e-Con e-News

සුද්දාටත් වඩා සුදු ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් සේවයේ මුලාරම්භය

Summary

1980 ගණන්වල චීනයෙන් පැමිණි දූත පිරිසක් ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් හමුවීම ගැන විහිළු කතාවක් තිබේ.

“ආර්ථික විද්‍යාව හැදෑරීමට පෙර ආර්ථික විද්‍යාඥයින් හදාරන්න!”

e-Con e-News 17-23 ඔක්තෝම්බර් 2021

1980 ගණන්වල චීනයෙන් පැමිණි දූත පිරිසක් ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් හමුවීම ගැන විහිළු කතාවක් තිබේ. ඔවුන්ව හඳුන්වා දුන්නේ ප්‍රබල අමාත්‍යාංශයක ‘ස්ථිර ලේකම්වරයෙකුට’ ය. ‘ස්ථිර ලේකම්වරයෙක් යනු කුමක්ද?’ එක් චීන නිලධාරියෙක් ඇසුවා යැයි කියැවේ.

     දේශපාලකයින් තාවකාලික වන අතර – ඔවුන් පැමිණෙන්නේ සහ යන්නේ මුදලින් තීරණය කරන චතුරශ්‍ර මැතිවරණ පදනම් කරගෙනය – විභාගයකින් තෝරාගන්න සිවිල් සේවයකින් ”තේරී පත් නොවූ ස්ථීර නිලධාරීන්” විසින් ශ්‍රී ලංකා රජය සැබවින්ම මෙහෙයවන ආකාරය එවිට ඉතා හොඳින් පැහැදිලි කරන ලදී. චීන නිලධාරියා බෙහෙවින් ව්‍යාකූල වී ඇති අතර, ‘චීනයේ නම් දේශපාලනඥයා ස්ථිරයි!’ යනුවෙන් උපහාසයට ලක් කළ බව පැවසේ.

• ඒ නිසා තවමත් අසම්පූර්ණ ”නිදහස” ව්‍යාපෘතිය ඉදිරියට ගෙන යාමට ජනප්‍රියව තෝරා ගත් තවත් රජයක්, සියලු ආකාරයේ බාහිර හා අභ්‍යන්තර උපාමාරු සහ අර්බුදවලින් පළමු දිනයේ සිටම පහර දී කඩාකප්පල් කිරීමට උත්සහ ගෙන ඇත. නවීන කාර්මික ප්‍රතිපත්තියක් සඳහා ආයෝජනය කිරීමට දරන දුර්වලම උත්සාහයන් අසාර්ථක වෙමින් පවතී. 1948 සිට සිදුවෙමින් පවතින මෙම කුමන්ත්‍රණය කොපමණ කාලයක් පවතිනු ඇත්ද?

     එක්සත් ජනපදය, ඉංග්‍රීසි, යුරෝපය , ඉන්දියානු සහ ජපන් බහුජාතික සමාගම්වලට සම්බන්ධ වෙළඳුන් හා මුදලාලින්, රට සහ එහි දේශපාලනඥයන් දිගටම ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබාගෙන සිටිති. ස්ථීර සිවිල් සේවයක් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන රාජ්‍යය නමින් හැඳින්වෙන පූර්ණ කාලීන ක්‍රීඩාවක දේශපාලකයන් හුදු අර්ධ-කාලීන නළුවන් ලෙස පෙනී සිටියි.

     මාධ්‍ය තුළ දේශපාලකයන්ට අපහාස වන අතර, පක්‍ෂග්‍රාහී වර්ණ ගැන්වීම්වලින් තොරව තම රාජකාරිය කිරීමට පමණක් උත්සාහ කරන බව කියන ඊනියා ‘ස්වාධීන’ නිලධාරින්ට මාධ්‍යය ඉහළ ප්‍රශංසා කිරීමට නැඹුරු වේ. කෙසේ වෙතත් සත්‍යය, වර්තමාන යථාර්ථයෙන් බොහෝ දුරස් ය. සිවිල් සේවකයන් යනු අසාධාරණ පන්ති ක්‍රමයක් ප්‍රතිනිෂ්පාදනය කිරීමට කැප වූ පැරණි, දූෂිත, සුදු යටත් විජිත අධ්‍යාපන ක්‍රමයක නිෂ්පාදනයකි. මාධ්‍යද එසේමය.

ee ඉහළරාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ බහුජාතික සමාගම් අතර සම්බන්ධතා ගැන දිගින් දිගටම කල්පනා කරයි. ඩබ්ලිව් අඳ්‍රාඩිගේ ”ශ්‍රී ලංකා බ්‍රිතාන්‍ය යටත්වැසියන්” යන පොතෙන් අපි උපුටා ගෙන පෙන්වන්නේ , රට පාලනය කරන ස්ථිර නිලධර  පන්තිය සහ එහි අධිරාජ්‍යවාදී සම්භවයයි.  ඔහුගේ රසවත් පොතේ අනෙකුත් කොටස්වල, උරුම වූ යටත් විජිත ආනයන-අපනයන වැවිලි පද්ධතිය සැමවිටම කෙතරම් දූෂිත ව තිබුණද යන්න විස්තර කරයි (සසම්භාවී සටහන් සහ ee අවධානය බලන්න).

අසුභ හා භයානක වන්නේ,  පිළිකා කාරක කෘෂි රසායන තහනම් කිරීමට එරෙහිව දැඩි මාධ්‍ය ඝෝෂාවේදී යුනිලීවර් සහ ලංකා දුම්කොළ සමාගමේ නිශ්ශබ්දතාවයයි. යුනිලීවර් සහ ලංකා දුම්කොළ සමාගම පොහොර සහ රසායනික ව්‍යාපාරයේ සහ වෙළඳ ප්‍රචාරණයෙන් අල්ලස් ගන්නා මාධ්‍ය පාලනයේ දැවැන්ත ගෝලීය ක්‍රීඩකයින් වේ.  යුනිලීවර්, ලංකා දුම්කොළ සමාගම, යනාදී බහුජාතික බැංකු සහ සංස්ථා විසින් මාධ්‍ය (ඊනියා සමාජ මාධ්‍ය ඇතුළුව) සහ වෙළඳ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයේ ආධිපත්‍යය පසුගිය සතියේ ee වාර්තා කළේය.

     ee විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ බහුජාතික සංස්ථා සංගමයේ (League of Multinational Corporations) පිහිටුවීම සහ එහි ඉලක්ක (ee 14 පෙබරවාරි 2020) දිගු කලක් තිස්සේ වාර්තා කර ඇත. මෙම බහුජාතික සමාගම් මෙහි විශාලතම රසායනික ද්‍රව්‍ය ආනයනය කරන්නන් වේ. ඔවුන් මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ රජයක් පෙරළා දැමීම සඳහා පවතින කුමන්ත්‍රණයට නායකත්වය දෙයි.

• සුදු රටවල් නැගෙනහිර අප්‍රිකාව, මියන්මාරය, චීනය මත ප්‍රකට සහ රහසිගත යුද්ධ කරමින් සිටීයි. අපේ නායකයින්ට මෙන් නොව, ඉලක්ක කරගත් නැගෙනහිර අප්‍රිකානු සහ මියන්මාරි නායකයින්ට, සුදු ලෝකයේ රහසිගත බැංකු ගිණුම් නොමැත. ඒ නිසා ඒ නායකයන්ව සුදු බිය කර  ඔවුන්ගේ රටේ සම්පත් ඔවුන්ට විකුණන්න කියා කරන ඉල්ලීම්වලට යටත් කරවන්න බැහැ! එබැවින්, එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපා සංගමය මෙම රටවලට දුන් සියලු වෙළඳ වරප්‍රසාද ඉවත් කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටිති. ඔවුන්ට එරෙහිව යුද්ධ කරමින් සිටිති. (අහඹු සටහන්)

JVP (ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ) සහ FSP (පෙරටුගාමි සමාජවාදි පක්‍ෂය ) කියා සිටින්නේ ඔවුන් කියුබාව, වෙනිසියුලාව, ආදි රටවලට සහය දක්වන බවයි. එහෙත් වෙනිසියුලාව සහ කියුබාව, චීනයට සමාජවාදී රටක් ලෙස සහාය දක්වයි! කෙසේ වෙතත්, JVP සහ FSP, චීනය හඳුන්වන්නේ ‘අධිරාජ්‍යවාදී’ ලෙසයි! JVP සහ FSP ද චීනය ‘ඇමරිකානු’ අධිරාජ්‍යවාදයට සමාන කරයි. එහෙත් කියුබාව සහ වෙනිසියුලාව ද ඇමරිකානු ය! (අහඹු සටහන්)

මත්ද්‍රව්‍ය ආනයනකරු හේමාස් මාධ්‍ය සංස්කාරකවරුන්ට අල්ලස් දී ඔවුන් දේශීයව ඖෂධ නිෂ්පාදනය කරන බවට ප්‍රධාන පුවත් ප්‍රවර්ධනය කරයි. එහෙත් ඔවුන්ට එවැනි සැලසුමක් නැත. ඔවුන්ගේ සියලුම රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ යන්ත්‍ර ආනයනය කර ඇත! දේශීය නිෂ්පාදන ගැන මෙවැනි කතා ආණ්ඩුවේ ඇමැතිවරුන් සතුටු කිරීමට  හේමාස් සිය මාධ්‍ය ආයතනවලට කියයි. එහෙත් අපගේ අනෙකුත් වෙළෙන්දන් සහ මුදලාලි මෙන් හේමාස් ද ප්‍රධාන ආනයනකරුවන් ලෙස සිටියි.  ඔවුන් ද අපගේ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් මෙන් ක්‍රියා කරන්නේ කාර්මික (යන්ත්‍ර නිපදවන) නිෂ්පාදනය යනු කුමක් ද යන්න ගැන කිසිඳු අදහසක් නැති අය ලෙස ය.

හේමාස් සහ අනෙකුත් ඉහළ ආයතනික නිලධාරීන් ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලද මුදල් ප්‍රතිපත්ති උපදේශක කමිටුවකට ඇතුළත් කර ඇත. මෙයින් සිදු වන්නේ ඔවුන් ඕනෑම කාර්මික ප්‍රතිපත්තියක් සඳහා ආයෝජනය කිරීම වැළැක්වීමයි. මහ බැංකුවට උපදෙස් දෙන බව කියන එවැනි අගොස්තු ආයතනවල ගොවීන් හෝ කම්කරුවන් නොසිටීම ee ව්‍යාකූල ලෙස සටහන් කරයි. මොළය මිය ගිය අපගේ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් නිරන්තරයෙන් ඉල්ලා සිටින පරිදි, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනයෙන් ඉවත් කරන ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ ‘ස්වාධීනත්වය’ අවධාරණය කිරීම සඳහා එවැනි ආයතනික පුද්ගලයන් පමණක් ඇතුළත් කළ බව සැකයක් නැත.(ee ආර්ථිකය).

• බොහෝ ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යා මහාචාර්‍ය සහ සතිපතා සන්ඩේ ටයිම්ස් තීරු ලිපි රචක ශ්‍රීමාල් අබේරත්න තමා කතා කරන දේ ගැන තමන්ම දැනුවත් නොකරනු ඇත. ඔහු මේ සතියේ ඩේලි මිරර් හි උපුටා දක්වා ඇත:  ‘ විශේෂයෙන්  අසල්වැසි රටවල් සමඟ සංසන්දනය කිරීමේදී, අපි අපගේ ආයෝජන වාතාවරණය වැඩිදියුණු කර නැත. ඉන්දියාව ලෝකයේ ඉහළම සෘජු විදේශ ආයෝජන ලබන රටවලින් එකකි. නමුත් ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රගතියක් නොලබන්නේ ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමට අපගේ ආයෝජන වාතාවරණය වැඩිදියුණු කර නොමැති බැවිනි.

     ඉන්දියාවේ විශාලතම විදේශ ආයෝජකයා අප්‍රිකාවෙනි –  ඉන්දියානු-පදිංචිකරුවන් පාලනය කරන රටක් වන මොරිෂස්! එය කුප්‍රකට බදු සැඟවුම් ස්ථානයකි. (අහඹු සටහන් බලන්න). OECD  සහ අනෙකුත් ‘ගෞරවනීය’ ආර්ථික චින්තන හවුල්  කුලී ආයෝජන ඇතුළත් කිරීම සඳහා සෘජු විදේශ ආයෝජන(FDI)  අර්ථ දැක්වීම වෙනස් කර ඇති බව ද සිහිපත් කරන්න! FDI  සංඛ්‍යා තවදුරටත් විදේශ රටවල නිෂ්පාදනය, නිෂ්පාදනය හෝ සේවා සඳහා ‘සැබෑ’ ආයෝජන ලියාපදිංචි නොකරයි!

     සෘජු විදේශ ආයෝජන සහ ආනයන තහනම්වලට එරෙහි කෑගැසීම්, අපනයන ප්‍රවර්ධනය යනාදිය අපගේ දූෂිත ආර්ථික විද්‍යාඥයින් අතර නිරන්තර තේමා වේ. ආනයන ආදේශනය සම්බන්ධයෙන් CS  වීරරත්න, අබේරත්න වෙත දැක්වූ ප්‍රතිචාරය බලන්න.(ee අවධානය).

A2. සතියේ උපුටා දැක්වීම්

• ‘ඉන්දියානු විදේශ ලේකම් හර්‍ෂ වර්ධන ශ්‍රින්ලගේ සංචාරයට පෙර ජර්මානු ආරක්‍ෂක උපදේශක (ඩී.ඒ.) කපිතාන් ජෙරල්ඩ් කොච්, නියෝජ්‍ය ඩී.ඒ. ඕලෆ් මැල්චොව්, දේශපලන සහ මූලපත්‍ර නිලධාරී ලුතිනන් කර්නල් ජන් සිහර්, ධරිනි දළුවත්ත යන අය ඔවුන් සමඟ පැමිණියහ. ඊශ්‍රායල ආරක්‍ෂක උපදේශක කර්නල් අසාෆ් මහලර්, ප්‍රංශ ඩීඒ කපිතාන් ඉව්ස් ලී කෝරේ, ප්‍රංශ නියෝජ්‍ය දූත මණ්ඩල ප්‍රධානී ඕරේලියන් මේලට්, ප්‍රංශ නියෝජ්‍ය ආරක්‍ෂක උපදේශක ගෲප් කපිතාන් නෝබට් ගේන්, නාවික හමුදා කොමසාරිස් රොබර්ටෝ ලෙමොස්, ප්‍රංශ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ජීන් බැප්ටිස්ට් ටොරුචේ සහ ඇඩ්ජුටන්ට් සී.ඩී.ඒ. ෆෝර්නියර්, සහ ජපන් යුධ නැව් 2ක් පැමිණියහ. (බලන්න ee ස්වෛරීත්වය, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගමන්)

• ‘ශ්‍රී ලාංකිකයින්ගෙන් 4.1% ක් පමණක් නිල වශයෙන් දුප්පතුන් ලෙස සලකනු ලබන අතර, බොහෝ දෙනෙක් ජීවත් වන්නේ අඩු සහ අනාරක්‍ෂිත ආදායම් මත ය. ඇත්ත වශයෙන්ම, දිනකට රුපියල් 500 කින්, ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගෙන් 71% කට තම මූලික අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම දුෂ්කර විය හැකිය’ – යුනිසෙෆ්

• ‘ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයේ තත්ත්වය පිළිබඳව විවිධ ආයතන 3ක් මගින් විස්තීර්ණ වාර්තා 3ක් පළ කර ඇත. එනම් ඊළඟ වසරේ අප්‍රේල් අවසානයට පෙර වර්ෂය සඳහා වූ මහ බැංකු වාර්තාව, ඊළඟ වසරේ මැද භාගයේදී නිකුත් කරන ලද මුදල් අමාත්‍යාංශයේ වාර්ෂික වාර්තාව, රජය වාර්ෂික අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර ඔක්තෝබර් මාසයේ ආර්ථිකයේ තත්ත්වය පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යයන ආයතනය (IPS) වාර්තාව වේ. මේ වාර්තාව හරහා ආර්ථිකය ගැන ස්වාධීන මූලාශ්‍රයකින් දැනගැනීමේ වාසිය මුදල් ඇමැතිවරයාට තිබෙනවා. ඊට අමතරව, IPS හි බොහෝ ගනුදෙනුකරුවන් සිටින්නේ ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත ය.’ – ee ආර්ථික විද්‍යාඥයන්, ළමා මාර්ගෝපදේශය

• ‘වසංගත පසුබෑමෙන් ට්‍රිලියන ගනනක් උපයාගත් බැංකු සහ තාක්ෂණික සහ සමාජ මාධ්‍ය දැවැන්තයින් එලෙසම සිටිය යුතු අතර ගෝලීය වශයෙන් මිලියන 100ක් දරිද්‍රතාවයට ඇද දමා ඇත.’ – ee ආර්ථික විද්‍යාඥයින්, වසා දැමීම

• ‘වොෂින්ටන් සම්මුතිය අර්ධ ශත වර්ෂයකට ආසන්න කාලයක් ගෝලීය ආර්ථිකය සඳහා ක්‍රීඩාවේ නීති නිර්වචනය කළේය. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සහ ලෝක බැංකුව විසින් ප්‍රවර්ධනය කරනු ලබන රාජ්‍ය මූල්‍ය, බදු සහ වෙළඳ ප්‍රතිපත්තිවල බැටරිය විස්තර කිරීමට – බටහිර පන්නයේ ධනවාදය සිය ගෝලීය ප්‍රවේශය තහවුරු කළ වර්ෂයේ – 1989 දී මෙම යෙදුම ප්‍රචලිත විය.’ – ee ආර්ථික විද්‍යාඥයන්, Mazzucato

• ‘ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ගේ සහ දේශපාලන දාර්ශනිකයන්ගේ අදහස්, ඒවා නිවැරදි වූ විට සහ වැරදි වූ විට, සාමාන්‍යයෙන් තේරුම් ගැනීමට වඩා බලවත් ය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ලෝකය පාලනය කරනු ලබන්නේ අන් අය විසිනි. ඕනෑම බුද්ධිමය බලපෑම්වලින් තමන් සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් යැයි විශ්වාස කරන ප්‍රායෝගික මිනිසුන් සාමාන්‍යයෙන් සමහර අභාවයට ගිය ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුගේ වහලුන් වේ.’ – කේන්ස්, ee ආර්ථික විද්‍යාඥයන්, නව විෂය මාලාව

A3. අහඹු සටහන් (‘ව්‍යාකූලත්වය තුළ සංඛ්‍ය දැකීම’)

• මොරිෂස් යනු බදු ගෙවීම පැහැර හැරීම සඳහා ඔවුන්ගේ අරමුදල් ආපසු හරවා යැවීමට බලා සිටින ඉන්දියානු සමාගම් සඳහා ප්‍රියතම මධ්‍යස්ථානයකි’ (තකුර්තා, තුනී බෙදුම් රේඛාව). මොරිෂසට පසුව, ඉන්දියාවේ මීළඟ එෆ්ඩීඅයි මූලාශ්‍රය පැමිණේ: ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සුදු කරපටි අපරාධකරුවෙකු වන පාමංකඩේ මහේන්ද්‍රන් සඟවා සිටින සිංගප්පූරුව!

     ඉන්දියාවේ ආයෝජනය කරන විශාලතම විදේශීය සමාගම් 10 න් (2000-11) සියල්ලම මොරිෂස් හි ලියාපදිංචි වී ඇත- කෙයාර්න් , Vodafone, Etisalat, යනාදිය. එක්සත් ජනපදය, ඉංග්‍රීසි සඳහා බොහෝ ‘ආයෝජක’ පෙරමුණු, සහ යුරෝ ‘සංවර්ධන’ බැංකු ද මොරිෂස්හි ලියාපදිංචි කර ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ LOLC, Browns, Hela යනාදිය මොරිෂස්හි ද කුතුහලය දනවන ‘හෝල්ඩින්’ ඇත. අබේරත්න මෙම සමාගම්වල රසිකයෙක් විය හැකි අතර ඔවුන්ගේ ‘අපනයන’ – ඔවුන් රටින් පිටත හෝටල් ආදිය ඉදිකරන බැවිනි. හෝටල්වලින් රටක් දියුණු වෙන්නේ නැහැ.

ලාම් මත නිශ්ශබ්දතාව! යුනිලීවර් යනු එහි සබන් සඳහා කෘත්‍රිම රසායනික ද්‍රව්‍ය, පිරිසිදු කිරීම සහ ‘අලංකාරය’ සඳහා විවිධ කුඩු වර්ග සකසන ලොව විශාලතම සමාගම්වලින් එකකි. එහි අමුද්‍රව්‍ය ලෝකයේ සෑම අස්සක් මුල්ලක් නෑරම සොරකම් කරනු ලැබේ. (එහි ‘ආහාර සහ ප්‍රණීත ආහාර, ගෘහ රැකවරණය සහ රූපලාවන්‍ය සහ පුද්ගලික සත්කාර’ සඳහා). එළවළු තෙල් සහ තෙල් බීජ සඳහා ඔවුන්ගේ නොනවතින ඉල්ලුමට, කොප්පරා, පාම් කර්නල්, පොල් සහ පාම් තෙල්, රටකජු, සෝයා බෝංචි, මුහුදු තෙල්, තීව්‍ර රසායනික නිෂ්පාදනයක් සහ භාවිතයක් අවශ්‍ය වේ. ඊට අමතරව පතල් කැණීම, ප්‍රොසෙසර්, වැවිලි, තලා දැමීමේ කර්මාන්තශාලා, පිරිපහදු කම්හල්, කඩදාසි කර්මාන්ත ශාලා, දැව කර්මාන්ත ශාලා, මුද්‍රණ කටයුතු ආදියෙන් සපයනු ලබන දෘඩීකරණ ඒකක, සබන් සහ මාගරින් කර්මාන්තශාලා.

     දෘඩ සබන් සෑදීම යනු මේද (මේද අම්ල සහ ග්ලිසරින් සංයෝග) කෝස්ටික් සෝඩා සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සබන් සෑදීමට ප්‍රතික්‍රියා කරන රසායනික ක්‍රියාවලිය, ග්ලිසරින් මුදා හැරේ. ග්ලිසරින (Glycerin) භාවිතා කරන ලද්දේ දුම්කොළ කර්මාන්තයේ තෙත් කිරීමේ කාරකයක් ලෙස, පුද්ගලික සත්කාර ශාඛාවේ දන්තාලේප සහ සමේ ක්‍රීම් නිෂ්පාදනයේ මූලික ද්‍රව්‍යයක් ලෙස, සහ රෙදිපිළි සඳහා භාවිතා කරන රෙදිපිළි කර්මාන්තයේ සහ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සෑදීම සඳහා (නයිට්‍රෝ- ග්ලිසරින්), සහ කෝඩයිට් ලෙස හඳුන්වන තුවක්කු ප්‍රචාලකය සඳහායි. මේ එකක්වත් ලංකාවේ හදපු ඒවා නෙවෙයි. ඒවා සියල්ලම මෙහි ආනයනය කර ඇති අතර ආනයනය කරන ලද ද්‍රව්‍ය සහ යන්ත්‍ර සමඟ නැවතත් අතින් ඇසුරුම් කර ඇත. අපේ ආදරණීය ආර්ථික විද්‍යාඥයන් ‘මේඩ්-ඉන්-ශ්‍රී-ලංකා’ යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මෙයයි!

ශ්‍රී ලංකාව විනාශ කළ හැක්කේ කෙසේද – මෙම සතියේ නිකුත් කරන ලද ශ්‍රී ලංකා වාර්තාවේ ආර්ථික පරිවර්තනය සහ දරිද්‍රතාවය අඩු කිරීම වේගවත් කිරීමට ලෝක බැංකුවේ ප්‍රමුඛතා 4, ‘ජාතියක් විනාශ කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අත්පොතක් මෙන් කියවේ.

     ප්‍රධාන නිර්දේශ ලෙස පෙනෙන්නේ: 1. අපනයන කෘෂිකර්මාන්තය වැඩි කිරීම (අහ්! පැරණි වහල් වගාවන්!) 2. සංචාරක ව්‍යාපාරයේ ආයෝජනය කරන්න (ඔව්, සර්, නෑ සර්, කෝප්ප තේ සර්!!) 3. ශ්‍රම වෙළඳපොළ ලිබරල් කිරීම (මෙය IMF කම්කරුවන් ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා පවතින නීති දුර්වල කිරීම සඳහා කියයි). 4. සුභසාධනය සඳහා වියදම් කරන්න (එනම්, නවෝත්පාදන, R&D  වලට වඩා අල්ලස් දීම දිගටම කරගෙන යන්නයි).

     දෙසැම්බර් 6 වැනිදාට නියමිත ශ්‍රී ලංකා ආර්ථික සමුළුව 2021 ආනයන අපනයන වැවිලි පද්ධතිය ප්‍රතිනිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා එම ලෝක බැංකු මන්ත්‍රයම මුමුණයි – ee ආර්ථික විද්‍යාඥයින් බලන්න.

     මේ අතර, බැංකු සේවක සංගම් මේ සතියේ වාර්තා කළේ බැංකුකරුවන් රටේ කම්කරු නීති හෑල්ලුවට ලක් කරන බවයි. – ee කම්කරුවන් බලන්න.

• පසුගිය සතියේ ඒ වාර්තා කළේ JVP සම්බන්ධ විශ්වවිද්‍යාල පදනම් කරගත් පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්‍ෂය(FSP) ඇමරිකානු, චීන සහ ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යවාදයට විරුද්ධ විය යුතු බවට පෝස්ටර් අලවන ආකාරයයි. අධිරාජ්‍යවාදය පිළිබඳ දේශපාලනික වශයෙන් පසුගාමී අවබෝධයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීමට පරිබාහිරව, ‘ඇමරිකානු’ භාවිතය සැබෑ ලෝකය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ නොදැනුවත්කම තරම්ම පසුගාමී ය.

     ඇමරිකාව ආක්ටික් ප්‍රදේශයට පහළ සිට ඇන්ටාක්ටිකාවට ඉහළින් විහිදේ. කියුබාවේ හවානා ගුවන්විදුලිය ඔවුන්ව හඳුන්වන්නේ ‘ඇමරිකාවන්හි නිදහස් හඬ’(Free Voice of the Americas) (නිසි බහු වචන සැලකිල්ලට ගන්න). එක්සත් ජනපද රජයේ ජාත්‍යන්තර සේවය තමන්ව හඳුන්වන්නේ ‘ඇමරිකවේ හඩ’ (Voice of America-VOA) යනුවෙනි. VOA විකාශන එක්සත් ජනපදය  තුළ මුද්‍රණය කළ නොහැක, මන්ද ඔවුන් තමන් වෙනුවෙන් කරන ප්‍රකාශයන් පැහැදිලිවම එක්සත් ජනපද පුරවැසියන්ට විහිළුවක් වනු ඇත.

     මැනිෆෙස්ට් ඩෙස්ටිනි, මුන්‍රෝ ඩොක්ට්‍රින් සහ ප්ලැට් සංශෝධන වැනි අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්ති, ඔවුන්ගේ අනෙකුත් ඇමරිකානු අසල්වැසියන් කෙරෙහි එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රකාශයන් ඉතා පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කර ඇත. ඔවුන්ගේ අධිරාජ්‍යවාදය එම ඉඩම්වල සහ වෙනත් තැන්වල ජන සංහාරයක් සිදු කළ සුදු-පදිංචිකාර ප්‍රභේදයකි.

     FSP සහ JVP (සමහර ජාත්‍යන්තර ‘විශේෂඥයින්’ සහ ධනේශ්වර පක්‍ෂවල උපදේශකයින්) කියුබාව සහ වෙනිසියුලාව (සමහර විට බොලිවියාව පවා) සමග සහයෝගීතාවය ප්‍රකාශ කිරීමට කැමතියි. එහෙත් මේ සියලු රටවල් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට පූර්ණ සහයෝගය දක්වයි. එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදයේ කුරිරු විශාලත්වය ලබන්නන් වශයෙන්, චීනය සමඟ කිසිසේත් සැසඳීමක් නොමැති බව ඔවුන් හොඳින් දනී. මේ අතර, ඉන්දියානු මිත්‍ර ලිබරල්වාදීන්, කවියන්, දේශපාලනඥයන් සහ න්‍යායවාදීන්, ආනන්ද කුමාරස්වාමිගේ සිට භාරතීගේ සිට නේරුගේ සිට පන්නිකාර් දක්වා ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියාවේ කොටසක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. එවැනි පහසු සමානකම් ඇති කරන්නේ ඉතිහාසයේ කවුළුවෙන් පිටතට පැන, මංමුලා සහගත අවස්ථාවාදීන් බවට පත් වූවන් පමණි. යැංකි අධිරාජ්‍යවාදය සහ ඔවුන්ගේ දේශීය වාමාංශික බූරුවෝ! – අපට සාධාරණ ලෙස නිගමනය කළ හැකිය!

• සෝමාලියානු අගමැතිගේ හිටපු උපදේශකයෙකුගේ පුත්‍රයෙකු විසින් මෙම සතියේ ඉංග්‍රීසි මන්ත්‍රීවරයෙකු ඝාතනය කරන ලදී. මෙම ප්‍රවෘත්ති සෝමාලියාව, ඉතියෝපියාව, එරිත්‍රියාව යන රටවලට එරෙහිව යුද්ධ කරන ඉංග්‍රීසි සහ එක්සත් ජනපද ආන්ඩු හා සම්බන්ධ කෙරුණේ නැත .මෙරට මාධ්‍ය ද මේ කිසිවකු සඳහන් කරන්නේ නැත.

     එක්සත් ජනපදය දැනටමත් ඉතියෝපියාවේ අගමැති අබි අහමඩ් සහ එරිත්‍රියාවේ ආරක්‍ෂක ඇමති ජෙනරාල් ෆිලිපොස් වොල්ඩෙයොහැනස් ඇතුළු නැගෙනහිර අප්‍රිකානු නායකයින් කිහිප දෙනෙකුට සම්බාධක පනවා ඇත. ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙකුට අත්පත් කර ගැනීමට විදේශීය වත්කම් හෝ රහස් ගිණුම් නොමැති බැවින්, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බයිඩෙන් ඔවුන්ගේ රටවල ආර්ථිකයට තවත් විශාල සම්බාධක මගින් පහර දෙන බවට තර්ජනය කරමින් සිටීයි. එය කෙසේද ? ‘උප-සහාරා අප්‍රිකානු රටවල’ නිෂ්පාදිත භාණ්ඩ සඳහා එක්සත් ජනපද වෙළඳපොළට තීරුබදු රහිත ප්‍රවේශය ලබා දෙන ‘මනාප වෙළඳ විධිවිධාන’ ඔක්තෝබර් 30දා ඉවත් කරන බවට බයිඩන් තර්ජනය කරයි. මෙම සම්බාධක බොහෝ දුරට කර්මාන්තයේ යෙදී සිටින ග්‍රාමීය කාන්තාවන්ට බලපානු ඇත. මේ අතර, එක්සත් ජනපද සහ ඉංග්‍රීසි සමාගම්, සහ ලෝක බැංකුව යනාදිය, කාන්තාවන් ‘ඇතුළත් කර ගැනීම’ යනාදිය ගැන උස් හඬින් කතා කරති.

• ඔක්තෝබර් 25 වෙනිදාට (කැරිබියන් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ග්‍රෙනාඩාව එක්සත් ජනපදය ආක්‍රමණය කිරීමේ නම වන), ඔපරේෂන් හර්ජන්ට් ෆියුරි මෙහෙයුමේ 38 වැනි සංවත්සරය සනිටුහන් කරයි. එක්සත් ජනපදය ග්‍රෙනාඩාව ආක්‍රමණය කළේ ඇයි? එය ‘හොඳ ආදර්ශයක තර්ජනය’ වූ බැවිනි. ඉංග්‍රීසි කතා කරන රටක් පවා පදිංචි නොවන යටත් විජිත ආර්ථිකයන් (ශ්‍රී ලංකාව වැනි) මත පනවා ඇති අබලන් සීමාවන් ඉක්මවා යා හැකි ආකාරය පෙන්වා දෙන බවට ඔවුහු තර්ජනය කළහ.

     ග්‍රෙනාඩාවේ පාලක නිව් ජුවල් ව්‍යාපාරය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද වඩාත් ආකර්‍ෂණීය ක්‍රියාවලියක් වූයේ ජනප්‍රිය ජාතික අයවැය ක්‍රියාවලියයි. රට පුරා පිහිටි සේවා ස්ථාන සහ අසල්වැසි සභාවලට ඔවුන් සතුව ඇති සම්පත් සහ වසර සඳහා ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන ඉලක්ක සක්‍රීය කිරීම සඳහා රජයෙන් අවශ්‍ය දේ ප්‍රකාශ කිරීමට සිදු විය. කැරිබියන් මුහුදේ එවැනි තර්ජනයක් පැවතීමට සුදු මිනිසාට ඉඩ දිය නොහැකි විය. එක්සත් ජනපද සහ ප්‍රංශ කඳවුරකට එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් සුදු හමුදා භටයින් 300 ක් මිය ගිය පසු ලෙබනනයෙන් පලා යාමට සිදුවීමෙන් ඉවත් වීම ආක්‍රමණය කිරීමට එක්සත් ජනපදය ගත් තීරණය ද විය.

G20 නායකයින් ඔක්තොම්බර් 30-31 දිනවල රැස්වී ‘අද පවතින විශාල අභියෝග ජය ගන්නේ කෙසේද’ යන්න සාකච්ඡා කරනු ඇත. අපගේ වත්මන් අවුල තුළ අපව ඇද දැමූ යල් පැන ගිය උපකල්පනයන් මතට ඇද වැටෙමින් ඔවුන් තවදුරටත් කිසිවක් නොකරනු ඇත. අපගේ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් ද එම විඩාපත් පුනරුච්චාරණය කරති: පෞද්ගලීකරණය! නියාමනය ඉවත් කරන්න! ලිබරල් කරන්න!

• 1798 දී, එංගලන්තයේ ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් විසින් ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුකාරවරයාට වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ආධිපත්‍යය දැරීම සඳහා නිලධාරීන් පත් කරන ලදී. ඔවුන් 1802 දී ඔටුන්න හිමි ජනපදයක් පැනවීමෙන් පසු, ආණ්ඩුකාරවරයාට යටත් විජිත ලේකම් (රාජ්‍ය සේවා පාලනය කිරීමට), අගවිනිසුරු, හමුදාපති සහ තවත් සිවිල් සේවකයන් දෙදෙනෙකුගෙන් සැදුම්ලත් උපදේශක සභාවක් මගින් සහාය විය. 1815 දී ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් කඳුකර ප්‍රදේශය අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු, ඔත්තුකාර ජෝන් ඩොයිලි ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවෙකු ලෙස පත් කරන ලද අතර, කොමසාරිස් මණ්ඩලයක් (රාජ්‍ය සේවකයින්) සමඟින් පත් කරන ලදී.

දැවැන්ත මර්දනයකින් පසුව, කෝල්බෲක්-කැමරන් කොමිසම වෙරළබඩ පළාත් සහ කඳුකර සිංහල පරිපාලනය ඒකාබද්ධ කරන ලද අතර, තේරී පත් නොවූ විධායක සභාවකට සහ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවකට සහාය වීම සඳහා ආණ්ඩුකාරවරයා යටතේ 1833 දී ලංකා සිවිල් සේවය(CCS) පිහිටුවන ලදී. CCS නිලධාරීන්ට යටත් විජිත ලේකම් සහ යටත් විජිත භාණ්ඩාගාරික ඇතුළත් වූ අතර, එක් එක් පළාත් පරිපාලනය සඳහා දිසාපතිවරුන් සමඟ. 1931 දී ඩොනමෝර් ව්‍යවස්ථාව ව්‍යවස්ථාදායක සභාව සහ විධායක සභාව ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද අතර, බොහෝ දුරට තේරී පත් නොවූ ලංකා රාජ්‍ය සභාව සහ එහි අමාත්‍ය මණ්ඩලය (ලේකම්වරුන් 3 දෙනෙකු සමඟ – ප්‍රධාන ලේකම්, භාණ්ඩාගාර ලේකම්, නීති ලේකම්). ප්‍රධාන ලේකම්වරයා රාජ්‍ය සේවා ප්‍රධානියා විය (සමහර ලාංකිකයන් ද පසුව ඇතුළත් විය).

     1947 දී සෝල්බරි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ‘බලය’ ව්‍යවස්ථාදායකය වෙත පවරා දී, භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයෙකු (දැන් CCS හි ප්‍රධානියා) සමඟ ලංකා සිවිල් සේවය පත් කළ රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාවක් නොසලකා හරින ලදී. වඩාත්ම ජ්‍යෙෂ්ඨ CCS නිලධාරීන් ස්ථිර ලේකම්වරුන් ලෙස පත් කරන ලදී. ප්‍රධාන CCS තනතුරු වූයේ ඉඩම් කොමසාරිස්, දිසාපති (පළාත් නවය), රේගු ප්‍රධාන එකතුකරන්නා, රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල්, සමුපකාර සමිති රෙජිස්ට්‍රාර්, බේරුම්කරණ නිලධාරි, මෝටර් රථ ප්‍රවාහන කොමසාරිස්, ඉඩම් සංවර්ධන අධ්‍යක්ෂ, ආගමන හා විගමන පාලක යනාදියයි. .

     විශ්වවිද්‍යාල උපාධිධාරීන්ගේ විභාගයකින් තෝරාගත් ශිෂ්‍යභටයින් දිස්ත්‍රික්කවල, රාජ්‍ය සංස්ථාවල සහ අමාත්‍යාංශවල කැරකෙන අතර මහේස්ත්‍රාත්වරුන් ලෙසද ක්‍රියා කළහ. 1962 කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව, රජය 1963 දී CCS අහෝසි කර, ලංකා (දැන්, ශ්‍රී ලංකා) පරිපාලන සේවය(SLAS) පිහිටුවිය. SLAS හි ප්‍රධානියා ජනාධිපති ලේකම්වරයා වේ. පළාත් 9ට එක බැගින් ප්‍රධාන ලේකම්වරු 9 දෙනෙක් සිටිති.

     රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව විසින් නිර්දේශ කර ඇති පරිදි ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද ස්ථිර ලේකම්වරු – රජයේ අමාත්‍යාංශයක ඉහළම නිලධාරින් වන අතර ඔවුන් එදිනෙදා කටයුතු සඳහා වගකිව යුතු අතර, අමාත්‍යවරුන් (න්‍යායාත්මකව) ප්‍රතිපත්ති කෙටුම්පත් කිරීම පමණි.

‘ගෝලීය සැපයුම් දාමයේ’ කොටසක් ලෙස ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ආඩම්බරයෙන් ප්‍රකාශ කරන ජපානයේ ලංකා හානස් අනුබද්ධිත සමාගම පිළිබඳ පසුගිය සතියේ අපගේ සාකච්ඡාවට තවදුරටත්, SBD ද සිල්වා පැහැදිලි කරන පරිදි, ශ්‍රී ලංකාව තුළ සැබවින්ම අවසර දී ඇති ‘කර්මාන්ත’ වර්ග මොනවාදැයි අපි බලමු.

     ‘අධිරාජ්‍යවාදී කේන්ද්‍රය සහ යටත් විජිත පරිධිය අතර ශ්‍රම-අවශ්‍ය කර්මාන්ත නැවත ස්ථානගත කිරීම මත පදනම් වූ එම සහජීවනය පැන නගින්නේ තාක්ෂණයේ අසමාන වර්ධනයෙනි. වසර 100 කට පෙර මිනිසෙකු රැවුල කැපීමට ගත වූ කාලය තරම් කාලයක් ගත වන බවට ලැන්ඩේස්ගේ ප්‍රකාශයෙන් සංකේතවත් කරන ලද තාක්‍ෂණික ප්‍රමාදය සේවා වෙළඳාමේ මෙන්ම ඇතැම් නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනවල ද පවතී.

ඔවුන්ගේ ශක්‍යතාව ඉහල යන වැටුප් අනුපාත මගින් සහ ඔවුන්ගේ ශ්‍රම ක්‍රියාවලියේ ස්වභාවය – ඒකාකාරී, වෙහෙසකර, නොගැලපෙන සහ කම්කරුවන්ගේ ස්නායු සමතුලිතතාවයට හානිකර වේ. ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග කර්මාන්තයේ දී, සිලිකන් චිපය හඳුන්වාදීම කම්කරුවන්ට බරපතල සෞඛ්‍ය අනතුරකි.

     සංවර්ධිත රටවල කම්කරුවන් එවැනි වැඩ භාර ගැනීමට කැමති නැත. මෙම ගැටලුවේ තවත් පැතිකඩක් නම්, මෝටර් රථ කර්මාන්තයේ ඉතා ප්‍රකටව ඇති, නොපැමිණීම සහ රැකියා අතෘප්තිය ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සහ පරිධියේ එකලස් කිරීමේ කම්හල් ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වී ඇත.

     අඩු ශ්‍රම ඵලදායිතාව සහ වැටුප් මට්ටම අතර ප්‍රතිවිරෝධතාව ආකාර 3 කින් විසඳිය හැක:

1. පරිභෝජන රටා වෙනස් වීමෙන් අඩු නිෂ්පාදනයක් සහිත වෘත්තීන් අතිරික්ත වේ: උදා: සජීවී ගායකයින් ටේප් සංගීතය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලැබේ, සහ විසි කරන කඩදාසි තහඩු, කෝප්ප, සර්වියට් ආදිය භාවිතා වේ.

     2. අඩු වැටුප් සඳහා සහ ප්‍රමිතියෙන් තොර තත්ත්‍වයන් යටතේ වැඩ කරන සංක්‍රමණිකයන් සහ වාර්ගික කණ්ඩායම් සිටීමෙන් යන්ත්‍රයට අනුකරණය කළ නොහැකි ගුණාංග සහිත නිෂ්පාදන ක්‍රියාකාරකම් දිගුකාලීන ආයු කාලයක් ලබා ගනී. යුරෝපයේ අගනගරවල දකුණු යුරෝපයේ, අප්‍රිකාවේ සහ ආසියාවේ කම්කරුවන් වීදි අතුගාමින්, කසළ එකතු කරති, නැතහොත් අපිරිසිදු රැකියාවල නියුක්තව සිටිති, ඌෂ්මක පිරිසිදු කරති, බර යන්ත්‍ර සූත්‍රවල කුණු ඉවත් කරති. නුපුහුණු වුවත් අත්‍යවශ්‍ය කාර්‍යයක් ඉටු කිරීම, ඒවා ‘නූතන ධනවාදයේ දුක්ඛිතම සහ ව්‍යාකූල ගැටලුවලින් එකකි’.

     3. ප්‍රාථමික ගොවි කෘෂිකර්මයේ ඇති කප්පාදු සහ පිළිස්සුම් ක්‍රමය මෙන් නොව, ලාභ ශ්‍රමයේ එක් ප්‍රදේශයක සිට තවත් ප්‍රදේශයකට අඛණ්ඩව මාරු වෙමින්, අඩු නිෂ්පාදනයක් සහිත අවසාන ක්‍රමයේ කර්මාන්තවල මිනුමක් ලෙස පරිධියේ ස්ථානගත කළ හැකිය. මෙම කර්මාන්ත ලාභ, නොවැලැක්විය හැකි ලෙස වෘත්තීය සමිති නොවන, සරල පුනරාවර්තන කාර්‍යයන් සඳහා සුදුසු කාන්තා ශ්‍රමය මත රඳා පවතී. මිල අධික ස්ථාවර උපකරණ නොමැති විට, ඒවා ජාත්‍යන්තර තැබීමේ පද්ධතියකට අනුව සංවිධානය කර ඇත. මව් සමාගම ඔවුන්ට අමුද්‍රව්‍ය සහ සංරචක සපයන අතර ඒවායේ ප්‍රතිදානය කල්තියා කරයි; ඇඟලුම් කර්මාන්තයේ දී ඇමරිකාවේ කපන ලද කෑලි භාණ්ඩ මැසීමට (‘එකලස්’) පිටරට යවා පසුව සම්පූර්ණයෙන්ම පිටරට නිෂ්පාදනය කරන ඇඟලුම්වලට වඩා අඩු සහනදායී තීරුබදු යටතේ ආපසු ගෙන එනු ලැබේ. මෙම කර්මාන්තවල ප්‍රතිදානය අවසන් නිශ්පාදන බවට ගෘහ පදනමෙන් සෑදී ඇත, නැතහොත් නිවසේ නිෂ්පාදනය කරන ලද පරිදි මාපියන්ගේ වෙළඳ නාමය හෝ ලේබලය යටතේ කෙලින්ම විකුණනු ලැබේ.

B. විශේෂ අවධානය

B1. ආනයන ආදේශනය: ඉදිරි මාවත – සී.එස්. වීරරත්න

‘සැප්තැම්බර් 26 සහ ඔක්තෝබර් 10 වැනි දින ව්‍යාපාරික ටයිම්ස් පුවත්පත්වල පළ වූ, මහාචාර්‍ය සිරිමල් අබේරත්න (එස්.ඒ.) ගේ අපනයන නැඹුරු ආර්ථිකයන් පිළිබඳ ලිපි උනන්දුවෙන් කියෙව්වා. එස්.ඒ. විසින් පෙන්වා දෙන පරිදි, 1956-77 ශ්‍රී ලංකාවේ ආනයන ආදේශන යුගයන්හි, අත්‍යාවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය රැසක හිඟයක් ඇති වූ අතර සමුපකාර කඩවල පෝලිම් ද විය. දේශීය නිෂ්පාදන බොහොමයක් අඩු ගුණාත්මක බවින් යුක්ත විය. බොහෝ දුරට විදේශ විනිමය ප්‍රමාණවත් නොවීම හේතුවෙන් ආනයන ආදේශනයේ යථාර්ථය මෙය විය. මහාචාර්‍ය එස්.ඒ.ගේ ලිපි මා ආපසු ගෙන ගියේ පාන් ගෙඩියක් සහ හාල් මිටි 2ක් මිලදී ගැනීමට පෝලිම්වල සිටීමට සිදු වූ කාලයටය.

     මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් සැපයුම් හිඟය හේතු විය. මට පිටරට ඉඳලා එන හැම වෙලාවකම ගිනිපෙට්ටි ගේන්න සිද්ධ වුනෙමි.(දේශීය තරගවල ගුණාත්මක බව අඩු නිසා). සීනි සඳහා ඉතා හොඳ ආදේශකයක් වූ දේශීය උක් හකුරු එකල  විය. 1977 න් පසුවත් මේ තත්ත්වය පැවතුණා නම් අපේ දේශීය කර්මාන්ත දියුණු කර ප්‍රමාණවත් විදේශ විනිමය ඉතිරි කර ගැනීමටත්, දැන් අපට පෙනෙන කිරිපිටි, සීනි ආදියටත් අපේ ජනතාවට පෝලිම්වල සිටීමට අවශ්‍ය නොවනු ඇත.

     මම ජාත්‍යන්තර සහල් පර්‍යේෂණ ආයතනයේ පශ්චාත් ආචාර්‍ය උපාධිධාරියෙකුව සිටියදී, ඉන්දියාවේ සහ චීනයේ සගයන් මට පැවසුවේ ඔවුන් ආපසු යන විට ඔවුන්ගේම රටවල නිෂ්පාදනය කරන මෝටර් රථ, රූපවාහිනී යන්ත්‍ර, ශීතකරණ වැනි භාණ්ඩ මිලදී ගන්නා බවයි. ඔවුන් ඉතිරි කළ මුදල් රැගෙන ඔවුන්ගේම රටවල නිෂ්පාදනය කරන ලද භාණ්ඩ මිලදී ගත්හ. එවැනි ආකල්ප ඔවුන්ගේ රටවල ආර්ථිකය වැඩිදියුණු කිරීමට මග පෑදීය. දැන් මේ රටවල විදේශ විනිමය බිලියන ගණන් සංචිතවල තියෙනවා. ඉන්දියාවේ මෑතක් වන තුරුම අගමැතිවරයා පවා ගමන් කළේ විදේශ විනිමය ඉතිරි කර ගැනීමට හැකි වන පරිදි දේශීය නිෂ්පාදිත හින්දුස්ථානි මෝටර් රථයකිනි. මෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවේ බලධාරීන් විසින් ණයට ගත් ඩොලර් අධික ලෙස වියදම් කර දේශීයව නිෂ්පාදනය කළ හැකි (උදා: ආහාර ද්‍රව්‍ය) සහ නිෂ්පාදනය කළ හැකි දේ පවා ආනයනය කිරීම අඛණ්ඩව සිදු කළ අතර දිගු කාලයක් පුරා වාර්‍ෂික වෙළඳ හිඟයක් ඩොලර් මිලියන 10,000 ක් විය.

ආනයන ආදේශනය – නිරපේක්‍ෂ අපනයන ආර්ථිකයක් ඇති රටක් නොමැත. සිංගප්පූරුව, ජපානය වැනි රටවලට පවා දේශීය වශයෙන් නොමැති භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමට අවශ්‍යයි. සිංගප්පූරුව මැලේසියාවෙන් ජලය ආනයනය කළ නමුත් දැන් ඔවුන් අපද්‍රව්‍ය පිරිසිදු කර ගෘහස්ථ අවශ්‍යතා සඳහා භාවිතා කරන බැවින් ආනයන ආදේශකයේ වටිනාකම පෙන්නුම් කරයි. 2020 දී සිංගප්පූරුව සිංගප්පූරුව ඩොලර් බිලියන 515 ක් වටිනා භාණ්ඩ අපනයනය කළ අතර සිංගප්පූරු ඩොලර් බිලියන 450 ක් වටිනා භාණ්ඩ ආනයනය කර ඇත. ආනයන ආදේශකයක් නොතිබුනේ නම්, මෙම අපනයන අගය වැඩි වනු ඇත. අපනයනය හෝ ආනයනය කළ යුතු භාණ්ඩ එක් එක් සිද්ධියෙන් තීරණය කළ යුතුය. එවැනි තත්වයන් සඳහා උදාහරණ කිහිපයක් දැක්විය හැකිය. ලංකාවේ වුණත් ඇඟලුම් අපනයනය කළත් ඇඟලුම් කර්මාන්තයට අදාළ සියලුම භාණ්ඩ පිටරටින් ගෙන්වන්න ඕන. අඩුම තරමින් මේවායින් සමහරක් දේශීයව නිෂ්පාදනය කළහොත් අපේ ආනයන වියදම අඩුකර ඖෂධ වැනි අත්‍යාවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ආනයනය කිරීමට වැඩි ඩොලර් ප්‍රමාණයක් ලබාගත හැකියි. ඇත්ත වශයෙන්ම, ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාව ආනයනය වෙනුවට සමහර ඖෂධ නිෂ්පාදනය කරයි.

     අපි දිගටම ආනයන ආදේශකයට යොමු වුවහොත්, අපි දැන් සෑම වසරකම රුපියල් බිලියන 300 ක් පමණ වියදම් කරන බොහෝ ආහාර ද්‍රව්‍ය උදා: කිරි, සීනි, ධාන්‍ය වර්ග, පරිප්පු ආදියෙන් ස්වයංපෝෂිත විය හැකිය. මම උක් පර්‍යේෂණ ආයතනයේ ඉන්නකොට අපි උක් හකුරු නිෂ්පාදනය කළා, ඒකට හොඳ ඉල්ලුමක් තිබුණා. එය 1956-77 ආනයන ආදේශන යුගයේ සීනි සඳහා හොඳ ආදේශකයක් විය. මෙම ක්‍රියාව දිගටම සිදු නොවූ අතර රජය වසරකට රුපියල් බිලියන 40කට ආසන්න මුදලක් වැය කරමින් සීනි ආනයනය කළේය. ඖෂධ, ඉන්ධන ඇතුළු අතිශය වැදගත් භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමට පවා ප්‍රමාණවත් විදේශ විනිමය නොමැති තත්ත්වයකට දැන් අප පැමිණ තිබෙනවා. එවැනි තත්ත්වයන් තුළ ආනයන ආදේශනයකට යා යුතු නොවේද?

     තත්ත්වයට ගැළපෙන ප්‍රතිපත්ති තිබෙන බවක් අපට පෙනෙන්නේ නැහැ... ආනයනික කිරිපිටි සහ සීනි සඳහා හොඳ ආදේශක තිබෙනවා, මීට දින කිහිපයකට පෙර මිල වැඩි කළා. මෙම ආදේශක දේශීය වශයෙන් නිෂ්පාදනය කිරීම ප්‍රවර්ධනය කිරීමට රජය ප්‍රමාණවත් පියවර ගෙන නොමැති බව පෙනේ. 1991 දී ක්‍රියාත්මක වීමට පටන් ගත් කන්තලේ සීනි කම්හල වසර 20 කට ආසන්න කාලයක් සීනි නිෂ්පාදනය වෙනුවට වසා දමා ඇත. ඉන්ධන සඳහා එකම දේ අදාළ වේ. මීට වසර කිහිපයකට පෙර මම එවකට විද්‍යා හා තාක්‍ෂණ අමාත්‍ය ආචාර්‍ය තිස්ස විතාරණ විසින් ඉන්ධන සඳහා ආදේශක භාවිතා කිරීමේ හැකියාව සොයා බැලීමට පත් කළ කමිටුවක සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කළෙමි. ජෛව ඉන්ධන ලෙස එතිල් ඇල්කොහොල් සහ ජැට්‍රෝෆා තෙල් භාවිතය අපි නිර්දේශ කළෙමු. මේවා පිළිවෙලින් පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් සඳහා අර්ධ ආදේශක ලෙස භාවිතා කරන රටවල් තිබේ. මෙම ආදේශක ජෛව ඉන්ධන ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීමට පසුකාලීන රජයන් විසින් කිසිදු පසු විපරම් ක්‍රියාමාර්ගයක් ගත්තේ නැත.

     ඩොලර් හිඟාකෑම – විවේචනාත්මකව වැදගත් වන ඖෂධ, ඉන්ධන ආදිය ආනයනය කිරීමට ඩොලර් හිඟාකන රටක් වන ශ්‍රී ලංකාව, අපනයන සහ ආනයන සම්බන්ධයෙන් නම්‍යශීලී ප්‍රතිපත්තියක් තිබිය යුතුය. හැකි සෑම තැනකදීම අපගේ අවශ්‍යතා නිෂ්පාදනය කිරීමට/ නිෂ්පාදනය කිරීමට අවශ්‍ය වන අතර එමඟින් විදේශ විනිමය ඉතිරි කර ගැනීමට සහ දරිද්‍රතාවය අඩු කිරීමට අපට හැකි වේ. දේශීයව නිෂ්පාදනය කරන එවැනි ද්‍රව්‍ය සඳහා ඇති ඉල්ලුම වැඩිවීමත් සමඟ, නිෂ්පාදකයින්ට තම නිෂ්පාදනවල ගුණාත්මකභාවය ඉහළ නැංවීමට හැකි වන අතර අවසානයේ අපනයනය කරා යොමු වේ. අපනයනය කරන නිෂ්පාදන දේශීය කර්මාන්ත රාශියක් ඇත. මෙම කර්මාන්ත මුල සිටම ආරම්භ වූ නමුත් විදේශ ඇණවුම් ලබා ගැනීමට දියුණු විය.

     ශ්‍රී ලංකාව කෘෂි පාරිසරික කලාප 46 කින් සමන්විත පාංශු සහ දේශගුණයේ පුළුල් විචලනයක් ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම විශේෂිත දේශගුණය සහ පස මගින් සංලක්‍ෂිත වන අතර එමඟින් විදේශ විනිමය ඉපැයීමේ සැලකිය යුතු විභවයක් ඇති විවිධ භෝග වර්ග ගණනාවක් වගා කිරීමට හැකි වේ. අපගේ සාම්ප්‍රදායික අපනයන වන තේ, කුරුඳු වැනි අපනයනවලට ඇලී සිටීම වෙනුවට අපගේ අපනයන විවිධාංගීකරණය කිරීමේ වැඩපිළිවෙළක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. එවැනි අපනයන සඳහා බොහෝ රටවල ඉහළ ඉල්ලුමක් පවතී.

– sundaytimes.lk/211017/business-times/imports-substitution-the-way-forward-458493.html

B2. 1795 ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි

1794: ඉංග්‍රීසීන් ලංකාව ආක්‍රමණය කිරීමට මොහොතකට පෙර, ඔවුන් හෙන්‍රි ඩන්ඩාස් සඳහා නව කාර්‍යාලයක් නිර්මාණය කළහ: ජනපද සඳහා; යුද්ධය සඳහා රාජ්‍ය ලේකම්. ලේකම්වරයා එංගලන්තයේ යුද කාර්‍යාලයේ ප්‍රධානියා වූ අතර, යුද්ධය සඳහා පාර්ලිමේන්තු උප රාජ්‍ය ලේකම්වරයකු, පාර්ලිමේන්තු පෞද්ගලික ලේකම් (පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු) සහ හමුදා ලේකම් (ජෙනරාල්) ගේ සහාය ලැබිණි.

            ලංකාවේ, ලන්දේසි ආණ්ඩුකාර වැන් ඩි ග්‍රාෆ්ගෙන් පසු ජොහාන් ජෙරාඩ් වැන් ඇන්ජල්බීක් (1794 ජූලි 15 – 1796 පෙබරවාරි 16) පත් විය. දෙසැම්බරයේදී ප්‍රංශ විප්ලවවාදීන් නෙදර්ලන්තයට ඇතුළු වී බටාවියන් ජනරජය පිහිටුවීය. පරම්පරාගත ස්ටැඩ්හෝල්ඩර් එංගලන්තයට පලා ගිය අතර කියෙව්හි රැකවරණය ලබා දෙන ලදී.

ත්‍රිකුණාමලය: ලෝකයේ වටිනාම වස්තුව

1795: ප්‍රංශයේ ලන්දේසි ආධාරකරුවන් තම රට බටේවියානු ජනරජය ලෙස නම් කර නව රජයක් පිහිටුවීය. ලංකාවේ මෙන්ම ලන්දේසි යටත් විජිත කාරයෝ ද උභතෝකෝටික ප්‍රශ්නයක සිටියහ. ඔවුන් ජනරජයට සහාය දුන්නේ නම්, ඔවුන්ට එංගලන්තයෙන් පහර දෙනු ඇත. ඔවුන් ස්ටේටෝල්ඩර්ට පක්‍ෂපාතී නම්, එංගලන්තය තීරණය කරන්නේ කුමක්දැයි ඔවුන් දැන සිටියේ නැත. ඉංග්‍රීසීන් කියා සිටියේ ප්‍රංශය ඉක්මනින් කේප්, ජාවා සහ ලංකා අල්ලා ගැනීමට උපායක් යොදමින් සිටින බවයි.

• ඉංග්‍රීසි ගැති ස්ටැඩ්තෝල්ඩර් නොහොත් පරම්පරාගත නෙදර්ලන්ත පාලකයා එංගලන්තයට පලා ගොස් ඇති අතර එහිදී ඔහු පෙබරවාරි මාසයේදී යටත් විජිතවල ලන්දේසි නිලධාරීන්ට ප්‍රංශ ජාතිකයින්ට එරෙහිව ඉංග්‍රීසින් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන ලෙසට ලිපි ලිවීමට පෙළඹවූයේය. ඉංග්‍රීසීන් එම ව්‍යාජ ලිපි යොදාගෙන ලංකාවේ ලන්දේසි නිලධාරීන්ට යුද්ධය පවතින කාලය සඳහා ලංකාවේ ලන්දේසි දේපළ ඉංග්‍රීසීන්ට ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි ප්‍රබන්ධ පිළිබඳ පළමු උදාහරණයයි.

• මැයි මාසයේදී ලන්දේසීන් ප්‍රංශ සමඟ මිත්‍ර වී එංගලන්තය සමඟ යුද්ධ කළහ. එංගලන්තය කේප්ටවුන් ඇතුළු ලන්දේසීන්ගේ විදේශීය දේපළ බොහොමයක් අත්පත් කර ගත්තේය.

• අගෝස්තු 1795 – 1 මාර්තු 1796, පැට්‍රික් ඇලෙක්සැන්ඩර් ඇග්නිව් (ට්‍රින්කෝ හි) ලංකාවේ හමුදා අණදෙන නිලධාරියා ලෙස පත් කරන ලදී.

• ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් ලන්දේසීන්ගෙන් කොචින් අල්ලා ගත්හ. 72 වන රෙජිමේන්තුවේ විශාල නාවික හමුදාවක් වන මදුරාසියේ (චෙන්නායි) ඉංග්‍රීසි හොබාට් සාමිවරයා විසින් නියෝග කරන ලද අතර, අනෙකුත් රෙජිමේන්තු වල බලඇණි සහ සමාගම්, ප්‍රවාහන 6 කින් යුධ නැව් සහ අනෙකුත් යාත්‍රා සමඟ ජුලි 20 දින ලංකාවට එවන ලදී: ‘ත්‍රිකුණාමලය… ඔබේ උපකරණයේ ප්‍රධාන වස්තුව එයයි.’ ඉංග්‍රීසි අගමැති පිට් සතුටට පත් විය: ‘ලෝකයේ ඇති වටිනාම යටත් විජිත සන්තකය, අපගේ ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යයට එහි පළමු පිහිටුවීමේ සිට භුක්ති නොවිඳි ආරක්‍ෂාවක් ලබා දීමක් ලෙසය.‘ එය ‘හොඳම එකයි. සහ මුළු ඉන්දියාවේම වඩාත් වාසිදායක බොක්ක… එහි සමානව නොදන්නා අතර, මුළු යාත්‍රා සමූහයක් ආරක්‍ෂිතව පැදගෙන සන්සුන්ව සිටිය හැකිය.’ මේට්ලන්ඩ් ආණ්ඩුකාරවරයා එය හැඳින්වූයේ ‘ඔබට නාවික හමුදාවේ උසස් බව තබාගත හැකි සැබෑ යතුර සන්තකයේ තබාගැනීමෙන්’ ඉන්දියාවේ. එහි හුදු භූගෝලීය පිහිටීම දෙස බැලුවහොත් එය සමඟම මෙම හිස මත පරිපූර්ණ විශ්වාසයක් දරයි. නමුත් ඔබ එහි තත්ත්වය සමඟ මේ රටේ හමා එන කාලාන්තර සුළං සමඟ සම්බන්ධ වූ විට, ඉන්දීය අර්ධද්වීපයේ එක් පැත්තක සිට අනෙක් පැත්තට යාත්‍රා කළ නොහැකි බව අප කල්පනා කරන විට, එය නොපෙනී, සැකයක් ඉතිරි විය නොහැක. මේ රටේ නාවික බලයෙන් ඔබට ලැබිය යුතු සම්පූර්ණ ප්‍රතිලාභය ඔබට භුක්ති විඳීමට හැකි ඉන්දියාවේ එකම කරුණ එය බව ඕනෑම සැලකිල්ලක් දක්වන මිනිසෙකුගේ මතකය.’ ත්‍රිකුණාමලයේ මෝල්ටාව සහ සිංගප්පූරුව සහ රට අතර එංගලන්තයේ ප්‍රධාන නාවික බලඇණිය ළඟදීම නවාතැන් ගනු ඇත එයම, ඔවුන්ගේ කේබල් සහ රැහැන් රහිත ජාලයේ ප්‍රධාන සම්බන්ධකය, ආසියා පැසිෆික් වෙත ගුවන් මාර්ග ආරක්‍ෂා කරයි.

• ලංකාවේ ලන්දේසි නිලධාරීන් යුරෝපීය තත්ත්වය ගැන තූත්තුකුඩියෙන් පිටත්කර හැරීමකින් අසා ඇත. යාපනයේ සහ තූත්තුකුඩියේ පිහිටි දුර්වල ලන්දේසි හමුදා කඳවුරුවලට තත්ත්වය පිළිබඳ නොදැනුවත්කම මවාපෑමට සහ ප්‍රහාරයක් මැඩපැවැත්වීමට අපොහොසත් වී, VOC හි ප්‍රතිවිපාක ගණනය කර කොළඹට ඉවත් වන ලෙස කොළඹ උපදෙස් දුන්නේය. කොළඹ, ගාල්ල, ත්‍රිකුණාමලය දෙන්න එපා කියලා මන්නාරමේ සහ වන්නියේ මැලේ සමාගම් කොළඹට සහ ත්‍රිකුණාමලයට නියෝග කළා. ජුලි 25: 1787 ලන්දේසි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සාමය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරන තෙක් ලන්දේසීන් විසින් තාවකාලික ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණයක් භාරයේ තබා ගැනීමට ලන්දේසීන් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ඉංග්‍රීසි වාඩිලෑමකට අවසර දිය යුතු බව සඳහන් කරමින් හොබාට් සාමිවරයාගේ ලිපියක් සමඟින් ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින් ස්ටේටල්ඩර්ගේ ලිපිය අමුණා ඇත. කොළඹ ලන්දේසි කවුන්සිලයේ භාණ්ඩාගාරය හිස් විය. VOC ක්‍රියාකාරකම් ඇනහිට ඇති බවත්, බටාවියාවෙන් සැපයුම් නොපැමිණෙන බවත්, මඩකලපුවෙන් ඔවුන්ගේ සහල් සැපයුම මාස 5 කට පමණකට ඇති බවත් ඔවුන් දැන සිටි නමුත් ඔවුන් ඉංග්‍රීසි දීමනාව ප්‍රතික්ෂේප කළහ. අගෝස්තු 3: ඉංග්‍රීසීන් ත්‍රිකුණාමලයට උතුරින් ගොඩබසින ලදී. ඔවුන් මහනුවර රජුගේ ආධාර ඉල්ලා ලිපි 2 ක් රැගෙන ගියහ.

• අගෝස්තු: උඩරට රජු ලන්දේසි පාලනය යටතේ පැවති කොළඹට එරෙහිව ඉංග්‍රීසි සහාය ලබා දෙන බවට පොරොන්දු විය. කොළඹ ලන්දේසි කවුන්සිලය ලන්දේසි ජනරජයට සහාය දීමට තීරණය කළේය. කර්නල් ජේම්ස් ස්ටුවර්ට් යටතේ ඉංග්‍රීසි හමුදාවේ ත්‍රිකුණාමළ ෆෙඩ්‍රික් බලකොටුවට බෝම්බ හෙලූ අතර, එහිදී 768 සෙපොයි, මැලේ, ලන්දේසි සහ යුරෝපීය නිලධාරීන් සහ සොල්දාදුවන්ගෙන් යුත් සමාගම් 9ක් යටත් වූ අතර, අගෝස්තු 27 වැනි දින ඔස්ටෙන්බර්ග් කොටුවේ සිටි අයද යටත් වූහ. සැප්තැම්බර් 17: නාගපට්නම් සිට ශක්තිමත් කිරීම් සමඟ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් මඩකලපුව අල්ලා ගත්හ. බොහෝ හමුදා ඒ වන විටත් පලා ගොස් තිබුණි. සැප්තැම්බර් 27: ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් මහනුවර රජු හමුවී ප්‍රංශ විප්ලවවාදී මූලධර්මවල භයානක බලපෑම් ගැන ඔහුට අනතුරු ඇඟවූ අතර උඩරට කර්මාන්ත ශාලාවක් ඉල්ලා සිටියේය.

• පේදුරුතුඩුවට ගොඩබසිමින්, ඉංග්‍රීසින් යාපනය (සැප්තැම්බර් 28) මෙන්ම හැමන්හීල් (කයිට්ස්), පුනරින් සහ වැලිවෙට්ටිතුරේ, මන්නාරම (සැප්තැම්බර් 30), කල්පිටිය (නොවැ 5), මුලතිව් සහ කල්පිටියේ වන්නි බලඇණි (නොවැ 13) වැනි ප්‍රදේශ ලබා ගත්හ.

• හෙන්රි ඩන්ඩාස් යටතේ, බ්‍රිතාන්‍යයේ යුධ ලේකම් විස්කවුන්ට් මෙල්විල්, ශාන්ත ඇන්ඩෘස් විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය සහ ඉංග්‍රීසි ඔත්තුකරුවෙකු වූ හියු ක්ලෙගෝර්න් (ස්කොට්ලන්ත) ඕලන්දයට ප්‍රංශ ප්‍රහාරයක් එල්ල වූ විට ආසියාවේ ලන්දේසි ජනපද ඈඳා ගැනීමේ ඉංග්‍රීසි සැලැස්මේ කොටසකි. ක්ලෙගෝර්න් ස්විට්සර්ලන්තයේ Comte Charles de Meuron ට රෙජිමේන්තුව පවුම් 5,000 කට ඉංග්‍රීසින්ට මාරු කිරීම සඳහා ගෙවා, පසුව ලන්දේසි හමුදාව ආරක්ෂා කරන ස්විට්සර්ලන්ත රෙජිමේන්තු වල කපිතාන් වූ කවුන්ට්ගේ සහෝදරයා වූ ලංකාවේ රෙජිමේන්තු අධිපතිවරයාට කවුන්ට්ගේ උපදෙස් පරිදි ඉන්දියාවට යාත්‍රා කළේය. . සැප්තැම්බර් 30: ස්විස් සහ ජර්මානු රෙජිමේන්තු ලන්දේසීන්ගෙන් ඉවත් විය. කොළඹ ආරක්‍ෂාව පිළිබඳ සැලසුම් සහ ලන්දේසි බලය පිළිබඳ දැනුම සමඟ Meuron රෙජිමේන්තුව ඉංග්‍රීසින්ට මාරු විය. ලන්දේසි වෙළෙන්දෝ සටන් කිරීමට සූදානම් නොවූ නමුත් ඉංග්‍රීසි කුමන්ත්‍රණයට එරෙහිව තවත් මාස 5 ක් ඔවුන්ගේ ඒකාධිකාරය ආරක්ෂා කළහ. 1796: ලන්දේසීන් යටත් විය.

• උඩරට රජු දුම්බරල රාළ (මෙගස්තැන්න අදිකාර්) ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට යාපනය හරහා මදුරාසියට (චෙන්නායි) යවා තිබුණි. ඔක්‌තෝබර් 12, ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් පෙරදිග ඉන්දීය සමාගමට (EIC) මනාප ඒකාධිකාරයක් ලබා දෙමින් උඩරට සමඟ මූලික ගිවිසුමක් (ඉර හඳ පවතින තාක් කල් පවතිනු ඇත) අවසන් කළහ. උඩරට සිංහාසනය වටකරගත් සිංහල රදලයන්ගේ  කතිපයාධිකාරය අතරින් ප්‍රබලම පාර්ශවය නියෝජනය කළ ‘මහේච්ඡ අමාත්‍යයා’  වූ පිළිමතලාව මෙම ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය. ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් කියා සිටියේ ඔහුට නායක්කර්වරුන් මහනුවරින් පලවා හැර සිංහල රාජවංශයක් පිහිටුවීමට අවශ්‍ය වූ බවයි. රජු මෙන්ම රදළවරු ද දෙමළ නායිකර්වරුන්ට විශාල වශයෙන් ණය වී සිටියහ. සිංහල රදළයන්, රජුගේ පරමාධිපතිත්වය පරීක්ෂා කළ නමුත් ඔවුන් ජනතාව පීඩාවට පත් කරන්නන් විය. ඔවුන්ගේ පුළුල් ඉඩම් හිමිකම නිසා කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයේ පාලනය ඔවුන්ට ලැබුණි, කුලය ඔවුන්ට බලපෑම් ඇති කළේය, මධ්‍යම පරිපාලනයක්, දූෂණයට පුළුල් හැකියාවන් සහ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පාලනය කිරීම අසීමිත බලයක් ලබා දුන්නේය. විධායක සහ අධිකරණ බලය ඒකාබද්ධ කළ ප්‍රධානියෙකු ඉදිරියේ පෙනී සිටින නඩුකාරයින්ට තෑගි දීමට සිදු විය, සියලු දඩ මුදල් සම්ප්‍රදායන් සහ සාක්ෂි මත පදනම්ව, ලිඛිත නීති නොමැතිව තීන්දු දුන් ප්‍රධානීන් ය. ‘ත්‍රස්තවාදය’ සහ ඔවුන්ගේ ස්ථාවරයේ ‘ස්වාභාවික බලපෑම’ ඔවුන්ගේ දිසාව සහ රට තුළ සම්ප්‍රදායන් සහ සිරිත් විරිත් තහවුරු කළේය. රජු ඔවුන්ගේ බලය පරීක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කළේ ගම් සභා – ගන්සභා (ග්‍රාම විනිශ්චය සභා, ගමක වැඩිහිටියන් අමබලම / තානායමේ හෝ ගම්වැසියන් එක්රැස් වූ ජනප්‍රිය  ගසක් යට රැස් වූ අතර), මායිම් පිළිබඳ ආරවුල් වැනි සිවිල් හෝ අපරාධ කටයුතු සමථයකට පත් කිරීමෙනි. , ණය, සොරකම්, ආරවුල් ආදිය සාමකාමීව සහ වියදම් රහිතව දිස්ත්‍රික් සභා වෙත යවන ලද අභියාචනා – රටසභා ප්‍රධානීන් පාලනය කිරීමට ගත් මේ උත්සාහය ‘අත්තනෝමතික රාජ්‍යයක් තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවයවවල සංදර්ශනයක්’ ඉදිරිපත් කළ නමුත් ඊට එරෙහිව රදළයන් එක්සත් කළේය.  (කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා)

• ප්‍රධානීන්ගේ සම්බාධක පිළිබඳ සාමාන්‍ය පිළිගැනීමක් සහ සමානාත්මතාවයේ සාමාන්‍ය මූලධර්මය මගින් පාලනය වන සාමාන්‍ය බුද්ධියට ආයාචනා කිරීම මත පදනම් වූ ආරවුල් විසඳීම සමඟ උඩරට අතර දේපළ හා මුදල් සම්බන්ධයෙන් සංකීර්ණ ගනුදෙනු සිදු විය. මුදල් මත පදනම්ව, ‘අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් වාසිදායක හුවමාරු කිරීමේ සාමාන්‍ය මූලධර්ම’ මත පදනම් වූ විශාල අභ්‍යන්තර සහ බාහිර වෙළඳාමක් (මැරිටයිම් සහ අනෙකුත් රටවල් සමඟ උදා: මාලදිවයින, යුරෝපය!) සිදු විය. ලුණු, මාළු,  රෙදි සහ අරක්කු සඳහා ගම්මිරිස්, එනසාල්, කුරුඳු, පුවක්, ඉටි සහ වී හුවමාරු කර ගනිමින් යාපනය, මන්නාරම, පුත්තලම, කළුතර, හම්බන්තොට, ගිරුවාපත්තුව දක්වා විහිදුණු වෙළඳාමක් මුහුදුබඩ සමඟ පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත විය. ඔවුන් මාතලේ සහ උඩරට සිට යපස් සැපයීමට අමතරව මාතර කිරිමේ සිට ලෝපස් සැපයූහ. උඩරට නිෂ්පාදන මාලදිවයිනට ද දෝනිවලින් නැව්ගත කරන ලදී. කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරය සමඟ ඉන්දියාවේ වගා කරන ලද පුවක් වලට වඩා බෙහෙවින් උසස් වෙළඳාමක් සිදු විය. ඉංග්‍රීසීන් ඉක්මනින්ම මෙම වෙළඳාම මත උඩරට යැපීම යටපත් කිරීමට උත්සාහ කළේ ඔවුන්ට යටත් වීමට බල කිරීම සඳහා ය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් නොදැනුවත්වම බොහෝ වෙළඳ මාර්ග තිබුණි. (එස්.බී.ඩී. ද සිල්වා)

• ලන්දේසි විරෝධී ස්ටෙහෝල්ඩේරියන් පක්ෂය ඉංග්‍රීසින්ට කොළඹට ප්‍රමාණවත් බලයක් ඉතිරි කළ නොහැකි බව විශ්වාස කළ ඉංග්‍රීසින් (ඔක්තෝබර් 15) ඉගෙන ගත් අතර, ප්‍රංශ හමුදාවක් ඉන්දියාවේ වෙනත් තැනක ඔවුන් අල්ලා ගනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළහ. ස්විට්සර්ලන්තයෙන් පලාගිය අය කොළඹ අල්ලා ගන්නා ආකාරය ගැන වෙනත් ඔත්තු සැපයූහ. ලන්දේසීන් ගාල්ලේ සිට බලකොටු කළ කොළඹට හමුදා ගෙන ගියහ.

• උඩරට තානාපති කාර්යාලය ඉංග්‍රීසි භාෂාන්ට මදුරාසියේ 27 ඔක්තෝබර් දක්වා පෙබරවාරි දක්වා.

• ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විශ්වාස කළේ ප්‍රංශ සහ ලන්දේසි සමූහාණ්ඩුව අතර ආරක්ෂක සන්ධානයක් (නොවැම්බර්) ඔවුන්ගේ ආසියානු යටත් විජිතවලට ප්‍රහාරයක් එල්ල කරනු ඇති බවයි.

• දෙසැම්බර් 20: සැපයුම් සහ සොල්දාදුවන් 5,000ක් කොළඹට යන බව උඩරට සෙන්පතියෙක් ඉංග්‍රීසින්ට දැනුම් දුන් අතර උඩරට සෙන්පතිවරයා මීගමුවේ දී ඉංග්‍රීසින්ට එක් විය.

• නොවැම්බර් මාසයේදී උඩරට ඉංග්‍රීසින්ට ත්‍රිකුණාමලයේ සහ කොළඹට සැපයීමට පොරොන්දු විය. ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් සමඟ ගිවිසුමකට විරුද්ධ වූ කොළඹ ලන්දේසීන් ‘ජැකොබින් පක්ෂයේ ප්‍රචණ්ඩ ජනරජිකයන්’ ලෙස සංලක්ෂිත වූ අතර ඉංග්‍රීසි මදුරාසිය කොළඹ ‘ජැකොබින් කුමන්ත්‍රණයක්’ අපේක්ෂා කළේය.

• 1795-98 ලංකාවේ ඔවුන් විසින් හිමිකම් කියන ලද එම කොටස් සඳහා ඉංග්‍රීසි හමුදා ආණ්ඩුකාරවරයා පිහිටුවන ලදී. 1798: ගැරිසන් ජෙනරාල් හමුදා කටයුතුවලට සීමා විය. සිවිල් සහ මිලිටරි සම්බන්ධයෙන් රජයේ සියලුම බලතල සහිත සිවිල් ආණ්ඩුකාරවරයා පත් කෙරේ.

• ගොවිගම නොවන ගිහියන් සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා එකතු වී පහතරට (1772 සහ 1795) උපසම්පදා (පැවිදි) උත්සව පැවැත්වීම. 1799-1813: කුල-විශේෂිත නියෝජිත කණ්ඩායම් 5 කට (ප්‍රධාන වශයෙන් සලාගම, නමුත් දුරාව සහ කරවා) මියන්මාරයට (බුරුමය) යාමට අවසර දී පැවිදි වූ භික්ෂූන් සමඟ ආපසු ගියහ.

• Alexander Dalrymple, පෙරදිග ඉන්දීය සමාගම (EIC) හි ජලවිද්‍යාඥයා, එංගලන්තයේ රාජකීය නාවික හමුදාවේ පළමු ජලවිද්‍යාඥයා බවට පත් කළේය. ප්‍රංශ සිතියම් සාදන්නා වන M D’Apres de Mannevillette හා සම්බන්ධ වූ Dalrymple සතුව 1744-76 ඉන්දියානු සාගරය නැරඹීම සඳහා ඉංග්‍රීසි යාත්‍රා 11ක් සහ 1757-77 සිට ප්‍රංශ නැව් 6ක් සහ 1699-1780 ඉංග්‍රීසි සංචාර 26ක ලියකියවිලි සවිස්තරාත්මක ප්‍රස්ථාර තිබුණි.

• ඉංග්‍රීසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම තුළ සහ එංගලන්තයේ පාර්ලිමේන්තුව තුළ ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවේ EIC භටයින්ගේ පාලනය සහ ඔවුන් රජු විසින් අත්පත් කර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් සටන.

(උපුටා ගැනීම්, A Very Personal Ingrisi History of the World: BigBang to Imperialism, Amoeba to Lenin, Krisantha Sri Bhaggiyadatta)

B3. ශ්‍රී ලංකා බ්‍රිතාන්‍ය යටත්වැසියන්: 1865 සිට 1883 දක්වා ලංකාවේ නිල ජීවිතය තුළ ඉංග්‍රීසි උගත් ලාංකිකයන් WMDD අන්ද්‍රාඩි

(උපුටා ගැනීම 1 වන පරිච්ඡේදයෙන්)

අධ්‍යාපනික පසුබිම – පෘතුගීසි, ලන්දේසි හෝ ඉංග්‍රීසි වේවා, ලංකාවේ යුරෝපීය යටත් විජිත කරුවන්ට සෑම විටම රට පාලනය කිරීමේදී සහ පරිපාලනය කිරීමේදී ප්‍රාදේශීය යටත් නිලධාරීන්ගේ හෝ සහකාරකයන්ගේ පන්තියක සහය අවශ්‍ය විය. කෙසේ වෙතත්, 19 වන සියවස දක්වාම, මෙම පරිපාලනයට කුරුඳු වනාන්තර සාම්ප්‍රදායික සූරාකෑමට අවසර දීම සහ ලංකාවට එහි උපායමාර්ගික වැදගත්කම ලබා දුන් වරායන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පිළිවෙලක් පවත්වා ගැනීමට වඩා වැඩි යමක් කිරීමට අවශ්‍ය විය. විදේශීය බලවතුන් තිදෙනාම ඉහළ යුරෝපීය අධීක්ෂණයට යටත්ව දේශීය පරිපාලන ආයතන හරහා රට පාලනය කිරීමට සෑහීමට පත් වූහ.

     සමුද්‍රීය පළාත්වල ප්‍රධානීන් ලෙස ඉංග්‍රීසින්ගේ ආසන්නතම පූර්වගාමීන් වූ ලන්දේසීන් යටතේ පැවති තත්ත්වය මෙසේ විස්තර කර ඇත.

   පෘතුගීසීන්ට සිංහල රජවරුන්ගෙන් උරුම වූ දේශීය පරිපාලන ක්‍රමය ලන්දේසීන් විසින් රඳවා ගනු ලැබීය. ස්වදේශික නිලය ධූරාවලිය 2 කින් සමන්විත වූ අතර එය ඉහළින් අභිසාරී විය. ප්‍රධාන ස්වදේශික නිලධාරීන් රජයේ ආසනයේ සිටියහ. ස්වදේශික මිලීෂියාවට වගකිව යුතු කෝරළයේ හෝ දිස්ත්‍රික්කවල මුදලිවරු ඔවුන් යටතේ මුහන්දිරම්වරුන්, ආරාචිවරුන් සහ කන්ගානිවරුන් ලස්කරින්වරුන්ට අණ දෙන ලදී.

   සිවිල් අධිකාරිය ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබුවේ පත්තුවල අතුකෝරලයන්ගේ හෝ ගම් කණ්ඩායම්වල සහ තනි ගම්මාන භාර නගරාධිපතිවරුන්ගේ සහාය ඇති දිස්ත්‍රික් කෝරාල විසිනි. මුදලිවරුන්ගේ සහ කෝරාලයන්ගේ වෙනම, සහසම්පූර්ණ අධිකරණ බලය කෙසේ වෙතත්, එවැනි ඝර්ෂණයක් ඇති කළ අතර, ෆෝක් ආණ්ඩුකාරවරයා මුදලිවරුන් අතට නිලධාරීන් දෙදෙනා ඒකාබද්ධ කළේය. (ද සිල්වා, සීආර්, බ්‍රිතාන්‍ය ආක්‍රමණය I යටතේ ලංකාව)

     එවැනි ප්‍රාදේශීය නිලධාරීන්ට වැටුප් නොගෙවූ නමුත් ඉඩම් ප්‍රදානයන් ලැබුණි. 1796 දී සමුද්‍රීය පළාත් යටත් කර ගැනීමත් සමඟ ඉංග්‍රීසීන්ට සම්ප්‍රදායික ප්‍රාදේශීය නිලධාරීන් හරහා මෙම පාලන ක්‍රමය උරුම විය. ඉන්පසුව හෝ 1815 උඩරට රාජධානිය යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව හෝ ඔවුන් ක්ෂණික වෙනස්කම් සිදු නොකළේය, මන්ද නව මධ්‍යම පළාත් ද පැරණි ලෙස දිසාව සහ රේටමාත්මය හරහා පාලනය කරන ලදී. දිවයින පවත්වාගෙන ගිය අරමුණ නොවෙනස්ව පැවති අතර, එහි ආදායම පරිපාලන වියදම් පියවා ගැනීමට යන්තම් ප්‍රමාණවත් නොවූ අතර, ඕනෑම දැවැන්ත නවෝත්පාදනයක් කිරීමට පෙළඹවීමක් තිබුණේ නැත.

කෙසේ වෙතත්, 1820 ගණන්වල සිට, කඳුකර අභ්‍යන්තරය පාලනය කිරීමේ යුදමය ගැටලු විසඳා ගැනීමත්, ඉන්දියන් සාගරයේ ඉංග්‍රීසි ආධිපත්‍යය තහවුරු වීමත් සමඟ, ලංකාවේ සම්පත් වඩාත් සම්පූර්ණයෙන් සූරාකෑමට උත්සාහ කරන ලදී. 1830 ගණන්වල සිට කෝපි වතුවල නැගීම රටේ ආර්ථිකය පරිවර්තනය කිරීමට පටන් ගත්තේය: ‘ලංකාවේ නවීකරණයේ දී වැවිලි කෘෂිකර්මාන්තයේ ව්‍යාප්තිය ප්‍රධාන සාධකය විය; එය නූතන ලංකාවේ සෑම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයක්ම ප්‍රායෝගිකව පැවැත්මට ගෙන ආවේය’ (ද සිල්වා, කේ)

      ලංකාව සහ බටහිර ඉන්දීය කෝපි සඳහා තීරු බදු සමාන කිරීම, බටහිර ඉන්දීය නිෂ්පාදනය පහත වැටීම සහ යුරෝපයේ කෝපි සඳහා වැඩිවන ඉල්ලුම මේ සියල්ල ලංකාවේ උත්පාතයකට හේතු විය. 1836 සිට අක්කර 4,000 ක් පමණ වගා කළ විට, 1845 දී අක්කර 37,596 ක් කෝපි වගා කරන විට, දිවයිනේ කෝපි වගාව සඳහා ධනාත්මක උමතුවක් පැවතුනි (බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ මිල්ස්, LA, Ceylon).

     මෙය 1847 දී වෙළඳපොලේ අර්ධ කඩාවැටීමකින් පරීක්ෂා කරන ලද නමුත් කෝපි යථා තත්ත්වයට පත් වී අපගේ අධ්‍යයනයේ කාලය අවසන් වන තෙක් දිවයිනේ ප්‍රධාන නිෂ්පාදනය බවට පත් විය. මෙම නව භෝගය හඳුන්වා දීමෙන් දශක කිහිපයක් ඇතුළත, පෘතුගීසි සහ ලන්දේසි ආධිපත්‍යයේ සියවස් 2 කට වඩා වැඩි මූලික ස්වභාවයේ වෙනස්කම් සිදුවී ඇත.

     වැවිලි කර්මාන්ත සංවර්ධනය රටේ ආර්ථික වාසනාවට පමණක් බලපෑවේ නැත. පුද්ගලික ව්‍යවසාය යටතේ ඔවුන්ගේ වර්ධනය, වෙළදවාදයේ සහ ඒකාධිකාරයේ පැරණි සම්ප්‍රදායන් අතුගා දැමීමට උපකාරී විය. ඔවුන්ගේ අවශ්යතාවයන් භෞතික සංවර්ධනය, මාර්ග සහ දුම්රිය ජාලයක් නිර්මාණය කිරීම සහ වෛද්ය සේවා හඳුන්වාදීම සඳහා හේතු විය. යුරෝපීය හා වෙලඳපොල බලපෑම් වලින් මෙතෙක් අඩුවෙන්ම බලපෑමට ලක් වූ උඩරට ඉඩම් ඔවුන් තරමක් ම්ලේච්ඡ හදිසියකින් විවෘත කළහ. ඉන්දියානු ශ්‍රමය ආනයනය කිරීම කඳුකරයේ සමාජ රටාව රැඩිකල් ලෙස වෙනස් කළේය. ඇත්ත වශයෙන්ම ඔවුන් උත්පාදනය කළ ධනය ඔවුන්ට අවශ්‍ය පරිපාලනයේ නවීකරණයට මුදල් යෙදවීමට උපකාරී විය. 1832-33 කෝල්බෲක්-කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම එම නවීකරණය සඳහා නෛතික හා ආයතනික රාමුවක් සැපයීය (Mendis, GC, Colebrooke-Cameron Papers, I ).

සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය වන රාජකාරීය, වැසියන් විසින් රාජ්‍යයට ලබා දුන් අනිවාර්‍ය ශ්‍රම සේවා ක්‍රමය අහෝසි කරන ලදී. රාජ්‍ය ඒකාධිකාරය වාණිජ වර්ධනයට හානිකර ලෙස ඉවත දමන ලදී. පෘතුගීසි සහ ලන්දේසි යටතේ ස්වාධීන වූ සහ මෙතෙක් ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණිකයන් විසින් වෙන වෙනම පරිපාලනය කරන ලද උඩරට පළාත් සමුද්‍රීය පළාත් සමඟ පොදු පරිපාලන ක්‍රමයක් තුළ ඒකාබද්ධ කරන ලදී. ඒකාකාරී අධිකරණ පද්ධතියක් හඳුන්වා දුන් අතර නිල 9 දෙනෙකුගෙන් සහ ‘නිල නොවන’ සාමාජිකයින් 6 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් නිර්මාණය කරන ලදී.

     මෙවැනි වෙනස්කම් සිදු වීමත් සමඟ, ප්‍රධානීන් සහ ප්‍රධානීන් විසින් නියෝජනය කරනු ලබන පැරණි වර්ගයේ නිලධරයන් තවදුරටත් ඉංග්‍රීසි පරිපාලනයේ ප්‍රමාණවත් උපකරණ ඔප්පු නොකරන බව පැහැදිලි විය. ඔවුන් නියෝජනය කළේ ශීඝ්‍රයෙන් පසු බසින සමාජයේ අවධියකි. ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් ද වෙනත් තැන්වල දක්නට ලැබෙන පරිදි ප්‍රධානීන් වැනි ඇතැම් සම්ප්‍රදායික කාර්‍ය භාරකරුවන් දිගු කලක් සේවයේ යොදවා ගත් බව සැබෑය. නමුත් ඒ ඔවුන්ගේ බලතල සහ කාර්‍යයන් ඉංග්‍රීසි පරිපාලනයේ සහ රජයේ අවශ්‍යතාවලට සරිලන පරිදි දැඩි ලෙස පරිවර්තනය වීමෙන් පසුවය.

     අනෙක් අතට වඩා වැදගත් කරුණක් වූයේ ප්‍රධානීන් විසින් කලින් ඉටු කරන ලද සමහරක් උපකල්පනය කරන අතරම නව කාර්‍යයන් ඉටු කිරීමට නියමිත නව ශ්‍රේණි සහ ස්වදේශීය නිලධාරීන්ගේ වර්ග ඉහළ යාමයි. සාමාන්‍ය රාජකාරි සඳහා ඇතැම් ලිපිකරුවන්ට සෑම විටම අවශ්‍ය වූ අතර ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව දැන් වැඩි වී ඇති අතර ඔවුන් සේවය කළ භාෂාව වෙනස් විය. නව දෙපාර්තමේන්තු නිර්මාණය කරන ලද අතර, ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා නව නිලධාරී කාණ්ඩ සහිතව; හෝ පොදු වැඩ සහ මිනින්දෝරු-ජනරාල් වැනි පැරණි දෙපාර්තමේන්තු කෝපි වතු සංවර්ධනය විසින් ජනනය කරන ලද නව ආවේගයන් යටතේ ඔවුන්ගේ විෂය පථය රැඩිකල් ලෙස වෙනස් වී ඇත. මෙම සියලුම රජයේ දෙපාර්තමේන්තු සඳහා, ප්‍රාදේශීය යටත් නිලධාරීන් අවශ්‍ය වූ අතර, බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී නව කුසලතා වලින් සන්නද්ධ වූ අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන් බඳවා ගනු ලැබුවේ පහළ ශ්‍රේණි සඳහා වුවද, ඇතැම් ශාඛාවල ඔවුන් ඉහළම තනතුරු සඳහා පවා සුදුසු බව පෙනී ගියේය.

ස්වාභාවිකවම, කොළඹ සහ ගාල්ල වැනි නාගරික මධ්‍යස්ථානවල සහ මහනුවර වතු ආශ්‍රිතව ඇති වූ නව ආර්ථික හා වාණිජ සංවර්ධනයත් සමඟ යුරෝපීය සමාගම්වලට ද නවීන අධ්‍යාපනයක් සහිත ස්වදේශිකයන් අවශ්‍ය විය (1881 දී වාණිජමය අවශ්‍යතා සඳහා ලිපිකරුවන් 2,500 ක් පමණ සිටි බව පෙනේ. ඔවුන්ගෙන් කී දෙනෙක් ප්‍රදේශවාසීන්ද යන්න නොදනී, ෆර්ගසන් නාමාවලිය 1883-84). මෙම අධ්‍යයනය රාජ්‍ය සේවයේ යෙදී සිටින ඉංග්‍රීසි උගත් ලාංකිකයන් සමඟ කටයුතු කරන බැවින් මෙම වාණිජ වර්ධනයන් සෙවීමට අදහස් නොකරන නමුත් ඒවා 1830 ගණන්වල ලංකාවේ ආරම්භ වූ පරිවර්තනයේ කොටසක් ලෙස සැලකිය යුතුය.

     ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි පාලනය එහි පළමු සීමිත, පාහේ සෘණාත්මක පරමාර්ථ වලින් ඈත් වූ විට, එය සම්ප්‍රදායික ස්වදේශික ක්‍රියාකාරීන් හරහා වක්‍ර පාලන ක්‍රමය අත්හැරියේය. එය නව කාර්‍යයන් සකස් කර, විශේෂයෙන් යුරෝපීය කුසලතා ඉල්ලා සිටින අතර, ඉංග්‍රීසි පරිපාලනයේ භාෂාව වූ බැවින් ඉංග්‍රීසි දැනුමක් ඉල්ලා සිටියේය. මෙලෙස ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය බොහෝ ආකාරයේ රජයේ රැකියා සඳහා විදේශ ගමන් බලපත්‍රය බවට පත් වූ අතර, රටේ ඉංග්‍රීසි උගත් ලාංකිකයන්ගේ හරය බවට පත් වූයේ නිල තනතුරුවල සිටින ප්‍රාදේශීය ජනතාවයි.

     1796 දී ලන්දේසීන්ගෙන් සමුද්‍රීය පළාත් අත්පත් කරගත් ඉංග්‍රීසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම අධ්‍යාපනය කෙරෙහි එතරම් උනන්දුවක් නොදැක්වීය. ආක්‍රමණයට පෙර, ලන්දේසි ප්‍රතිසංස්කරණ පල්ලිය විසින් ප්‍රාදේශීය ජනතාව තුළ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයක් ලබා දුන් පාසල් ස්ථාපිත කර තිබුණේ, බොහෝ දුරට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ව්‍යාප්ත කිරීමේ අරමුණින් (Gරතිඑන්, ළ්J, රජයේ පාසල්). නමුත් ටෙනන්ට් පෙන්වා දෙන පරිදි, ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණයෙන් පසු වසර කිහිපයක් යනතුරු, ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ හෝ අධ්‍යාපනයේ (ටෙනන්ට්, ඊ, ලංකා ක්‍රිස්තියානි ඉතිහාසය) ව්‍යාප්තිය කෙරෙහි අවධානය යොමු වූයේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. මේ අනුව 1798 දී නෝර්ත් ආණ්ඩුකාර ධූරයට පත් වන තෙක් ලන්දේසි පාසල් පවා නොසලකා හැරීමට ලක් වූ අතර ලන්දේසි පල්ලියේ පාසල් පුනර්ජීවනය කරන ලදී.

අධ්‍යාපනය පිළිබඳ  නව චින්තනයක පළමු ලකුණ 1799 දී කෝඩිනර්, පූජකවරයා විසින් ‘මුදලියාර්වරුන්ගේ සහ රජයේ විවිධ දෙපාර්තමේන්තුවලට ඉංග්‍රීසි කතා කරන නිලධාරීන් සපයන අනෙකුත් ප්‍රධානීන්ගේ පුතුන් සඳහා පුහුණු පාසලක්’ පිහිටුවීමට යෝජනා කිරීමත් සමඟය (රුබේරු, ආර්, යටත් විජිත යුගයේ අධ්‍යාපනය). මෙම යෝජනාව ක්‍රියාත්මක වූයේ කොළඹ ප්‍රථම ඉංග්‍රීසි භාෂා පාසල වන වුල්ෆෙන්ඩාල්  හි සෙමනේරිය පිහිටුවීමත් සමඟය.

     අවාසනාවන්ත ලෙස මෙය සහ අධ්‍යාපනය පුනර්ජීවනය කිරීමට උතුරේ අනෙකුත් උත්සාහයන් අරමුදල් හිඟය මත යටපත් විය. සෙමනේරිය අලුත්කඩේට ඉවත් කර සාමාන්‍ය පරිමාණයෙන් දිවා පාසලක් බවට පත් කරන ලදී. 1812 දී එහි සිංහල 83 ක්, දෙමළ 35 ක් සහ බර්ගර් පිරිමි ළමුන් 40 ක් සිටියහ. (සිංහල කොල්ලන්ගෙන් 70ක් වෙල්ලාල කුලයට අයත් වූ අතර 5ක් ධීවරයාටද, 6ක් චාලියටද, 2ක් චන්දෝ කුලයටද අයත් වූහ. පළමුවැන්නා උසස්ම කුලය ලෙස සැලකේ. ග්‍රේටියන්).

     රජයේ ක්‍රියාකාරකම් සීමාසහිත වූ අතර එහි සම්පත් ද එලෙසම අධ්‍යාපනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සුදුසු විය. එහෙයින් අධ්‍යාපනය පුළුල් කිරීමේ ඊළඟ ආවේගය පැමිණියේ මිෂනාරිවරුන්ගෙනි. ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාවන් ඔවුන්ගේ පාසල් නොසලකා හැරීම හේතුවෙන් බුද්ධාගමට හා හින්දු ආගමට නැවත නැඹුරු වන බවට වූ පුවත, ක්‍රියා කරන ලෙස ස්වදේශීය රජයට බලපෑම් කිරීමට විල්බර්ෆෝර්ස් සහ එවැන්ජලිස්තවරුන් පෙළඹවූ අතර, ඒ සමඟම රෙපරමාදු දූත මණ්ඩල ගණනාවක් ලංකාවේ පිහිටුවන ලදී.

‘කේරිගේ සහ ඔහුගේ සෙරම්පෝර් සහචරයන්ගේ පුළුල් දැක්ම නිසා, අඛණ්ඩ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමට ප්‍රථමයෙන් බැප්ටිස්ට්වරු වූහ’ (Latourette, A History of the Expansion of Christianity, VI), නමුත් 1812 දී ඔවුන් දුන් මූලිකත්වය ගත්තේ 1814 දී වෙස්ලියන්වරු, 1816 දී යාපනයේ ඇමරිකානු දූත මණ්ඩලය විසින් සහ 1818 දී පල්ලියේ මිෂනාරි සංගමය විසින් (බ්‍රිතාන්‍ය යටතේ මෙන්ඩිස්, ජීසී;,  මෙම ආයතන සියල්ලම පාසල් පිහිටුවීමට පියවර ගත් අතර, ඒවායින් බොහොමයක් ගම්වල දේශීය භාෂා පාසල් විය. )

     ‘මිථ්‍යාදෘෂ්ටික හදවතට බලපෑම් කිරීමට නම්, මිෂනාරිවරයා බුද්ධිය අවදි කිරීමෙන් ආරම්භ කළ යුතු බවට ටෙන්නෙන්ත් ගේ විශ්වාසය (ටෙන්නෙන්ත්, ඒ, ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ ඉතිහාසය) මුල් මිෂනාරිවරුන් විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම බෙදා ගන්නා ලදී. කොප්ලෙස්ටන්, පල්ලිය ව්‍යාප්ත කිරීමේ ක්‍රම 3 ගැන බොහෝ කලකට පසුව ලිවීය – පාර්ශ්වික ක්‍රියාකාරකම්, අධ්‍යාපනය සහ දේශනා කිරීම සහ මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයන් අතරට පැමිණීම – ‘එය මඟ පෙන්වන බව්තීස්ම ගණන අනුව මනිනු ලබන අතර, පාසලේ ක්‍රමය දෙවනුව දක්නට ලබන කිසිවක් නැත’ (ඉන්දියාවේ පල්ලියේ වැඩ).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *