝ දුරට ස්වාධීන විය. එම බැඳීම් කුරකාඕට බදු සැඟවුම් (TH) ලෙස ඉතා වැදගත් විය. ඔවුන් එහි සේවා කර්මාන්තයට අවශ්‍ය විශ්වසනීයත්වය ලබා දුන්නේය, විශේෂයෙන් හේග් මහාධිකරණය රාජධානියේ ඉහළම උසාවිය ලෙස පැවතීම නිසා. එපමනක් නොව, තුන්වන රටවල් සමඟ බදු ගිවිසුම් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා කුරසාඕ ලන්දේසි විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය මත විශ්වාසය තැබිය හැකිය.

1951 දී ඇන්ටිලියානු රජය වසර 3 කට පෙර අවසන් කරන ලද එක්සත් ජනපදය සහ නෙදර්ලන්තය අතර බදු ගිවිසුමට සම්බන්ධ වීමට අවසර දෙන ලෙස ෂෙල් සමාගම් පිළිබඳ පළමු නීති සම්පාදනය කරන අවස්ථාවේදීම අඩු වැඩි වශයෙන් නිල වශයෙන් ඉල්ලා සිටියේය. වොෂින්ටනයේ ලන්දේසි තානාපති කාර්‍යාලය හරහා වොෂින්ටනයේ සාකච්ඡා පැවැත් වූ අතර, මුදල් අමාත්‍යාංශය හේග්හි ආපසු ගොස් සමීපව අනුගමනය කරන ලද අතර පසුව KPMG හි සංඝටක සාමාජිකයෙකු වූ ක්‍ායෙන්හොෆ් සහ ආඞ්ලො-ඩුත්ඡ් බහුජාතික යුනිලීවර් වැනි ඇංග්ලෝ-ලන්දේසි ව්‍යාපාර විසින් කුරසාඕ  ෂෙල් සමාගම් වෙත රාජකීය සහ පොලී ගෙවීම් මූලාශ්‍ර මත 30% ඌෂ් බද්දෙන් නිදහස් කරන ලද අතර ලාභාංශ ගෙවීම් සඳහා අනුපාතය 15% දක්වා අඩු කරන ලදී. යුනිලීවර් හි NY නියෝජිතයා සමාගමේ මූල්‍ය අංශය වන යුනිටස්  හි අනුබද්ධිත ආයතනයක් පිහිටුවීය. ෂෙල් සමාගම් සංඛ්‍යාව 1956 දී 180 සිට 1957 දී 400 දක්වා දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි විය.

     1952 දී ඇන්ටිලස් නෙදර්ලන්තය සහ එංගලන්තය අතර බදු ගිවිසුමට සම්බන්ධ වන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. 1965 දී Belastingregeling Koninkrijk (BRK, දේශය  සඳහා බදු විධිවිධාන), ප්‍රභවයේ ලාභාංශ බදු වලින් නිදහස් කිරීම ඇන්ටිලස් වෙත ලබා දුන් අතර බදු කාණු නිර්වචනය නොකළ ‘ඉවසිය නොහැකි ප්‍රමාණයට’ ළඟා වුවහොත් නෙදර්ලන්තයට හදිසි තිරිංගයක් ලබා දුන්නේය. කෙටියෙන් කිවහොත්, ලන්දේසි රජය, BRK පිළිගැනීමෙන්, කැමැත්තෙන් සහ දැනුවත්ව තම රට තුළ බදු වළක්වා ගැනීම සඳහා මාර්ගයක් නිර්මාණය කළේය.

     ලන්දේසි සමාගම් සහ මූල්‍ය ආයතන මෙම ප්‍රතිඵලයට බලපෑවේය. බහුජාතික සමාගම් වන යුනිලීවර, රොයල් ඩච් ශෙල්, ෆිලිප්ස්, සී ඇන් ඒ ලන්දේසි මුදල් අමාත්‍යාංශයට නිදහසේ බලපෑම් කළා, ඉල්ලීම් කළ හෝ අනවශ්‍ය ලෙස සෘජුව හෝ එන්.එච්.එම්  වැනි බැංකු හරහා. කුරසාඕ වෙත ලාභාංශ ගෙවීම් සඳහා ගිවිසුමේ බදු නිදහස් කිරීම ද නෙදර්ලන්තය හරහා නැවුම් ආයතනික බදු වළක්වා ගැනීමේ අවස්ථා විවෘත කළේය. බහුජාතික සමාගම වලට දැන් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ෂෙල් සමාගමක වෙනත් ස්ථානයක අනුබද්ධිත ආයතනවලින් ලාභාංශ හෝ කර්තව්‍ය ගෙවීම් සංකේඳ්‍රණය කිරීමට තෝරා ගත හැකි අතර එතැන් සිට තවදුරටත් අඩු තීරුබදු භාවිතය සඳහා බදු රහිතව මුදල් කුරසාඕ වෙත යැවීමට හැකිය. එවැනි ඉදිකිරීම් වල වාසි සැලකිය යුතු විය හැකිය.

ලාභාංශ සහ කර්තෘභාග මත අඩු අන්‍යෝන්‍ය බදු සමඟින් හැකි පුළුල්ම ද්විපාර්ශ්වික බදු ගිවිසුම් හිතාමතාම ගොඩනඟා ගැනීමෙන් ලන්දේසි රජය විකල්ප වඩාත් ආකර්ශනීය කළේය. ලොව පුරා නෙදර්ලන්තය හරහා කුරකාඕ වෙත මුදල් ගලා ඒම සඳහා එම ගිවිසුම් මගින් ලන්දේසි නෛතික, මූල්‍ය සහ ගිණුම්කරණ අංශය සඳහා බදු ආදායම සහ ආදායම් උත්පාදනය කරන ලදී. මේ අනුව BRK විසින්  කුරසාඕ බදු සැඟවුමක් (TH) ලෙස ඉහළ නැංවූවා පමණක් නොව, නෙදර්ලන්තය බදු සැඟවීමක් ලෙසද පදනම දැමීය.

     සංවර්ධන උපාය මාර්ගයක් ලෙස අක්වෙරළ මූල්‍ය සේවා 1960 ගණන්වල විධිමත් විජිතකරණය සමඟ එක්ව මතු විය.

     ආන්තිල්ලන් රජය ලොව පුරා සිටින පාරිභෝගිකයින් ආකර්‍ෂණය කර ගැනීම සඳහා පවතින පහසුකම් ක්‍රමානුකූලව පුළුල් කළේය. ප්‍රධාන පියවර වූයේ පේටන්ට් බලපත්‍ර හිමි සමාගම් පිළිබඳ සංශෝධිත නීතියක් (1957), ෂෙල් සමාගම් බදු අනුපාතවල දිගු කාලීන නෛතික සහතික (1958) , අක්වෙරළ සමාගම් විසින් යෝජනා කරන ලද විශේෂ විධිවිධාන සඳහා තනි සහ රහස්‍ය බදු තීන්දු (1967) සහ අඩු ප්‍රවේශ අවශ්‍යතා සහ අක්වෙරළ බැංකු සඳහා අධීක්‍ෂණයෙන් නිදහස් කිරීම (1972).

     බදු තීන්දු සහ අක්වෙරළ බැංකු අධීක්‍ෂණය නොමැතිකම සම්පූර්ණයෙන්ම අභිමත ප්‍රතිපත්තියක් සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන ක්‍රියා කළේය. ඩෙලවෙයාර් කළාක් මෙන් වාසිදායක හිමිකරුවන්ගේ අනන්‍යතාවය ආරක්‍ෂා කිරීමේ වැදගත්කම ඇන්ටිලස් රජය සම්පූර්ණයෙන් වටහා ගත් අතර, එය 1965 දී බහමාස් ස්විට්සර්ලන්තයෙන් පිටපත් කළ ආකාරයට විධිමත්, නීත්‍යානුකූල නොවන ස්වයං-පනවන ලද, අවිධිමත් බැංකු රහස්‍යතා තන්ත්‍රයක් අනුගමනය කළේය. බැංකු සහ ඇන්ටිලියානු උසාවියකින් එසේ කිරීමට නියෝග කළහොත් මිස විශ්වාස සමාගම් කිසිදු තොරතුරක් ලබා දුන්නේ නැත. මෙම අංශයේ දැඩි විරෝධතා මත ආරම්භ වූ අසාමාන්‍ය ගනුදෙනු පිළිබඳ දැනුම්දීමක් ගොනු කිරීම අක්වෙරළ බැංකු සඳහා සරල අවශ්‍යතාවයක් වුවද. ලන්දේසි බදු අධිකාරීන්ගෙන් තොරතුරු ඉල්ලීම් හැකිතාක් කල් තබා ඇති අතර, අදාළ පාරිභෝගිකයින් ඒවාට පිළිතුරු දීමට එකඟ නොවන්නේ නම් වෙනත් රටවලින් ඉල්ලීම් නොසලකා හරින ලදී.

. නැවතත්, රීතියක් ලෙස, දී ඇති ෂෙල් සමාගමක වත්කම්වල හිමිකරු හෝ ප්‍රතිලාභියා පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගැනීම ප්‍රායෝගිකව කළ නොහැක්කකි, මන්ද දරන්නා කොටස් හෝ ෂෙල් සමාගම් ගොඩගැසීම කාර්‍යක්‍ෂම පලිහක් ලබා දුන් බැවිනි… ඇන්ටිලස් මාර්ගය හෝ ඇන්ටිලියන් කවුළුව ලෙස හැඳින්වූ දේ විවෘත කිරීම, මෙම මුල පිරීම් ෂෙල් සමාගම් සංඛ්‍යාව සහ ලාභ බදු වලින් මහජන ආදායම යන දෙකම ඉහල නැංවීය.

     ලන්දේසි ආයෝජන අරමුදල් පසුව කුරසාඕ  පහසුකම් වලින් ලාභය සඳහා ගනුදෙනුකරුවන්ට තවත් මාර්ග සොයා ගන්නා ලදී. වෙනත් රටවලින් අන්‍යොන්‍ය අරමුදල් අනුගමනය කරන ලදී. දෙවනුව, ලන්දේසි සහ අනෙකුත් සංගත නෙදර්ලන්තය සහ කුරකාඕ හරහා ආදායම් ගලා යාමේ වාසි වැඩි වැඩියෙන් සොයා ගත්හ. කලින් සිට දෙවැන්න දක්වා ලාභාංශ ගලා යාම.

     විශාල ගලා ඒම සහ ඒවා මත පෝෂණය වූ ෂෙල් සමාගම් කළමනාකරණය කරනු ලැබුවේ ලන්දේසි බැංකු විසින් පිහිටුවන ලද අනුබද්ධ සමාගම්, භාර සමාගම් සහ අක්වෙරළ බැංකු විසිනි. සියලුම ප්‍රධාන විගණන සහ බදු උපදේශන සමාගම් වලට කුරසාඕ අනුබද්ධිත ආයතන ද තිබුණි.

     1960 දශකයේ මැද භාගයේ සිට යුරෝඩොලර් සහ යුරෝබොන්ඩ් වෙලඳපොලවල් යුරෝපයේ සිට කැරිබියන් වෙත, විශේෂයෙන් බහමාස් වෙත, ලන්ඩනයට පසු දෙවන විශාලතම යුරෝඩොලර් වෙළඳපොල බවට පත් වූ විට, කුරකාඕ අක්වෙරළ අංශය ජාත්‍යන්තරකරණය වී විවිධාංගීකරණය විය.

  කුරසාඕ එක්සත් ජනපද සංගත වලින් ලාභ ලැබුවේ් යුරෝඩොලර හි ණය ගැනීම සඳහා මූල්‍ය අනුබද්ධිත ආයතන පිහිටුවීමට සහ විශේෂ බදු තීන්දුවකින් ලාභ ලැබීමට, එක්සත් ජනපදයෙන් ලැබෙන පොලී ගෙවීම්වලට සාපේක්‍ෂව ගෙවන පොලී පියවා ගැනීමට සංගතවලට ඉඩ සලසා දුන් අතර ඔවුන්ගේ කුරසාඕ අනුබද්ධිත සමාගම්වල කල්පිත ලාභ අනුපාතයක් ලබා දුන්නේය. ණයට ගත් මුදලින් 1% ක් පමණි.

1969 න් පසු එවැනි එක්සත් ජනපද ආයතනික මූල්‍ය අනුබද්ධ සමාගම් කුරකසෝ හරහා යුරෝඩොලර් වෙලඳපොලෙන් බිලියන ගණන් ණයට ගත්හ. යුරෝඩෝලර් මෙහෙයුම් මගින් අක්වෙරළ බැංකු සංඛ්‍යාව ද ඉහළ නැංවීය, බහමාස් දැනටමත් 1967 දී එවැනි බැංකු 200 ක් ගණන් කර ඇත. කුරකාඕ හි ලන්දේසි බැංකු ඉතා ඉක්මනින් වැඩි විය. 1989 දී විදේශීය බැංකුවලට වෙනිසියුලාවෙන් 16 ක්, එක්සත් ජනපදයෙන් 3 ක් සහ කැනඩාව, ප්‍රංශය, ඉතාලිය, ස්විට්සර්ලන්තයෙන් 2 බැගින් ඇතුළත් විය.

       ජාතික ආර්ථිකයන් ලිහිල් කිරීම සහ 1970 ගණන්වල සිට මූල්‍ය නියාමනය අඩු කිරීමත් සමඟ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය තුළ යම් නියාමනයක් නැවත පැමිණීම දිරිමත් කිරීම සඳහා ගැටලු මතු විය. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ සහ ලෝක බැංකුවේ ව්‍යුහාත්මක ගැලපුම් ප්‍රතිපත්තිය සහ ලෝක වෙළඳ සංගමය සහ ලෝක ආර්ථික සංසදය වැනි සුපිරි ව්‍යුහාත්මක ආයතනික නියෝජිතයන් නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලීන් ‘ගෝලීයකරණය’ ඉහළ නැංවූ අතර මෙය ‘නිදහස්’ වෙළඳාම, පුද්ගලීකරනය සහ නිෂ්පාදනයේ අන්තර් ජාතිකකරණය හරහා බදු සැඟවුම් ගුණ කෙරුණි.

     එහි 1970 ගණන් සහ 1980 ගණන්වල උච්චතම අවස්ථාවන්හිදී, විශේෂිත මූල්‍ය, මූල්‍ය සහ නීතිමය සේවාවන් පුළුල් පරාසයක් ලබා දෙමින් අන්‍යෝන්‍ය අරමුදල්, දේපල සමාගම් සහ රක්‍ෂණ සමාගම් සමඟ විවිධ සේවාවන් සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් විය. කෙසේ වෙතත්, කුරකසෝ තවමත් බහමාස්, කේමන් දූපත් හෝ බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් දූපත් වැනි කලාපයේ ප්‍රතිවාදී බදු සැඟවුම් වලට වඩා පසුගාමී විය.

     එම සියලු ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් ඉතා සුළු දේශීය රැකියා උත්පාදනය කරන ලදී, ශ්‍රම තීව්‍රතාවය අඩු විය. සාමාන්‍ය භාරකාර සමාගමේ කාර්‍යාල දර්ශනයක් පෙන්නුම් කළේ: කාර්‍ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් 2 දෙනෙක් මේසයක වාඩි වී සිටිති. යමෙක් ෂෙල් සමාගම ආ හි වාර්‍ෂික මහා සභා රැස්වීම විවෘත කරයි, මුලසුන ගෙන සගයෙකු ලේකම් ලෙස පත් කරයි. ඔවුන් සතුව ඇති ප්‍රොක්සි සඳහා සිටින කොටස් හිමියන්ගේ ලැයිස්තුවට ඔවුන් අත්සන් කරන අතර, සමාගමේ සම්පූර්ණ ප්‍රාග්ධනය නියෝජනය වන බව සභාපතිවරයා නිගමනය කරයි. 2 පසුව න්‍යාය පත්‍රයේ ඇති කරුණු සලකුණු කරයි, ඉන්පසු සභාපතිවරයා රැස්වීම අවසන් කරයි. ඉතා කුඩා මිනිස් බලයක් අවශ්‍ය වූ අතර, බදු සැඟවුම් කුරකසෝ හි ප්‍රාදේශීය ජනතාවගේ ඉහළ විරැකියා අනුපාතයක් තිබුණි. එහෙත් අරුබා ඉක්මනින්ම සම්බන්ධ වූ අතර, ලන්දේසි සහ ඇන්ටිලියානු ආන්ඩු වාණිජ සේවා තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට නිර්දේශ කළහ.

1970 ගණන්වල අගභාගයේදී බදු සැඟවුම් පිළිබඳ මහජන මතය වෙනස් වීමට පටන් ගත්තේය. නෙදර්ලන්තයේ සහ විදේශයන්හි සමාගම් කුරකාඕ වෙත ලාභාංශ සහ කර්තෘභූමිය ලබා දීමෙන් බදු අය කිරීමෙන් වැළකී සිටීම පුවත්පත් විවේචනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. 1990 ගණන්වල මැද භාගයේදී OFC පිහිටුවීමට කැරිබියානු ප්‍රාන්ත කිහිපයක් පෙළඹවූ ආර්ථික සංවර්ධනය සඳහා අක්වෙරළ මූල්‍ය මගින් අඛණ්ඩව මාධ්‍යයක් සැපයිය හැකිය. කෙසෙල් සඳහා මනාප වෙළඳ කෝටාව ඉවත් කිරීම හේතුවෙන් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයේ පහත වැටීම ඔවුන් පෙලඹී ඇත.

     බදු සැඟවීම් 1997 ආසියානු මූල්‍ය අර්බුදය, පරිධියේ සිට හරය දක්වා ප්‍රාග්ධනය පියාසර කිරීම සහ මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ බදු පැහැර හැරීම් සඳහා පහසුකම් සලසන ලදී. 1997 දී ලන්දේසි රජය විසින් බහුජාතික සමාගම් උත්තේජනය කරමින් මූල්‍ය අනුබද්ධිත සමාගම් නැවත නෙදර්ලන්තයට ගෙන්වා ගැනීම සඳහා නීති සම්පාදනය කරන ලදී.

     1990 ගණන්වල බදු වළක්වා ගැනීම සහ බදු පැහැර හැරීම, මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර සැලකිල්ලක් ද වර්ධනය විය. OECD සහ EU බදු වළක්වා ගැනීම සහ මගහැරීම සහ මූල්‍ය තරඟකාරීත්වය පිළිබඳ නොබැඳි වාර්තාවලට සීමා වූ නමුත්, එවැනි භාවිතයන් පිළිබඳ විශේෂීකරණය වූ ඔවුන්ගේ අධිකරණ බල සීමාවන් සාමාන්‍යයෙන් පිළිගත් සිට සැක සහිත හෝ සැක සහිත ටඃස් භාවිතා කිරීම පිළිබඳ මහජන මතය වෙනස් කිරීමට උපකාරී විය. 1989 දී G7 රටවල් මුදල් විශුද්ධිකරණය පිළිබඳ මූල්‍ය ක්‍රියාකාරී කාර්‍ය සාධක බලකාය (FATF) දියත් කරන ලද අතර, 1996 සහ 2001 දී එහි ප්‍රේෂණ සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් කර ඇත. කාර්‍ය සාධක බලකාය මුදල් විශුද්ධිකරණයට එරෙහිව සටන් කිරීම, අනුකූලතා නිරීක්‍ෂණය කිරීම සහ අසාදු ලේඛනගත කිරීම මගින් නීති විරෝධී අයට දඬුවම් කිරීම පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක නිර්දේශ නිකුත් කළේය. 1997 ආසියානු මූල්‍ය අර්බුදයෙන් පසු G7 විසින් පිහිටුවන ලද මූල්‍ය ස්ථායීතා සංසදය බැංකු අධීක්‍ෂණය සඳහාද එයම කළේය. NY ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයට 9/11 ප්‍රහාරයෙන් පසු ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවලට මූල්‍යකරණයට එරෙහිව සටන් කිරීමට ගත් උත්සාහයන්, අධීක්‍ෂණය, විනිවිදභාවය සහ තොරතුරු හුවමාරු කිරීමේ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් අනුගමනය කිරීම සඳහා බදු සැඟවීම් මත පීඩනය වැඩි කළේය.

     තවත් විස්මිත සංඛ්‍යාලේඛන සමූහයක් ගෝලීය ආයෝජන සම්බන්ධය. පවතින දත්ත පෙන්නුම් කරන්නේ, දළ වශයෙන් සියලුම එෆ්ඩීඅයි වලින් 30% ක් පමණ ආයෝජනය කර ඇති බව හෝ අවම වශයෙන් බදු සැඟවීම් හරහා ගමන් කරන බවයි. UNCTAD  දත්ත පෙන්නුම් කරන්නේ 1990 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට බදු සැඟවීම් හරහා විදේශ සෘජු ආයෝජන ගලා යාමේ සුළු වැඩිවීමකි. ගෝලීය එෆ්ඩීඅයි හි බදු සැඟවීම් මෙතරම් කේඳ්‍රීය කාර්‍යභාරයක් ඉටු කරන්නේ ඇයි?

     මෙම බදු-සැඟවීම් විවාදයේ අතුරුදහන් වන්නේ දත්ත ය. ධනවත්ම පුද්ගලයින් සහ විශාල සමාගම් විසින් බදු පැහැර හැරීම නැවැත්විය හැක්කේ, නමුත් එය මැනීමට, එයට පහසුකම් සපයන රටවලට සමානුපාතික දඬුවම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ ප්‍රගතිය නිරීක්‍ෂණය කිරීමට සංඛ්‍යාලේඛන තිබේ නම් පමණි.

බදු සැඟවීම් පිළිබඳ ආර්ථික අධ්‍යයනයක් රටවල්වල ජාත්‍යන්තර ආයෝජන, ගෙවුම් ශේෂයන්, බැංකුවල ශේෂ පත්‍රවල සහ ඉන් පිටත ශේෂ පත්‍රවල පිහිටීම්, ජාතීන්ගේ ධනය සහ ආදායම, බහුජාතික සමාගම හි ගිණුම්, සහ ස්විස් බැංකුවල ලේඛනාගාර… බදු පැහැර හැරීම ඉතා හොඳින් සිදුවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම අද තරම් බදු සඟවා තැබූ ධනයක් කිසිදා තිබී නැත.

     සෘජු විදේශ ආයෝජනයේ(FDI) තාක්ෂණික අර්ථය නොමඟ යවන සුළු විය හැකිය. ආර්ථික විද්‍යාඥයින් දේශසීමා ආයෝජන වර්ග 2ක් අතර පුළුල් ලෙස වෙන්කර හඳුනා ගනී. කළඹ ආයෝජනය සම්ප්‍රදායිකව කොටස්, බැඳුම්කර සහ මූල්‍ය වත්කම් වැනි විදේශීය සුරැකුම්පත් නිෂ්ක්‍රීයව තබා ගැනීමයි; විදේශීය සෘජු ආයෝජනවලට කර්මාන්ත ශාලා, කාර්යාල, බෙදාහැරීමේ ජාල, අනුබද්ධිත ආයතන ආදිය ඇතුළුව විදේශීය රටවල “සැබෑ” පහසුකම් ඇතුළත් විය.

     කෙසේ වෙතත්, 1970 දශකයේ මැද භාගයේ සිට OECD විසින් FDI සඳහා නව නිර්වචනයක් අනුගමනය කර ඇත: ‘සංස්ථාපිත ව්‍යවසායක සාමාන්‍ය කොටස් හෝ ඡන්ද බලයෙන් 10% හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් විදේශීය ආයෝජකයෙකු සතු සංස්ථාපිත හෝ සංස්ථාපිත නොවන ව්‍යවසායකි. සංස්ථාපිත ව්‍යවසාය’. 10% කඩඉම් රේඛාව අත්තනෝමතික බව OECD හොඳින්ම දනී. එසේ වුවද, FDI යන යෙදුම දැන් නියෝජනය කරන්නේ විදේශීය ව්‍යවසායක කොටස් 10%ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක, සක්‍රීය හෝ නිෂ්ක්‍රීය ලෙස තබා ගැනීමයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, FDI සංඛ්‍යා තවදුරටත් විදේශ රටවල නිෂ්පාදනය, නිෂ්පාදනය හෝ සේවා සඳහා සැබෑ ආයෝජන ලියාපදිංචි නොකරන අතර ඒ වෙනුවට හිමිකාර ව්‍යුහයන් නියෝජනය කරයි. මෙම වැදගත් වෙනස බදු සඟවා තැබීම් වල FDI සම්බන්ධ විස්මිත සංඛ්‍යාලේඛන කිහිපයක් පැහැදිලි කිරීමට බොහෝ දුරක් යයි. ඔවුන් යෝජනා කරන්නේ බහුජාතික සමාගම විදේශ රටවල ආයෝජනය කිරීම සඳහා ඔවුන්ගේ බදු සැඟවුණු අනුබද්ධිත සමාගම් විශාල පරිමාණයෙන් භාවිතා කරන බවයි.

එවැනි සංඛ්‍යාලේඛන මගින්  බහුජාතික සමාගම සැබවින්ම බදු සැඟවුම(TH) සඳහා ආයෝජනය කරන්නේද නැතහොත් වෙනත් ස්ථානයක ආයෝජනය කිරීමට සැඟවී සිටින අනුබද්ධ ආයතන භාවිතා කරන්නේද යන ප්‍රශ්නය අසයි (එනම්, ඔවුන් හුදෙක් ප්‍රවේශ මධ්‍යස්ථාන ලෙස සේවය කරන්නේද?), සහ බහුජාතික සමාගම බදු සැඟවීම් හරහා තම ආයෝජන නැවත යොමු කිරීමට තෝරා ගන්නේ ඇයි?

ඔවුන් එසේ කරන්නේ මූලික වශයෙන්, බදු හේතු මත බව අපි විශ්වාස කරමු. කෙසේ වෙතත්, සංඛ්‍යානමය අමුතුකම් සඳහා එකම හේතුව බදු නොවේ. සමහර කුඩා බ්‍රිතාන්‍ය කැරිබියන් යැපීම් එක්සත් ජනපද FDI  හි විශාලතම ලබන්නන් අතර වන අතර, බීවීඅයි තවමත් චීනයට FDI හි දෙවන විශාලතම ප්‍රභවය වේ. ලෝක ආර්ථිකයේ චීනයේ නැගීම ගැන බොහෝ කතා තිබුණත්, 2006 දී බර්මියුඩාවට පමණක් චීනයට වඩා 5 ගුණයක US FDI ලැබුණා. ඒ හා සමානව, එංගලන්තය (පළමු ගමනාන්තය), නෙදර්ලන්තය (3 වැනි), ස්විට්සර්ලන්තය (5 වැනි), අයර්ලන්තය (6 වැනි), ස්විට්සර්ලන්තය (8 වැනි), සහ ලක්සම්බර්ග් (10 වැනි) පිළිබඳ දත්ත නොමඟ යවන සුළු ය. එංගලන්තය හැරුණු විට, මෙම ඊනියා එෆ්ඩීඅයි මෙම රටවල පවතිනු ඇතැයි සිතිය නොහැක. හොංකොං සහ බීවීඅයි වෙතින් එෆ්ඩීඅයි බොහෝ දුරට දේශපාලන හේතූන් මත හෝ බදු වාසි ලබා ගැනීම සඳහා චීන ප්‍රාග්ධනය නැවත හරවා යැවීමේ කාරණයක් බව අපි දනිමු. වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, චීනයට එෆ්ඩීඅයි වලින් සැලකිය යුතු කොටසක් කිසිසේත්ම එෆ්ඩීඅයි නොවන නමුත් දේශීය මුදල් අක්වෙරළ ස්ථානයක් හරහා ආයෝජනය කරනු ලැබේ, එය රවුන්ඩ් ට්‍රිපිං(වට-ගමන්) ලෙස හැඳින්වේ. එක්සත් ජනපදයට වඩා 50%ක් පමණ වැඩි ඉන්දියාවේ විශාලතම විදේශ ආයෝජකයා ලෙස ඉදිරියට පැමිණ ඇති මොරිෂස්හි ද එම රටාවම දක්නට ලැබේ. මෙය තනිකරම, බොහෝ ප්‍රවීණයන් විශ්වාස කරන්නේ, ඉන්දියාව සහ මොරිෂස් අතර බදු ගිවිසුමේ ඇතුළත් ප්‍රතිලාභ නිසා ය. බදු සැඟවීම් භාවිතා කරනු ලබන්නේ, එබැවින්, මූලික වශයෙන් ලෝකයේ FDI ප්‍රවාහයන් සඳහා අතරමැදියන් ලෙස හෝ ප්‍රවේශ මධ්‍යස්ථාන ලෙස ය.

     ගෝලීය ධනවතුන් 2007 දී ඔවුන්ගේ ධනයෙන් දළ වශයෙන් ඩොලර් ට්‍රිලියන 12ක් බදු සඟවා තබා ගත්හ. එය හරියට එක්සත් ජනපදයේ සමස්ත වාර්ෂික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය බදු සැඟවූ ස්ථානවල නවතා ඇති සේය.

     මූල්‍ය යනු අධි-ජංගම, විමධ්‍යගත සහ ගෝලීයකරණය වූ අවදානම් වෙළඳාමේ පුද්ගල නොවන ඒකකවල ජාලයක් ලෙස සැලකේ. මෙම වෙබ් අඩවියේ ලන්ඩනය සාමාන්‍යයෙන් ලොව විශාලතම හෝ දෙවන විශාලතම තොග මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත. ජාත්‍යන්තර බැංකු ණය ක්‍රියාකාරකම්, විදේශ විනිමය සහ කවුන්ටරයෙන් ලැබෙන ව්‍යුත්පන්න ගනුදෙනු, සමුද්‍ර රක්‍ෂණ වාරික හෝ ජාත්‍යන්තර බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම් ගැන යමෙකු සිතුවද, ප්‍රායෝගිකව ප්‍රමුඛතම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය වන්නේ ලන්ඩනයයි.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානවල සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රේණිගත කිරීම් පදනම් වී ඇත්තේ ජර්සි, ගුර්න්සි සහ අයිල් ඔෆ් මෑන් වැනි බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයේ යැපුම් මෙන්ම කේමන් දූපත්, බර්මියුඩා, බීවීඅයි හෝ ජිබ්‍රෝල්ටාර් වැනි බ්‍රිතාන්‍ය විදේශීය ප්‍රදේශ ස්වාධීන සහ වෙනම පවතින බවට විවාදාත්මක උපකල්පනයක් මත ය. එංගලන්තයේ සිට. මෙම උපකල්පනය ඉවත් කර, 2008 ජූනි මාසයේ දී දේශසීමා බැංකු වත්කම් සහ වගකීම්වලින් තුනෙන් එකකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සඳහා විශාල ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථාන මාලාවක් මතු වේ. අපි සිංගප්පූරුව සහ හොංකොං (HK) වැනි ඉංග්‍රීසි රාජ්‍යයේ පැරණි යටත් විජිත එකතු කළහොත්, බලපෑම සමකාලීන මූල්‍ය ක්‍රමය මත දිගු කලක් අභාවයට ගොස් ඇතැයි සැලකෙන දේශපාලන ආයතනයක් – ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යය සියලු ජාත්‍යන්තර බැංකු වගකීම් වලින් 37% ක කොටසක් සහ වත්කම්වලින් 35% ක කොටසකට හිමිකම් කියයි.

     ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන ලැයිස්තුව සමීපව පරීක්ෂා කිරීමේදී අමතර විෂමතා 2ක් අනාවරණය වේ. එකක් නම් ජාත්‍යන්තර මූල්‍යකරණයේදී ස්විට්සර්ලන්තය, බෙනෙලක්ස් රටවල් සහ අයර්ලන්තය වැනි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ යුරෝපීය රාජ්‍යයන්ගේ වැදගත්කමයි. සෑම එකක්ම තමන්ගේම වැදගත් මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයකි; ඒකාබද්ධව, ඔවුන් ජාත්‍යන්තර බැංකු වගකීම් වලින් 20% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් නියෝජනය කරයි.

     දෙවන විෂමතාවයට නූතන ලෝකයේ නොවැදගත් යැයි දිගු කලක් සිතූ දේශපාලන ආයතන ඇතුළත් වේ: නගර රාජ්. ඒවා අතර, වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ සිංගප්පූරුව, හොංකොං සහ ලක්සම්බර්ග් ය, නමුත් අපට නිසැකවම නවීන ප්‍රභේද ලෙස කේමන්, ජර්සි, ගුවර්න්සි, බහරේන්, මොනාකෝ සහ, ඇත්ත වශයෙන්ම, ලන්ඩන් නගරය එකතු කළ හැකිය. ලන්ඩන් හැර නගර රාජ්‍ය, 2008 මාර්තු මාසයේදී දේශසීමා බැංකු වගකීම් වලින් 17%කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සහ ලන්ඩන් සමඟ, ඔවුන් ජාත්‍යන්තර බැංකු වගකීම් වලින් දළ වශයෙන් 28% ක් පමණ වේ.

     සුප්‍රසිද්ධ සංඛ්‍යාලේඛන නැවත සකස් කිරීමේ මෙම කුඩා අභ්‍යාසය කුතුහලය දනවන ප්‍රශ්න කිහිපයක් මතු කරයි. ඉංග්‍රීසි ආධිපත්‍යය සහිත අක්වෙරළ ආර්ථිකයක් නිර්මාණය කිරීමේදී ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යයේ කාර්යභාරය කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතු බව අභ්‍යාසය යෝජනා කරයි. යුරෝපීය අතරමැදි සැඟවුණු ස්ථාන විසින් ඉටු කරන ලද අද්විතීය කාර්යභාරය කෙරෙහි ද අප අවධානය යොමු කළ යුතුය. අක්වෙරළ ආර්ථිකයේ ඉංග්‍රීසි ආධිපත්‍යය දරන ධ්‍රැවය වන බදු වළක්වා ගැනීම සහ මග හැරීමේ අරමුණු සඳහා දෙකම භාවිතා වේ. කෙසේ වෙතත්, 1980 ගණන්වල සිට මෙම ඉංග්‍රීසි බලපෑමට ලක් වූ ස්ථාන ද 1980 ගණන්වල සිට ආයෝජන බැංකුකරණයේ නැඟීම සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වී ඇති අතර, යුරෝපීය සැඟවුණු ස්ථාන ඒ වෙනුවට විශේෂීකරණය වී ඇත්තේ අස්පෘශ්‍ය දේවලින් (ලාංඡන, වෙළඳ නාම වැනි) ලාභ නෙලා ගැනීම ලෙසයි.), ඔවුන් සමාගම් ඔවුන්ගේ වසම් තුළ ලියාපදිංචි වී ඇති විශේෂිත අඩු බදු වාහන වෙත නැවත ස්ථානගත කිරීමට දිරිමත් කරයි.

     2009 අප්‍රේල් මාසයේ සිට, G20 හි රටවල් ලන්ඩනයේ සමුළුවක් පවත්වා ‘බැංකු රහස්‍යභාවය අවසන් කිරීම’ නියෝග කළ විට, ස්විට්සර්ලන්තයේ මුදල් ප්‍රමාණය 18% කින් වැඩි වී ඇත. ලෝකයේ සියලුම බදු සැඟවීම් ඒකාබද්ධව, වැඩිවීම ඊටත් වඩා වැඩි වන අතර එය 25% කට ආසන්න වේ. අනික අපි මෙතන කතා කරන්නේ තනි පුද්ගලයන් ගැන විතරයි.

සංගත ද බදු සැඟවීම් භාවිතා කරයි. සංගත ගොනු කිරීම් පෙන්නුම් කරන්නේ එක්සත් ජනපද සමාගම් බර්මියුඩා, ලක්සම්බර්ග් සහ ඒ හා සමාන රටවලට දැවැන්ත හා වර්ධනය වන පරිමානයෙන් ලාභ මාරු කරන බවයි. එක්සත් ජනපද සමාගම්වල සියලුම විදේශ ලාභවලින් 55%ක් දැන් එවැනි බදු සැඟවුම්  ස්ථානවල තබා ඇත. බහුජාතික සමාගම් සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක වීමට උත්සාහ කරන්නේ නීතියේ ආත්මය නොවේ නම් – මෙම ලාභ මාරුව සෘජු වංචාවට වඩා ‘බදු මඟ හැරීම’ ලෙස විස්තර කෙරේ. නමුත් එහි පිරිවැය අති විශාලයි – එක්සත් ජනපද සමාගම් සඳහා පමණක් වසරකට ඩොලර් බිලියන 130 – සහ කොටස් හිමිකම ඉතා සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති බැවින්, එය අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ප්‍රතිලාභ ලබන්නේ අප අතර සිටින ධනවත්ම අයට පමණි.

     හෙජ්ෆන්ඩ් කර්මාන්තය බදු සැඟවීම්වල සතුට සොයාගෙන ඇත. සමහර ඇස්තමේන්තු වලට අනුව විශාල 4 කැරිබියානු බදු සැඟවුම් ස්ථාන – කේමන් දූපත්, බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් දූපත්, බර්මියුඩා, බහමාස් – ලෝකයේ හෙජ්ෆන්ඩ් කර්මාන්තයෙන් 52% ක නිවහන වේ. නමුත් මෙම සංඛ්යා මතභේද පවතී. කෙයිමන් මූල්‍ය සේවා අධිකාරිය (Cayman Financial Services Authority) කියා සිටින්නේ ලෝකයේ හෙජ්ෆන්ඩ් කර්මාන්තයෙන් 35% ක් එහි භූමියේ පමණක් පිහිටා ඇති බවයි (GAO 2008 හි වාර්තා වන පරිදි Cayman Islands Monetary Authority සංඛ්‍යාලේඛන), සහ සමහරක් 80% ක විය නොහැකි තරම් ඉහළ අගයක් උපුටා දක්වයි. මෙම නොවිසඳුණු විවාදය අවුල් සහගත ය: එය හෙජ්ෆන්ඩ් කර්මාන්තය ගැන අප සැබවින්ම දන්නේ කෙතරම් අල්පද යන්න පෙන්නුම් කරයි.

     ගෝලීය පරිමාණයෙන්, කුටුම්භවල මූල්‍ය ධනයෙන් 8%ක් බදු සැඟවී ඇත. පවතින නවතම තොරතුරු වලට අනුව, 2015 වසන්තයේ දී ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවති විදේශ ධනය ඩොලර් ට්‍රිලියන 2.3 දක්වා ළඟා විය.

     ‘කෙසේ වෙතත් දියුණු ධනේශ්වර රටවල දේශපාලනඥයන් සහ ව්‍යාපාරිකයන් ගුණධර්මයේ පරමාදර්ශයන් බව මාධ්‍ය ආවරණයෙන් නිගමනය කිරීම වැරදි සහගතය. ඊට පටහැනිව, බදු සැඟවීම් 18 ක් පමණ වැඩ කිරීම අධීක්ෂණය කිරීමේ වගකීම දරන එකම රට එංගලන්තයයි; මෙම බදු සැඟවීම්වලට අයිල් ඔෆ් මෑන්, ගුවර්න්සි, බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් දූපත්, බර්මියුඩා සහ කේමන් දූපත් ඇතුළත් වේ.

සියලුම බදු සඟවා තබන ස්ථාන මනරම් නිධාන දූපත් නොවේ; සමහර ඒවා එක්සත් ජනපදය (ඩෙලවෙයාර්, ෆ්ලොරිඩා, ඇරිසෝනා වැනි ප්‍රාන්ත) වැනි රටවල ජාතික අධිකරණ බල සීමාවන් තුළ සහ යුරෝපයේ (මොනාකෝ, ලිච්ටෙන්ස්ටයින්, සැන් මරිනෝ) ප්‍රින්සිපල්වල සහ ක්ෂුද්‍ර රාජ්‍යවල පිහිටා ඇත. 2016 එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර, හිලරි ක්ලින්ටන් සහ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඔවුන් දෙදෙනාම එකම ලිපිනයේ – 1209 නෝර්ත් ඔරේන්ජ්, ඩෙලවෙයාර් හි ලියාපදිංචි කර ඇත්තේ මන්දැයි පැහැදිලි කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ලොව පුරා ඇති 90-ඔත්තේ බදු සැඟවීම් අතරින් ලොව විශාලතම බදු සැඟවීම එක්සත් ජනපදය බව බොහෝ දෙනා තර්ක කිරීම පුදුමයක් නොවේ.

     ‘The Tax Free Tour, Marije Meerman ගේ වාර්තා චිත්‍රපටිය, ඇපල් සමාගම (Apple) වැනි බහුජාතික සමාගම් විසින් සිදු කරන ලද අරමුදල්වල වට-ගමන් විස්තර කිරීම ආරම්භ කරයි. සංඛ්‍යා විශ්මය ජනක ය: ඇපල් හි බදු පැහැර හැරීම, චීන කම්කරුවන්ට ඩොලර් මිලියන 800 ක් ගෙවන අතරම, වසරකට iPad මිලියන 20 ක් ඩොලර් 500 කට (එය ඩොලර් බිලියන 10 ක් පමණ) විකිණීම ඇතුළත් වේ. ඇපල් විසින් එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත උපයන ලාභ සඳහා ගෙවන්නේ 1.9% ක බද්දක් පමණක් වන අතර බදු සැඟවී සිටින ස්ථානවල ඩොලර් බිලියන 2.2 ක පමණ කර්තෘභාගයක් ගෙවයි. පාරන්ජෝයි ගුජා තකුර්තාගේ තුනී බෙදුම් රේඛාවට අනුව මාර්ග ව්‍යුහගත වී ඇති අතර අන්වර්ථ නාම පවා ලබාගෙන ඇත.

     ‘බහුජාතික සමාගම් බදු ගෙවන්නේ කොහෙන්ද සහ කොපමණද?’ ජාත්‍යන්තර බදු විශේෂඥයින්, බදු සැඟවීම්, එහි වෙසෙන පුද්ගලයින් සහ ගෝලීය වශයෙන් බදු මඟ හැරෙන මාර්ග පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගනිමින්, මෙම මාර්ග ‘කේමන් ස්පෙෂල්’, ‘ වැනි ප්‍රබල නම්වලින් ගමන් කරයි. ද්විත්ව අයර්ලන්ත’, ‘ලන්දේසි සැන්ඩ්විච්’. මූල්‍ය ලෝකයක් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඉහළ මට්ටමේ රහස්‍යභාවයකින් වට වූ සෙවනැලි තුළ ය. විශාල ප්‍රාග්ධන ප්‍රවාහයන් ආලෝකයේ වේගයෙන් ලොව පුරා ගමන් කරන සහ බදු ගෙවීමෙන් වැළකී සිටින ස්ථානයකි. බදු රහිත චාරිකාව රජයන් සහ පුරවැසියන් සඳහා පද්ධතිමය අවදානම සිතියම්ගත කරන ආර්ථික ත්‍රාසජනක චිත්‍රපටයකි. ගෝලීයකරණය වූ ධනවාදයට අප ගෙවිය යුතු මිල මෙයද? ඒ සමගම, Femke Herregraven විසින් Taxodus නොමිලේ මාර්ගගත ක්‍රීඩාව දියත් කරනු ලැබේ: ක්‍රීඩකයාට බහුජාතික සමාගම හි පැතිකඩ තෝරා ගත හැකි අතර හැකි තරම් අඩුම  බදු ගෙවීමට ගෝලීය මාර්ගය සොයා බැලිය හැකිය. – youtube.com/watch?v=d4o13isDdfY

       සංඛ්යාලේඛන නිසැකවම සිත් ඇදගන්නා සුළුය. සමහරු ඇස්තමේන්තු කරන්නේ මේ වන විට ලෝකයේ සක්‍රීය බදු සැඟවීම් 46-60 ක් ඇති අතර, ඇස්තමේන්තුගත මිලියන 2 ක ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාරික සමාගම් (IBCs) නිවහනක් – ව්‍යාකූල ආයතනික ව්‍යායාමයක් විස්තර කිරීමට භාවිතා කරන යෙදුමකි, ඒවායින් බොහොමයක් අතිශයින්ම අපැහැදිලි වන අතර 1000s. (මිලියන ගණනක් නොවේ නම්) භාර, අන්‍යෝන්‍ය අරමුදල්, හෙජ් අරමුදල් සහ වහල් රක්ෂණ සමාගම්. සියලුම ජාත්‍යන්තර බැංකු ණය දීමෙන් 50%ක් පමණ සහ ලෝකයේ FDI තොගයෙන් 30%ක් මෙම අධිකරණ බල ප්‍රදේශවල ලියාපදිංචි වී ඇත. සමහර ඉතා කුඩා දූපත් ලෝකයේ විශාලතම මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන අතර වේ: කැරිබියන් දූපත් සහ බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ ප්‍රදේශයේ කුඩා දූපත් සමූහයක් වන කේමන්, ලොව 5 වැනි විශාලතම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය වේ. එම ලැයිස්තුවේ ජර්සි, ගුවර්න්සි සහ අයිල් ඔෆ් මෑන් යන කුඩා බ්‍රිතාන්‍ය කිරීට බල ප්‍රදේශ මෙන්ම ස්විට්සර්ලන්තය, ලක්සම්බර්ග්, අයර්ලන්තය, සිංගප්පූරුව වැනි අතරමැදි සැඟවුණු ස්ථාන ලෙස අප හඳුන්වන දේ ද අඩංගු වේ.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඉතා ඉහළ වාර්‍ෂික නව නීතිමය ආයතන සංඛ්‍යාව, බදු සැඟවුණු අධිකරණ බල ප්‍රදේශ 41 ට වඩා 10 ගුණයකින් වැඩි, සැඟවුණු හිමිකරුවන් සහිත ෂෙල් සමාගම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇතුළත් වන බවට ලෝක බැංකුව ප්‍රකාශ කරයි.

     G7 1996 දී OECD ලේකම් කාර්‍යාලයෙන් ඉල්ලා සිටියේ ‘හානිකර බදු තරඟයේ විකෘති බලපෑම්’ වලට එරෙහිවය. මෙම ක්‍රියාකාරකම හානිකර බදු තරඟයක්: නැඟී එන ගෝලීය ගැටලුවක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට සහ සාමාජික නොවන රාජ්‍යයන්ගේ සැඟවීම්වලට එරෙහිව ව්‍යාපාරයක් (ආර්ථික සහයෝගීතාවය සහ සංවර්ධනය සඳහා වූ සංවිධානය, 1998) ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට හේතු විය. දෙවන OECD  වාර්තාව, ගෝලීය බදු සහයෝගීතාව කරා: හානිකර බදු පිළිවෙත් හඳුනාගැනීමේ සහ ඉවත් කිරීමේ ප්‍රගතිය, හානිකර බදු පාලන ක්‍රම (අර්ධ පරිධියේ/පරිධියේ) හඳුනාගෙන සහ මනාප බදු ක්‍රම (හරය තුළ පිහිටා ඇත). හරය සහ පරිධිය අතර මෙම බිඳවැටීමේ ද්විකෝටිය OECD  විසින් භාවිතා කරන ඇගයීම් නිර්ණායකවල අතුරු ඵලයකි. මෙම කරුණ අනෙකුත් සංවිධාන විසින් බදු සැඟවීම් (එනම් සිංගප්පූරුව) ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අධිකරණ බල ප්‍රදේශ වල කැපී පෙනෙන නොපැමිණීම සමඟ ඒකාබද්ධ වී විවාදයේ තීව්‍රතාවය වැඩි කිරීමට උපකාරී විය. බදු තරඟයට එරෙහි වැඩසටහනේ ප්‍රගතිය පිළිබඳ වාර්තා කිහිපයකට අමතරව, OECD  විසින් ගෝලීය රෙගුලාසි නිර්මාණය කිරීම සඳහා වඩාත් ඇතුළත් වීමට සහ පුළුල් කිරීමට උත්සාහයක් ලෙස බදුකරණය පිළිබඳ ගෝලීය සංසදයක් පිහිටුවා ඇත. මෙම ගෝලීය සංසදයේ දැන් OECD  නොවන රාජ්‍යයන් එහි සාකච්ඡාවලට ඇතුළත් වේ, නමුත් මෙම සහ අනෙකුත් OECD  සංසදවල රැස්වීම් මූලික රාජ්‍යයන්ගේ ගැටළු සහ උත්සුකයන් විසින් ආධිපත්‍යය දරනු ලැබේ.

     කුඩා අධිකරණ බල ප්‍රදේශ මුහුන දෙන තත්වය 2002 දී රොනල්ඩ් සෑන්ඩර්ස් විසින් ‘මූල්‍ය යටත්විජිතවාදය’ ලෙස සංලක්‍ෂිත කරන ලදී. ඔහුගේ අදහසට අනුව, OECD  හානිකර බදු තරඟ ව්‍යාපෘතිය යනු ලෝකයේ ධනවත්ම ආර්ථිකයන් බල රහිත රටවල් ඔවුන්ගේ කැමැත්තට නැමීමට ගත් අධිෂ්ඨානශීලී උත්සාහයකට වඩා අඩු දෙයක් නොවේ. නිසැකව ම, මූලික රාජ්‍යයන් විසින්යහපාලනය කෙරෙහි අවධාරණය කිරීම මූලික ගෝලීය මූල්‍ය අවශ්‍යතා කෙරෙහි නිසැකව ම පක්‍ෂපාතී ය.

සමස්තයක් ලෙස මෙම විමර්ශන, මුලපිරීම් සහ වාර්තා [මුදල් විශුද්ධිකරණයට එරෙහිව] තරඟකාරී විරෝධී “වෙරළ මුල්‍ය විකෘති කිරීම්” ඉවත් කිරීමට මූලික රටවල් විසින් හිතාමතා කරන ලද උත්සාහයන් සමඟ සමපාත විය. අභිප්‍රාය වන්නේ 1) තුන්වන ලෝකයේ සමහර රටවල දුර්වල ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිවලින් ගැලවී පියාසර ප්‍රාග්ධනය ආකර්‍ෂණය කර ගැනීම සඳහා බදු සැඟවීම් ස්ථානගත කිරීම සහ 2) අක්වෙරළ බදු සැඟවීම් භුක්ති විඳින සංසන්දනාත්මක වාසිය මොට කිරීමයි.

     ස්ථාන මාරු මිලකරණය සහ දුර්වල දේශීය බදු පරිපාලනය සමඟ එක්ව, ප්‍රාග්ධන පියාසර කිරීම ආයෝජන සහ සංවර්ධනය සඳහා දේශීය ප්‍රාග්ධනය සුරක්‍ෂිත කිරීම පර්‍යන්ත රාජ්‍යයන්ට ඉතා අපහසු කරයි.

     මෙහි දී ඔවුන්ගේ සැලකිල්ල රඳා පවතින්නේ හානිකර බදු තරඟකාරීත්වය පිළිබඳ OECD  ව්‍යාපෘතිය මගින් නියෝජනය වන පරිදි හරයෙන් ප්‍රාග්ධනය පියාසර කිරීම වැළැක්වීමට මූලික රාජ්‍යයන් විසින් ගන්නා ලද උත්සාහයන් මත නොවේ. ඒ වෙනුවට එය ගෝලීය මූල්‍ය පාලනයක් බවට පත්වීම සඳහා මෙම ආයතනවලින් මතුවීමට පෙර රෙගුලාසි සකස් කරන අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී ආකාරයෙනි. මෙම පාලනය මූලික ප්‍රාන්තවල දේශීය ව්‍යුහයන්ට අනුකූල වන ප්‍රමිති සහ ක්‍රියා පටිපාටි ප්‍රතිනිෂ්පාදනය කරයි, ‘අර්ධ පර්‍යන්ත සහ පර්‍යන්ත’ රාජ්‍යවල හැකියාව සහ ධාරිතාවට අභියෝග කරන ක්‍රම. මෙම ක්‍රියා පටිපාටි අපේ රටවලට වඩා ප්‍රධාන අධිරාජ්‍යවාදී රාජ්‍යයන්ට, ඔවුන්ගේ බැංකුකරුවන්ට, නීතීඥයින්ට සහ මූලික ගෝලීය ගිණුම්කරණ සමාගම්වලට  ප්‍රතිලාභ ගෙන දෙයි.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *